Μπορεί η Λεπέν να τορπιλίσει τις βλέψεις του Μακρόν για νέα θητεία;

Θα ήταν ένας πολιτικός σεισμός τόσο ισχυρός όσο η ψήφος υπέρ του Brexit στη Βρετανία, το 2016, και η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ, στα τέλη της ίδιας χρονιάς. Η Μαρίν Λεπέν, η επικεφαλής της Εθνικής Συσπείρωσης, μοιάζει να τα πηγαίνει τόσο καλά στις δημοσκοπήσεις που θα μπορούσε να τορπιλίσει τις βλέψεις του Εμανουέλ Μακρόν σε μία δεύτερη θητεία, και να γίνει μετά τις προεδρικές εκλογές του 2022 η πρώτη ακροδεξιά ηγέτις της Γαλλίας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Μόλις την περασμένη εβδομάδα, συνέκρινε εαυτόν με τον βρετανό πρωθυπουργό, τον Μπόρις Τζόνσον, και τους Brexiters – εμμέσως και με τον Τραμπ -, ως μία πολιτικός που θα μπορούσε να θριαμβεύσει με τη στήριξη ψηφοφόρων όλων των ειδών. «Δεν υπάρχει πλέον διαχωρισμός μεταξύ Αριστεράς και Δεξιάς, υπάρχει διαχωρισμός ανάμεσα στους υπέρμαχους της παγκοσμιοποίησης και τους εθνικιστές», δήλωσε. Είναι όμως πραγματικά πιθανή μία νίκη της Λεπέν την επόμενη άνοιξη;

Το σημερινό γαλλικό τοπίο, επισημαίνουν οι «Financial Times», δείχνει πως, αν μη τι άλλο, το ενδεχόμενο δεν μπορεί να αποκλειστεί. «Υπάρχουν πολλά από τα συστατικά της νίκης του Brexit και της εκλογής του Τραμπ», λέει στην εφημερίδα η Κλοέ Μορέν, από το Fondation Jean-Jaurès. «Μία απόρριψη των ελίτ. Μια αίσθηση αδικίας. Η επιθυμία να “πάρουμε πίσω τον έλεγχο” της μοίρας της χώρας». Η πανδημία, οι περισσότεροι από 96.000 νεκροί που μετράει η Γαλλία, το τρίτο πανεθνικό lockdown στο οποίο μπήκε πρόσφατα, η απροθυμία που επέδειξε ο Μακρόν να ακολουθήσει τις συμβουλές των επιστημόνων και να το επιβάλει νωρίτερα, ο όλος κυβερνητικός χειρισμός της κρίσης, επιδεινώνουν την κατάσταση. Ενα ακόμα πρόβλημα για τον γάλλο πρόεδρο είναι η φήμη που έχει μεταξύ πολλών πολιτών: τον θεωρούν «αλαζόνα, υπερόπτη, ξερόλα», επιβεβαιώνει η Μορέν, την ώρα που οι δημοσκοπήσεις τοποθετούν τη δημοτικότητά του μεταξύ 34%-41%. Παρότι η Λεπέν είναι μια προσωπικότητα εξίσου διχαστική, «υπάρχουν ένα σωρό άνθρωποι που απεχθάνονται τον Μακρόν όπως ακριβώς μισούσαν τον Σαρκοζί».

Δεν είναι όμως μόνο ο χαρακτήρας του το πρόβλημα. Παρότι η απασχόληση υποστυλώνεται προς το παρόν με ένα μαζικό σχέδιο διάσωσης χρηματοδοτούμενο από το έλλειμμα, η βαθιά οικονομική ύφεση που φέρνει η πανδημία αναμένεται να ανατρέψει τα προγενέστερα επιτεύγματα της κυβέρνησής του όσον αφορά τη μείωση της ανεργίας. Οσο για τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις με τις οποίες ήθελε να συνδέσει τη θητεία του ο Μακρόν, στο συνταξιοδοτικό και τα επιδόματα ανεργίας για παράδειγμα, έχουν και αυτές διακοπεί λόγω πανδημίας. Ο γάλλος πρόεδρος τις διατηρεί βέβαια στη λίστα με εκείνα που θέλει να κάνει, και έτσι αποξενώνει πολλούς ψηφοφόρους της εργατικής τάξης· παράλληλα όμως δεν τις προχωράει, και έτσι αποξενώνει τους επιχειρηματίες καθώς και μεγάλο κομμάτι της μεσαίας τάξης.

Το ερώτημα είναι τώρα αν ο Μακρόν μπορεί να στηριχτεί στους ψηφοφόρους του κέντρου ώστε να προκριθεί από τον πρώτο στον δεύτερο εκλογικό γύρο, και να πείσει κατόπιν αρκετούς επιπλέον ψηφοφόρους να τον στηρίξουν σε μία ενδεχόμενη νέα μονομαχία με τη Λεπέν. Η ιστορία και οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως το περίφημο «ρεπουμπλικανικό μέτωπο» της Γαλλίας, η συσπείρωση έναντι της Ακροδεξιάς, φθίνει: στον δεύτερο προεδρικό γύρο του 2002, η μονομαχία Ζακ Σιράκ – Ζαν Μαρί Λεπέν είχε λήξει με σκορ 82%-18%. Στον δεύτερο προεδρικό γύρο του 2017, η πρώτη μονομαχία Εμανουέλ Μακρόν – Μαρίν Λεπέν είχε λήξει με σκορ 66%-34%. Πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε όμως πως σε περίπτωση επανάληψής της του χρόνου, ο Μακρόν θα επικρατήσει μόλις με 53%-47%. Ο υπουργός Εσωτερικών του, βέβαια, ο Ζεράλντ Νταρμανέν, κάνει ό,τι μπορεί προκειμένου να «τραβήξει» ακροδεξιούς και κεντροδεξιούς ψηφοφόρους – πάταξη της εγκληματικότητας, περιορισμός της μετανάστευσης, προώθηση της προεδρικής εκστρατείας κατά της ισλαμικής τρομοκρατίας και του «αυτονομισμού»… Το βασικό πρόβλημα του Εμανουέλ Μακρόν, ωστόσο, είναι όπως επισημαίνει ο Νίκολας Ντάνγκαν από το Europe Center του Atlantic Council, η αδυναμία ή ανικανότητά του «να πείσει τους πολίτες πως νιώθει τον πόνο τους».