«Εεμμ…», πού είναι {LF}η Ευρώπη;

Φαίνεται πως οι προσβλητικές και υποτιμητικές συμπεριφορές «τρίτων» εις βάρος κορυφαίων ευρωπαίων αξιωματούχων, και μάλιστα δημοσίως και σε ώρες υψηλής τηλεθέασης, έχουν αρχίσει να γίνονται κάτι σαν συνήθεια για όσους κυκλοφορούν στους διαδρόμους και στις αίθουσες των Βρυξελλών. Γεννώντας, έτσι, εύλογα ερωτήματα για το εάν και πόσο οι ίδιοι έχουν σε υπόληψη το «κοινό σπίτι» τους και πιστεύουν στην ισχύ και τις προοπτικές του.

Οπως θα θυμούνται οι περισσότεροι, πριν από περίπου δύο μήνες, ο «υπουργός Εξωτερικών» της Κομισιόν, ο Ισπανός Ζοζέπ Μπορέλ, είχε μείνει κυριολεκτικά… άλαλος στη Μόσχα, όταν κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης Τύπου ο ρώσος ομόλογός του Σεργκέι Λαβρόφ χαρακτήριζε κυνικά την Ευρωπαϊκή Ενωση «μη αξιόπιστο εταίρο και συνομιλητή». Προχθές το βράδυ, ήταν η σειρά της γερμανίδας προέδρου της Κομισιόν να γνωρίσει την ταπείνωση στην Αγκυρα, με «δράστη» τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Το αυθόρμητο «Εεμμ…» που βγήκε από το στόμα τής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο πιο αμήχανο λεπτό της ζωής της, όταν διαπίστωσε πως δεν είχε προβλεφθεί γι’ αυτήν θέση στο πλευρό του «σουλτάνου», θα μείνει αναμφίβολα στην Ιστορία. Ηδη, άλλωστε, έχει δώσει τροφή για αναρίθμητα καυστικά πολιτικά σχόλια, ενώ αποτέλεσε και θα αποτελέσει πηγή έμπνευσης για τίτλους δημοσιογραφικών ρεπορτάζ και αναλύσεων, καθώς και για τις πένες των γελοιογράφων.

Είναι γεγονός, βεβαίως, ότι τούτη τη φορά η προσβολή περιορίστηκε σε επίπεδο συμβολισμού και δεν συνοδεύτηκε από δηλώσεις παρόμοιες με εκείνες που έκανε ο Λαβρόφ ενώπιον του Μπορέλ. Η διαπίστωση αυτή, ωστόσο, ουδόλως μειώνει τη σημασία της, ούτε περιορίζει τον αντίκτυπο του νέου ηχηρότατου «χαστουκιού» που δέχθηκε η ΕΕ. Κάτι που, με τη σειρά του, θέτει αντικειμενικά ένα ακόμη ερώτημα: Πόσο την υπολογίζουν σήμερα οι εταίροι και οι αντίπαλοί της;

Με ένα σμπάρο δυο τρυγόνια. Ο Ερντογάν, πάντως, κατάφερε να πετύχει με ένα σμπάρο δυο τρυγόνια: αφενός, ξεκαθάρισε – έστω και συμβολικά – στους Ευρωπαίους πως είναι ο ίδιος που καθορίζει το «πρωτόκολλο» των διμερών σχέσεων, καθώς αυτοί είναι που τον έχουν ανάγκη – στο Προσφυγικό, για να προστατεύσουν τις επενδύσεις τους, αλλά και για να εκμεταλλευτούν όσο μπορούν περισσότερο τη γεωστρατηγική θέση της Τουρκίας. Το έκανε δε όχι σε μια τυχαία στιγμή, αλλά την ώρα που οι 27 προσπαθούν να του στείλουν το μήνυμα ότι επιθυμούν την (υπό προϋποθέσεις) «επανεκκίνηση» των σχέσεων μαζί του.

Αφετέρου, τους διεμήνυσε πως η Τουρκία την οποία ονειρεύεται και χτίζει εδώ και περίπου 20 χρόνια δεν προτίθεται να διαπραγματευτεί τις αρχές της με κανέναν και ειδικά με την ΕΕ. Γι’ αυτό, όχι μόνο δεν σκοπεύει να επιστρέψει στη Συνθήκη της Κωνσταντινούπολης για την αποτροπή της βίας κατά των γυναικών, αλλά όσο περνά από το χέρι του οι γυναίκες θα βρίσκονται πάντοτε ένα βήμα πίσω από τους άνδρες και θα βολεύονται στους… καναπέδες της «δεύτερης θέσης» και όχι στις αναπαυτικές πολυθρόνες της «πρώτης». «Πρώτα αποσύρονται από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης και τώρα αφήνουν την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής χωρίς κάθισμα κατά τη διάρκεια επίσημης επίσκεψης. Είναι ντροπή», έγραψε στο Twitter η πρόεδρος της σοσιαλιστικής ομάδας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η Ισπανίδα Ιράτχε Γκαρσία Πέρες. Ντροπή για ποιους, όμως;

Μα καλά, θα ρωτήσει κανείς, τι έπρεπε να κάνει η Φον ντερ Λάιεν; Να σηκωθεί να φύγει ή να δώσει τόπο στην οργή και την αμηχανία και να επικεντρώσει στην ουσία, όπως ισχυρίστηκε αργότερα ότι έκανε ο εκπρόσωπος της Κομισιόν; Μήπως άραγε πιστεύουν ότι και ο Μπορέλ θα όφειλε να τα έχει… βροντήξει στη συνάντησή του με τον Λαβρόφ, τινάζοντας στον αέρα τις γέφυρες επικοινωνίας με τη Μόσχα;

Οσον αφορά την κυρία πρόεδρο, είναι προφανές ότι το ζήτημα δεν αφορά αποκλειστικά την ίδια – έστω κι αν τα όσα συνέβησαν στην Αγκυρα τη Δευτέρα προσθέτουν ένα ακόμη μελανό σημείο στο βιογραφικό της, δίπλα σε εκείνο της αποτυχημένης διαχείρισης της πανδημίας και των εμβολιασμών. Πολύ απλά διότι, όπως αναρωτήθηκε η ολλανδή βουλευτής των Φιλελευθέρων Σοφί ιν τ’ Βελντ, τι σκεφτόταν ακριβώς ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ όταν ο ίδιος στρογγυλοκαθόταν δίπλα στον Ερντογάν, την ίδια στιγμή που η ομόλογός του στεκόταν όρθια, μην ξέροντας πώς ακριβώς να αντιδράσει;

Η οδυνηρή εμπειρία. Ας μην είμαστε, όμως, τόσο άδικοι με την Ούρσουλα και τον Σαρλ. Ισως και να αντέδρασαν έτσι επειδή σκέφτηκαν ότι βρίσκονταν απέναντι σε έναν άνθρωπο του οποίου ο εγωισμός και η ματαιοδοξία επλήγησαν βάναυσα πρόσφατα, με ανάλογο τρόπο.

Ποιοι θυμούνται, αλήθεια, την επίσκεψη του Ερντογάν στο Κρεμλίνο τον Μάρτιο του 2020, όταν είχε βρεθεί να περιμένει επί ένα σχεδόν δίλεπτο όρθιος – και εξίσου αμήχανος – μαζί με ολόκληρη την τουρκική αντιπροσωπεία (Τσαβούσογλου, Ακάρ, Καλίν και σία) στον προθάλαμο της αίθουσας συσκέψεων του Πούτιν, όταν ο «τσάρος» αποφάσισε να του κάνει καψώνια, παραβιάζοντας και το διπλωματικό πρωτόκολλο και το πολιτικό σαβουάρ βιβρ; Και ποιοι δεν θα συμφωνήσουν ότι ίσως θέλησε να πάρει το αίμα του και την περηφάνια του πίσω, εκεί όπου θεώρησε ότι τον παίρνει;