Πώς η πανδημία φρέναρε την εποχική γρίπη

Ενα πολύ διαφορετικό χειμώνα κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν φέτος, τόσο οι πολίτες της χώρας όσο και το σύστημα υγείας. Με την πανδημία του κορωνοϊού να κατακλύζει την καθημερινότητά μας, είναι λογικό η κύρια μέριμνα όλων να αφορά την αντιμετώπισή του. Αυτόν τον χειμώνα παρατηρήθηκαν και καταγράφηκαν μειωμένα ποσοστά νόσησης από τον κλασικό ύποπτο κάθε χρόνου, τον ιό της γρίπης. Και θα ήταν ψέμα αν ισχυριστεί κανείς πως αυτή η εξέλιξη αποτελεί μεγάλη έκπληξη για τους ειδικούς. Παράλληλα να σημειωθεί ότι τα περιστατικά με οξεία βρογχίτιδα ή σοβαρή παρόξυνση χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας παρουσίασαν σημαντική μείωση. Η γρίπη προκαλείται από τον ιό Influenza (τύπου A/B ή C) και εμφανίζεται κάθε χρόνο κατά τη διάρκεια των χειμερινών μηνών. Η συχνότητα εμφάνισής της είναι περίπου 10% στους ενήλικες και 30-40% στα παιδιά.

Αν και η διάρκεια παρουσίας της είναι μικρή (6-8 εβδομάδες), κάθε χρόνο καταγράφονται εξάρσεις της νόσου παγκόσμια, λόγω της υψηλής μεταδοτικότητάς της κυρίως μέσω των σταγονιδίων του βήχα και με το φτάρνισμα. Η κλινική της εικόνα περιλαμβάνει υψηλό εμπύρετο με ρίγη, βήχα, καταρροή, κεφαλαλγία,μυϊκά άλγη και αδυναμία, καταβολή. Ο χρόνος νόσησης είναι περίπου 7-10 ημέρες, με το εμπύρετο συνήθως να υποχωρεί μετά τη 2^η-3^η μέρα ενώ άλλα συμπτώματα όπως η καταβολή και ο βήχας μπορεί να  επιμείνουν για αρκετό διάστημα. Σε ευπαθείς ομάδες πληθυσμού, όπως οι ανοσοκατασταλμένοι ασθενείς, οι ηλικιωμένοι και οι καρκινοπαθείς, μπορεί να παρουσιαστούν σοβαρές δευτεροπαθείς επιπλοκές που αφορούν το κατώτερο αναπνευστικό, όπως βρογχίτιδα και πνευμονία, ενώ στα παιδιά η κλινική εικόνα μπορεί να επιπλακεί με την εμφάνιση μέσης ωτίτιδας.

Για τη θεραπεία της γρίπης χρησιμοποιούνται αντιϊκά φάρμακα, όπως η οσελταμιβίρη και η ζαναμιβίρη, τα οποία έχει αποδειχτεί ότι όταν χορηγηθούν το πρώτο 48ωρο μετά την έναρξη των συμπτωμάτων συμβάλλουν σημαντικά στην ταχύτερη ύφεσή τους. Επίσης χορηγείται αγωγή ανακουφιστική των συμπτωμάτων (αντιπυρετικά, ρινικές σταγόνες). Θα πρέπει να τονιστεί φυσικά ότι η ύπαρξη αντιϊκής αγωγής δεν υποβαθμίζει σε καμία περίπτωση τη σημασία του έγκαιρου εμβολιασμού των ευπαθών ομάδων, στην προσπάθεια πρόληψης και αντιμετώπισης των εποχικών εξάρσεων της γρίπης.

Τους χειμερινούς μήνες 2020-21 καταγράφηκε στις επιδημιολογικές εκθέσεις του ΕΟΔΥ ιδιαίτερα χαμηλή επίπτωση κρουσμάτων γρίπης, με λιγότερα από 25 κρούσματα/1.000 επισκέψεις σε γιατρό, σε σχέση με τα περισσότερα από 100 κρούσματα/1.000 επισκέψεις για το ίδιο χρονικό διάστημα τον χειμώνα 2019-20.

Η καταγραφή πολύ υψηλών ποσοστών αντιγριπικού εμβολιασμού κατά την έναρξη της χειμερινής περιόδου στο πλαίσιο προφύλαξης των ευπαθών ομάδων εν μέσω πανδημίας, αλλά κυρίως η τήρηση των προφυλακτικών μέτρων από το συντριπτικό ποσοστό του πληθυσμού το τελευταίο διάστημα είναι οι λόγοι αυτής της θεαματικής διαφοράς.

Η χρήση μάσκας σε κλειστούς χώρους, ανεξάρτητα από την ύπαρξη συμπτωμάτων, η διατήρηση αποστάσεων και η αποφυγή συγχρωτισμού ανέκοψε τη ραγδαία μετάδοση της γρίπης στον πληθυσμό. Οταν οι οδηγίες που δίνονταν σε ασθενείς εφαρμόστηκαν και υιοθετήθηκαν από τον γενικό πληθυσμό, η επίπτωση της νόσου σχεδόν μηδενίστηκε. Γίνεται λοιπόν σαφές ότι οι συνήθειες που «αναγκαστήκαμε» να αποκτήσουμε αυτόν τον χειμώνα, πρέπει να διατηρηθούν και να γίνουν τρόπος ζωής και για τους επόμενους, όταν η πανδημία του κορωνοϊού θα έχει λήξει. Η χρήση μάσκας σε κλειστούς χώρους ή σε χώρους με υψηλό συγχρωτισμό από όλους και η καλή αντισηψία των χεριών κατά τη διάρκεια του χειμώνα θα πρέπει να καταγραφούν στη μαζική συνείδηση ως απαραίτητες συνήθειες, ανεξάρτητα από την ύπαρξη πανδημίας, ώστε να αποφευχθούν εξάρσεις και να επιτευχθεί αποτελεσματικότερη συνολική προστασία του πληθυσμού.

Ο Γιώργος Μπουλμπασάκος είναι διευθυντής της Πνευμονολογικής Κλινικής «Ευαγγελισμού», η Βίκυ Λαζάρου είναι επιμελήτρια Β’ Πνευμονολογικής Κλινικής