Οι αβάσταχτες ορμές της Ντάουνινγκ Στριτ

Πάρτι γενεθλίων δεν θα γίνει, δεν είναι καιροί για τέτοια, οι ιστορικοί τιμούν όμως την επέτειο όπως της πρέπει: τρεις αιώνες ζωής συμπληρώνει σήμερα το αξίωμα του πρωθυπουργού στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ο ουίγος Ρόμπερτ Ουόλπολ, βέβαια, δεν διορίστηκε στις 3 Απριλίου του 1721 από τον βασιλιά Γεώργιο Α’ «πρωθυπουργός» της Μεγάλης Βρετανίας αλλά Πρώτος Λόρδος του Θησαυροφυλακίου καθώς και υπουργός των Οικονομικών. Ηταν ο ίδιος, ωστόσο, εκείνος που πρώτος εγκαταστάθηκε στον αριθμό 10 της Ντάουνινγκ Στριτ, το 1735. Ο πρώτος που έφερε επίσημα τον τίτλο του πρωθυπουργού ήταν ο φιλελεύθερος Χένρι-Κάμπελ Μπάνερμαν (1905-1908). Το αξίωμα έχει αλλάξει, αναμφισβήτητα, στο πέρασμα του χρόνου, η ουσία του ωστόσο ήταν και παραμένει η ίδια – και επειδή οι Βρετανοί είναι οι Βρετανοί, η επέτειος αυτή τους πρόσφερε μια ωραία αφορμή να θυμηθούν και τους πρωθυπουργούς τους και τις συζύγους τους, και τις ερωμένες των πρώτων και τους εραστές των δεύτερων.

Συνολικά 55 πρωθυπουργούς μετράει η Βρετανία από το 1721 μέχρι σήμερα, ανάμεσά τους δύο γυναίκες (τη λέξη «μόνο» δεν μπορεί να την προσθέσει κανείς όταν η μία είναι η Θάτσερ…), τη Μάργκαρετ Θάτσερ (1979-1990) και την επίσης συντηρητική Τερίσα Μέι (2016-2019). Την πρώτη ο βρετανός ιστορικός και συγγραφέας σερ Αντονι Σέλντον την περιλαμβάνει στον κατάλογο των εννέα πρωθυπουργών που ξεχωρίζει, μαζί με τον ίδιο τον Ρόμπερτ Ουόλπολ, τον συντηρητικό Ουίλιαμ Πιτ τον νεότερο (1783-1801, 1804-1806), τον επίσης συντηρητικό Ρόμπερτ Πιλ (1834-1835, 1841-1846), τον ουίγο και κατόπιν φιλελεύθερο Χένρι Τζον Τεμπλ (1855-1858, 1859-1965), τον φιλελεύθερο Ουίλιαμ Γκλάντστοουν (1868-1874, 1880-1885, 1892-1894), τον Εθνικό Εργατικό Ντέιβιντ Λόιντ Τζορτζ (1916-1922), τον συντηρητικό Ουίνστον Τσόρτσιλ (1940-1945, 1951-1955) και τον Εργατικό Κλέμεντ Ατλι (1945-1951). Επιχείρημά του, «η ανεξίτηλη σφραγίδα που άφησαν στη χώρα» και η «μακριά σκιά που άφησαν πίσω τους» χάρη στην πειθώ, στη δυναμικότητά, στην ευφυΐα αλλά και στην «ικανότητά τους να γίνονται αδίστακτοι και καιροσκόποι όποτε χρειαζόταν».

Για τη Μέι, απεναντίας, και γενικότερα για τους πρωθυπουργούς των τριάντα τελευταίων χρόνων, ο Σέλντον αποφεύγει να πει και πολλά στο νέο βιβλίο που κυκλοφόρησε προχθές στη Βρετανία, με τίτλο «The Impossible Office? The History of British Prime Ministers» («Το ανυπόφορο αξίωμα; Η ιστορία των βρετανών πρωθυπουργών»). Είναι άλλωστε γνωστός για τη συγγραφή των πολιτικών βιογραφιών και της Θάτσερ, και του Τζον Μέιτζορ, και του Τόνι Μπλερ, και του Γκόρντον Μπράουν, και του Ντέιβιντ Κάμερον και της προκατόχου του Μπόρις Τζόνσον. Στο άρθρο που δημοσίευσε στους «Times» ο βρετανός ιστορικός, πρώην αντιπρύτανης, μεταξύ άλλων, του Πανεπιστημίου του Μπάκιγχαμ, προτίμησε να αναδείξει τον καθοριστικό ρόλο που παίζει στην επιτυχία μιας ισχυρής πρωθυπουργίας μία/ένας υποστηρικτική/ός και ευφυής σύντροφος – καθώς και τη συχνά ανεξέλεγκτη λίμπιντο των βρετανών πρωθυπουργών.

Η Κάρι Σίμοντς, η νυν πρωθυπουργική σύντροφος, έχει εγείρει μπόλικες υποψίες λόγω της επιρροής που (φέρεται να) ασκεί στον βρετανό πρωθυπουργό. Μια ματιά στη βρετανική ιστορία δείχνει πως μόνο ασυνήθιστο δεν είναι αυτό. Συνολικά 45 από τους 54 πρωθυπουργούς που προηγήθηκαν του Τζόνσον ήταν παντρεμένοι, πέντε ήταν χήροι, μόλις τέσσερις δεν παντρεύτηκαν ποτέ. Αρκετοί είχαν ερωμένες, που κάποιες φορές ζούσαν ανοιχτά μαζί τους. Ο Ρόμπερτ Ουόλπολ, για παράδειγμα, παντρεύτηκε την όμορφη Κάθριν Σόρτερ το 1700, δεν δίστασε ωστόσο να ζήσει ανοιχτά μαζί με τη μακροχρόνια ερωμένη του, την κοσμική Μαρία Σκέριτ. Οταν μάλιστα πέθανε η σύζυγός του, το 1737, έσπευσε να παντρευτεί την ερωμένη του: πέθανε όμως κι εκείνη έναν χρόνο αργότερα και ο ίδιος βυθίστηκε σε κατάθλιψη – μέσα σε τρία χρόνια είχε χάσει την εξουσία. Η Εμιλι Τεμπλ, η υποκόμησσα του Πάλμερστον και σύντροφος του Χένρι Τζον Τεμπλ, αναγκαζόταν να κάνει ξανά και ξανά τα στραβά μάτια στις απροκάλυπτες απιστίες του συζύγου της. Η Μάργκαρετ Λόιντ Τζορτζ, μία από τις πρώτες γυναίκες δικαστίνες που διορίστηκαν στη Βρετανία το 1919, υποχρεώθηκε να ανεχθεί τη σχέση του συζύγου της Ντέιβιντ Λόιντ Τζορτζ με τη γραμματέα του στη Ντάουνινγκ Στρητ, τη Φράνσις Στίβενσον: «Ο ρόλος του Λόιντ Τζορτζ ως δίγαμου», γράφει ένας άλλος ιστορικός και βιογράφος, ο Μαρκ Χίτσενς, «τον εξυπηρετούσε απόλυτα. Από τη μια πλευρά, είχε μια ευγενική, συνετή μητρική φιγούρα, καταπραϋντική και σταθεροποιητική. Από την άλλη, είχε μια ελκυστική, απόλυτα αφοσιωμένη, υπάκουη νεότερη γυναίκα, η οποία ήταν επίσης μια εξαιρετικά ικανή συγγραφέας». Για μία ακόμα φορά, μετά τον θάνατο της Μάργκαρετ, το 1941, ο Λόιντ Τζορτζ παντρεύτηκε τη Φράνσις.

Καμιά φορά, βέβαια, το παιχνίδι παιζόταν και αντίστροφα, είχαν εραστές οι σύζυγοι: η μακροχρόνια ερωτική σχέση της Ντόροθι Μακμίλαν, συζύγου του βρετανού συντηρητικού πρωθυπουργού Χάρολντ Μακμίλαν (1957-1963) με έναν άσωτο πολιτικό του ίδιου κόμματος, τον Ρόμπερτ Μπούθμπαϊ, είναι απλώς – σύμφωνα πάντα με τον Σέλντον – η πιο πρόσφατη ανάλογη ιστορία.