Ωρα ανάπτυξης με πυξίδα τα διδάγματα των 200 ετών

Από ανηφόρες και κατηφόρες πέρασε η ελληνική οικονομία κατά τη διάρκεια των τελευταίων 200 ετών με τα πάθη, τα λάθη και τις κρίσεις να δείχνουν τον δρόμο για τις προτεραιότητες της χώρας την επόμενη δεκαετία με όχημα τα δισεκατομμύρια των κοινοτικών πόρων που θα εισρεύσουν έως το 2027. Με νωπές τις ουλές της πρόσφατης δημοσιονομικής κρίσης και τις πληγές της πανδημίας ορθάνοιχτες, τα μηνύματα που έστειλαν για την Ελλάδα οι δεκάδες ομιλητές που συμμετείχαν στο συνέδριο του «Economist» με θέμα «200 Χρόνια Οικονομικής Επιβίωσης» περικλείουν τις εξής λέξεις-κλειδιά: Ανάπτυξη με επενδύσεις, ορθή κατανομή των ευρωπαϊκών πόρων, προώθηση μεταρρυθμίσεων, πολιτική βούληση, αλλαγή φορολογικού συστήματος, βιώσιμο χρέος.

Ο ΤΟΜΣΕΝ. Δεν έλειψαν και οι βόμβες όπου ο γνώριμος από τα Μνημόνια Πολ Τόμσεν – πρώην επικεφαλής του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου – έλαβε το βραβείο απαισιοδοξίας, ενώ χτύπησε καμπανάκι για νέα προγράμματα διάσωσης στην Ευρώπη και ζήτησε ουσιαστικά περικοπές στις συντάξεις. Δεν συμμερίζεται όμως την παραπάνω ζοφερή πρόβλεψη ο Τόμας Βίζερ, πρώην επικεφαλής του EuroWorking Group. Ο επίσης γνώριμος ευρωπαίος αξιωματούχος από τις συνεδριάσεις-θρίλερ το 2012 και το 2015 Τόμας Βίζερ δεν προβλέπει προγράμματα διάσωσης. «Δεν βλέπω το μέλλον τόσο ζοφερό όσο το βλέπει ο Πολ» είπε και δεν αναφέρθηκε σε πρόγραμμα διάσωσης, όμως παραδέχθηκε ότι θα υπάρχουν μεγάλες πιέσεις για μείωση του χρέους στην ευρωζώνη. Ο πρώην επικεφαλής του EWG εστίασε στο έλλειμμα αποτελεσματικότητας των ελληνικών προγραμμάτων διάσωσης και πως το 2015 φτάσαμε πολύ κοντά η Ελλάδα να βγει από την ευρωζώνη. Ο συνταξιούχος πλέον Τόμσεν εμφανίστηκε αρκετά απαισιόδοξος αναφορικά με την ικανότητα της Ελλάδας να ευημερήσει μέσα στην ευρωζώνη, κυρίως λόγω των παθογενειών που γεννά το πελατειακό της σύστημα. Η Ευρώπη πρέπει να δώσει τη στήριξη, αλλά η Ελλάδα να κάνει μεταρρυθμίσεις και επειδή, όπως είπε, «δεν βλέπω να γίνεται, είμαι απαισιόδοξος». Αναγνώρισε ότι η παρούσα κυβέρνηση έχει προβεί σε παρεμβάσεις αλλά πρέπει να γίνουν πολλά και ανέφερε ότι στην κυβέρνηση του Παπανδρέου έγιναν αλλαγές, και ότι το ΠΑΣΟΚ πλήρωσε το πολιτικό κόστος. Επανέλαβε την ανάγκη αναδιάρθρωσης των χρεών και σχετικά με την Ελλάδα χαρακτήρισε ασυνάρτητη την ευρωπαϊκή ανάλυση βιωσιμότητας. Προέβλεψε πως θα υπάρξουν πιέσεις στην ΕΕ για μείωση χρέους και έδειξε τον δρόμο για νέα προγράμματα διάσωσης, καθώς φαίνεται, σύμφωνα με τον ίδιο, ότι θα υπάρξει περισσότερη λιτότητα στο μέλλον. Υπέδειξε περικοπές κάνοντας λόγο για βορειοευρωπαϊκές συντάξεις στην Ελλάδα που τρέχουν σε νοτιοευρωπαϊκό σύστημα.

ΟΙ ΙΣΟΡΡΟΠΙΕΣ. Υπό τη γενική σχεδόν παραδοχή ότι η επόμενη ημέρα για την Ελλάδα δεν θα είναι ζοφερή, αλλά όχι και ανέφελη, κατά τις τοποθετήσεις τους, τόσο κυβερνητικά στελέχη και οικονομολόγοι, όσο και πρώην υπουργοί αναφέρθηκαν στις κινήσεις που πρέπει να διαφυλάξουν τη δημοσιονομική ισορροπία, να καταπολεμηθούν οι αιτίες αύξησης του χρέους και να προωθηθούν οι μεταρρυθμίσεις στο κράτος, στη φορολογία και να δημιουργηθούν υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης και μείωσης της ανεργίας.

Στέλνοντας σήμα αισιοδοξίας ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας δήλωσε ότι από την πανδημία θα βγούμε πιο δυνατοί. Υπογράμμισε ότι τη φετινή χρονιά δίνουμε μία νέα ιδιότυπη μάχη για να αποτινάξουμε τον «ζυγό της πανδημίας» και να επανακτήσουμε την «ελευθερία» μας.
Ο αναπληρωτής Οικονομικών Θεόδωρος Σκυλακάκης αναφέρθηκε στο επενδυτικό κενό και πως θα μειωθεί, μεταξύ άλλων, με τη συμβολή του  Εθνικού Σχεδίου Ανάπτυξης. Υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση δεν θέλει να πετύχει την ανάπτυξη μέσω χαμηλότερων πλεονασμάτων αλλά κυρίως μέσα από μεταρρυθμίσεις οι οποίες θα κινητοποιήσουν ιδιωτικές επενδύσεις. Αναφέρθηκε στο διασφαλισμένα χαμηλό κόστος αποπληρωμής του ελληνικού χρέους και πως σε δύο-τρία χρόνια θα είναι εντελώς διαφορετικό το τοπίο των επενδύσεων και διαβεβαίωσε ότι «είμαστε πεπεισμένοι ότι θα το πετύχουμε».

O Κέβιν Φέδερστοουν, καθηγητής Σύγχρονων Ελληνικών Σπουδών και επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου στο London School of Economics, έθεσε το διπλό ερώτημα: ποιος θέλει στην Ελλάδα τη μεταρρύθμιση και τι εννοούμε μεταρρύθμιση. Επεσήμανε μεταξύ άλλων το φαινόμενο των πελατειακών σχέσεων που αυξάνουν το πολιτικό κόστος. Η πρόκληση για την Ελλάδα θα παραμείνει μεταξύ άλλων αν θα μπορεί να ακολουθήσει την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Υπογράμμισε ότι για την ΕΕ είναι σημαντική η οικονομική μεταρρύθμιση της Ελλάδας και θα καθορίσει το μέλλον και των δύο.

ΤΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ. Η επόμενη μέρα δεν προβλέπεται ανέφελη, όμως οι μεσοπρόθεσμες προοπτικές της οικονομίας είναι καλές, τόνισε ο υφυπουργός Κοινωνικών Ασφαλίσεων Πάνος Τσακλόγλου και τόνισε ότι δύο είναι οι κύριοι προωθητικοί παράγοντες: επενδύσεις και διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Εκτίμησε ότι το δημόσιο χρέος είναι υψηλό, αλλά η Ελλάδα μπορεί να πετύχει υψηλούς ρυθμούς οικονομικής μεγέθυνσης. Από την πλευρά του ο επικεφαλής του Οργανισμού Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ), Δημήτρης Τσάκωνας, είπε ότι το Δημόσιο είναι ικανό να εκπληρώνει τις δανειακές υποχρεώσεις. Ο γερμανός οικονομολόγος Ντάνιελ Γκρος ανέφερε ότι σε 20-30 χρόνια η Ελλάδα μπορεί να έχει επόμενη κρίση, δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος καθώς το χρέος είναι διασφαλισμένο. Ο πρώην υπουργός Ασφάλισης Τάσος Γιαννίτσης και καθηγητής τόνισε ότι το δημόσιο χρέος πιέζει ασφυκτικά για μία δημοσιονομική πολιτική που θα αποτρέπει κίνδυνο αποσταθεροποίησης, ότι απαιτούνται μεταρρυθμίσεις και ότι είναι κρίσιμα τα ποιοτικά συστατικά των επενδύσεων. Ο πρώην υπουργός Οικονομικών και οικονομολόγος Γιώργος Παπακωνσταντίνου ανέφερε ως κρίσιμους παράγοντες τον ανταγωνισμό, την ανάπτυξη, τις μεταρρυθμίσεις, το σχέδιο ανάκαμψης και να ξεκινήσει η χώρα πολιτικές συμμαζέματος των δημόσιων οικονομικών, χωρίς τη λιτότητα του παρελθόντος.

ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ. Ο πρώην αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών Γιώργος Χουλιαράκης ανέφερε ότι είναι διαχειρίσιμο το χρέος και πως χρειάζονται επενδύσεις. Η ανάκαμψη, είπε, δεν αρκεί να βασίζεται μόνο στο Ταμείο, καθώς υπάρχουν και τομείς που υποφέρουν από την πανδημία.

Ο οικονομολόγος Παναγιώτης Λιαργκόβας ανέφερε ότι είναι σημαντικά τα διδάγματα για μην κάνουμε πάλι τα ίδια λάθη στο μέλλον και ότι είναι σημαντικό να γίνουν μεταρρυθμίσεις.

Αισιόδοξος εμφανίστηκε ο πρόεδρος της Optima bank, Γεώργιος Τανισκίδης, ο οποίος αναφέρθηκε στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και τόνισε ότι παγκοσμίως υπάρχει αφθονία ρευστότητας λόγω των κεντρικών τραπεζών. Από τη διαΝΕΟσις η Φαίη Μακαντάση τόνισε ότι η ελληνική οικονομία χρειάζεται αύξηση των επενδύσεων και να δημιουργούν θέσεις εργασίας, ενώ ο οικονομολόγος Αρίστος Δοξιάδης αναφέρθηκε στη σημασία των εταιρειών καινοτομίας.