Το θέατρο επιστρέφει (;) μέσω Αβινιόν

ε τον τίτλο «Αναμνήσεις μέλλοντος» («Se souvenir de l’avenir») ο Ολιβιέ Πι, καλλιτεχνικός διευθυντής του 75ου Φεστιβάλ της Αβινιόν, αναρωτιέται, στο εισαγωγικό σημείωμα του φετινού προγράμματος: «Κι αν ο πολιτισμός δεν ήταν η αναζήτηση του χαμένου χρόνου αλλά η αναζήτηση του μέλλοντος χρόνου;». Και, μεταξύ άλλων, τονίζει: «Το ιδανικό θα ήταν να βγαίνουμε από το θέατρο λέγοντας στον εαυτό μας ότι αύριο θα είναι διαφορετικά, ότι αύριο θα είναι η πρώτη μέρα του δεύτερου μέρους της ζωής μας. Γιατί η επιθυμία μας για αλλαγή κα η ανάγκη μας για μια ζωή πιο ανοιχτή επιβεβαιώθηκε».

«Λέμε, συχνά, και έτσι είναι, ότι το Φεστιβάλ είναι μια ουτοπία. Θα έπρεπε να προσθέσουμε ότι αυτή η ουτοπία κάθε χρόνο επιβεβαιώνεται, πραγματοποιείται, ολοκληρώνεται. Από την ίδρυσή του το Φεστιβάλ δεν είναι παρά μια ουτοπία που προσκαλεί άλλες ουτοπίες, καλλιτεχνικές, κυρίως, αλλά και πνευματικές, πολιτικές, κοινωνικές. Και αυτή η ουτοπία δεν διαρκεί απλώς έναν μήνα μέσα σε αυτή την, παραδομένη στην τέχνη και τη σκέψη, πόλη. Αποτελεί μια σύναξη όλων εκείνων που θυμούνται το μέλλον και πιστεύουν σ’ αυτό».

Μετά την ακύρωση της περσινής διοργάνωσης, λόγω Covid, το σημαντικότερο θεατρικό φεστιβάλ επιστρέφει («πλην εκτάκτου»), με τη διάθεση να ξαναβάλει τα πράγματα στη θέση τους και να σηματοδοτήσει την πολιτιστική επανεκκίνηση. Και το θέατρο δεν θα μπορούσε να μην πρωτοστατήσει.

Στη μικρή πόλη της Νότιας Γαλλίας, με το γνωστό γεφύρι, έτυχε ο κλήρος να μεταμορφωθεί τελικά σε παγκόσμια θεατρική πρωτεύουσα: Από το 1947 που ο θεατράνθρωπος Ζαν Βιλάρ (Jean Vilar) πήρε την πρωτοβουλία – με τη σύμπραξη του Ζαν Ρουβέ και του Κριστιάν (Χρήστου) Ζερβού – για μια θεατρική εβδομάδα άρχισε να ξετυλίγεται το κουβάρι του δημοφιλέστερου Φεστιβάλ Θεάτρου. Και ποιοι δεν πέρασαν από εκεί στα χρόνια που μεσολάβησαν. Φέτος θα πραγματοποιηθεί το 75ο. Κάθε χρόνο, τον μήνα Ιούλιο, όλη η πόλη ζει στον ρυθμό του θεάτρου, με κεντρική σκηνή των εκδηλώσεων την ονομαστή πλέον Αυλή στο Παλάτι των Παπών (ή Παπικό Παλάτι) – συνολικά πάνω από τριάντα χώροι συμμετέχουν.

Μετά τον Ζαν Βιλάρ ο Ολιβιέ Πι είναι ο επόμενος καλλιτέχνης που αναλαμβάνει επικεφαλής του Φεστιβάλ και η τρέχουσα θητεία του είναι η δεύτερη – προηγουμένως ήταν στο τιμόνι του θεάτρου Οdeon στο Παρίσι. Σε αυτόν άλλωστε οφείλεται και η επιστροφή, προ πενταετίας, της Comedie Francaise στην Αβινιόν, μετά από απουσία είκοσι τριών χρόνων. Στην Ελλάδα γνωρίσαμε τον Ολιβιέ Πι μέσα από τη συνεργασία του με το Εθνικό Θέατρο.

40 ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ. Στη φετινή διοργάνωση, που ξεκινά στις 5 Ιουλίου και διαρκεί ως τις 24, οι εκδηλώσεις φτάνουν τις σαράντα: Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν δύο ελληνικές συμμετοχές. Ο σκηνοθέτης και χορογράφος Δημήτρης Παπαϊωάννου με την παράσταση «ΙΝΚ» θα βρεθεί για δεύτερη φορά στην Αβινιόν. Είχε προηγηθεί, το 2017 ο «Μεγάλος δαμαστής», ένα χοροθέαμα που είχε ενθουσιάσει το κοινό της γαλλικής πόλης και τους κριτικούς. Τώρα επιστρέφει (από τις 20 ως τις 25 Ιουλίου) με την καινούργια του δουλειά και θα την παρουσιάσει στη Fabrica.

Στο Γυμνάσιο του Λυκείου Σεν-Ζοζέφ (Gymnase de lycee Saint-Joseph, 22-24/7) η ομάδα Black Forest θα παρουσιάσει τη «Μικρή μέσα στο σκοτεινό δάσος» του βραβευμένου γάλλου συγγραφέα Philippe Minyana σε σκηνοθεσία του Παντελή Δεντάκη με τους Πολύδωρο Βογιατζή και Κατερίνα Λούβαρη-Φασόη. Πρόκειται για μια δουλειά που πρόλαβε να παιχτεί πέρυσι στην Αθήνα (ΚΕΤ) εκπλήσσοντας με την πρωτοτυπία και τη δημιουργική συνομιλία τεχνών πάνω στην οποία και βασίζεται.

Αν λοιπόν δεν ανατραπεί το σκηνικό, το θέατρο θα επιστρέψει μεγαλοπρεπώς μέσω Αβινιόν και με ελληνικές πινελιές.

Τα «Θεατρικά βραβεία» πάνε τηλεόραση
Αν και ήταν στις προθέσεις των επιτροπών, τόσο λόγω πανδημίας όσο και λόγω των καταγγελιών στο θεατρικό σκηνικό, τα βραβεία Δημήτρης Χορν και Μελίνα Μερκούρη δεν απονεμήθηκαν φέτος, προς το παρόν τουλάχιστον, για την περυσινή σεζόν. Λογικό και αναμενόμενο.
Να όμως που μια τηλεοπτική σειρά έρχεται να θυμίσει την αξία τους, χωρίς καμία πρόθεση. Κι αυτό έχει μεγαλύτερη σημασία, καθώς επιβεβαιώνει ότι αναζητώντας στη θεατρική δεξαμενή ηθοποιούς με ταλέντο και δυνατότητες, το βλέμμα στρέφεται στα παιδιά των βραβείων.
Ο Γιάννος Περλέγκας και ο Δημήτρης Λάλος (βραβεία Χορν 2007 και 2012 αντιστοίχως) και η Ανθή Ευστρατιάδου (Βραβείο Μερκούρη 2017) και μαζί τους ο Χρήστος Λούλης (Χορν 2003) αποτελούν τον βασικό πυρήνα της νέας σειράς του Mega «Σιωπηλός δρόμος». Χωρίς προγενέστερη εμπειρία από τη μικρή οθόνη για τους τρεις από τους τέσσερις και ακολουθώντας τη συνταγή των «Αγριων μελισσών», μια που και οι σεναριογράφοι είναι κοινοί, το στήσιμο των τηλεοπτικών καστ ακολουθεί πλέον τον δρόμο του θεάτρου. Κι όπως έχει αποδειχθεί, όσο πιο πολύ έχει παίξει στο σανίδι ένας ηθοποιός τόσο λιγότερο θα τον «αλλοιώσει» η απήχηση και η επιτυχία που φέρνει το μαγικό «κουτί».
Με την πρωταγωνιστική ομάδα να πλαισιώνεται και από τις Πηνελόπη Τσιλίκα και Βίκυ Παπαδοπούλου, μαζί με τους έμπειρους Αντώνη Καφετζόπουλο, Μυρτώ Αλικάκη, Μαρίσσα Τριανταφυλλίδου και τους νεότερους Νικόλα Παπαγιάννη και Χριστίνα Χειλά-Φαμέλη, η σειρά προσφέρει άφθαρτα κυρίως πρόσωπα στον θεατή.
Ισως να είναι ένα «παράπλευρο» όφελος της πανδημίας και των κλειστών θεάτρων, ίσως πάλι να αποτελεί μια καλώς εννοούμενη μίμηση των ξένων που επιστρατεύουν το βαρύ πυροβολικό στις σειρές τους: Σε κάθε περίπτωση πάντως το κέρδος είναι πολλαπλό και μας αφορά όλους. Είτε γιατί ως κοινό βλέπουμε ερμηνείες, λεπτομέρειες και εκφραστικές αποχρώσεις, είτε για τους ίδιους τους ηθοποιούς που κερδίζουν σε αναγνωρισιμότητα (αποδοχές;) και, γιατί όχι, σε εμπλουτισμό των θεατών τους. Κι ευτυχώς από την περασμένη χρονιά η μικρή οθόνη ξέφυγε από την πεπατημένη και ανακάλυψε φλέβα χρυσού.