Η διπλή πληγή {LF}Μνημονίων {LF}και πανδημίας

Βαθιές πληγές στην οικονομία και τα νοικοκυριά που θα χρειαστεί δεκαετίες για να επουλωθούν άνοιξαν τα Μνημόνια και η πανδημία, με τους αναλυτές να χτυπούν καμπανάκι κινδύνου για 23 χαμένα χρόνια για τον εγχώριο πλούτο και τα εισοδήματα εκτιμώντας ότι το πραγματικό ΑΕΠ θα επιστρέψει στα επίπεδα του 2007 το 2030 ενώ ήδη έχουν εξανεμιστεί 67 δισ. ευρώ.

Μετά τα προγράμματα άγριας δημοσιονομικής προσαρμογής με αλυσιδωτές οριζόντιες μειώσεις σε μισθούς και συντάξεις και αυξήσεις φόρων που βύθισαν την οικονομία στην ύφεση και έπληξαν δραστικά τους εργαζόμενους και τις επιχειρήσεις, ήρθε η υγειονομική κρίση για να επιδεινώσει τη κατάσταση τη στιγμή που όλα έδειχναν ότι τελειώνει η τραγωδία των Μνημονίων – καθώς η οικονομία έμπαινε σε φάση ανάρρωσης από το ισχυρό σοκ της λιτότητας και οι ταλαιπωρημένοι πολίτες ανακτούσαν την ελπίδα για καλύτερες μέρες.

Το δίδυμο της συμφοράς για τη χώρα αποτυπώνεται στην πρόσφατη μελέτων των αναλυτών της Eurobank για τις επιπτώσεις της πανδημίας και την πορεία του ΑΕΠ σε βάθος χρόνου, καθώς και στους πίνακες της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας για την εξέλιξη των βασικών δεικτών της οικονομίας.

Στο εβδομαδιαίο οικονομικό δελτίο της Eurobank με τίτλο «Πότε θα επιστρέψει η ελληνική οικονομία στο 2007;» αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι θα χρειαστεί να περάσουν πολλά χρόνια με σχετικά υψηλούς ρυθμούς μεγέθυνσης για να ανακτηθούν οι απώλειες παραγωγής και εισοδήματος επισημαίνοντας ότι «η επιστροφή του πραγματικού ΑΕΠ σε ορίζοντα δεκαετίας στα επίπεδα του 2007 ισοδυναμεί με έναν μέσο ετήσιο ρυθμό μεγέθυνσης της τάξης του 3,6%. Με δεδομένο το δημογραφικό πρόβλημα της χώρας (μακροπρόθεσμα αναμένεται να επηρεάσει αρνητικά την απασχόληση), η επίτευξη τέτοιου επιπέδου ρυθμών μεγέθυνσης προϋποθέτει μεγάλη αύξηση της παραγωγικότητας και των επενδύσεων». Με βάση την εκτίμηση αυτή, σε περίπτωση που ο ρυθμός ανάπτυξης είναι χαμηλότερος πράγμα που δεν είναι απίθανο για να γυρίσει το ρολόι της οικονομίας στο 2007 θα πρέπει να κυλήσουν περισσότερα χρόνια.

Από την επεξεργασία των στοιχείων της Ελληνικής Στατιστικής Υπηρεσίας προκύπτει ότι οι απώλειες στο ΑΕΠ το 2020 συγκριτικά με το 2007 διαμορφώθηκαν στα 67,053 δισ. ευρώ ή σε ποσοστά χάθηκε το 28,8%, ενώ για το τρέχον έτος και εφόσον δεν υπάρξει υποτροπή της πανδημίας και επιτευχθεί ο στόχος για ρυθμό ανάπτυξης 4,8% η αιμορραγία στο ΑΕΠ θα είναι της τάξης των 60,949 δισ. ευρώ ή 26% συγκριτικά με το 2007 καθώς αναμένεται να διαμορφωθεί στα 171,934 δισ. ευρώ έναντι 232,883 δισ. ευρώ που ήταν 14 χρόνια πριν.

Τη ραγδαία επιδείνωση της εισοδηματικής κατάστασης των νοικοκυριών αποκαλύπτει η εξέλιξη του κατά κεφαλή ΑΕΠ. Το 2007 αντιστοιχούσε σε 21.061 ευρώ και το 2020 προγειώθηκε στα 15.708 ευρώ δηλαδή συρρικνώθηκε κατά 5.353 ευρώ, ενώ φέτος με βάση το ευνοϊκό σενάριο του προϋπολογισμού για την ανάπτυξη προβλέπεται να διαμορφωθεί στα 16.049 ευρώ, πράγμα που σημαίνει «κατά κεφαλή» απώλειες ύψους 5.012 ευρώ. Αν και ο δείκτης δεν αντικατοπτρίζει πραγματικά εισοδήματα, ωστόσο είναι ενδεικτικός της επιδείνωσης της οικονομικής κατάστασης των νοικοκυριών

Οι μελετητές της Eurobank τονίζουν ότι «βάσει της πρώτης εκτίμησης των ετήσιων εθνικών λογαριασμών, το πραγματικό ΑΕΠ στην Ελλάδα το 2020 ήταν κατά 29,8% ή 66,9 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές μικρότερο σε σχέση με το αντίστοιχο μέγεθος το 2007» σημειώνοντας ότι το 2020, η ελληνική οικονομία δέχθηκε ισχυρό πλήγμα από την πανδημία του κορωνοϊού Covid-19 λόγω της μεγάλης εξάρτησής της από τον τουρισμό. Το πραγματικό ΑΕΠ συρρικνώθηκε σε ετήσια βάση κατά 8,2% (από τα 183,4 δισ. ευρώ σε τρέχουσες τιμές το 2019 στα 165,8 δισ. ευρώ το 2020) με τις εξαγωγές υπηρεσιών να έχουν τη μεγαλύτερη αρνητική συνεισφορά σε αυτή την επίδοση. Η ύφεση στην Ελλάδα το 2020 ήταν η 4η βαθύτερη ανάμεσα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης των «27» (1η η Ισπανία με -11,0%, 2η η Ιταλία με -8,9% και 3η η Κροατία με -8,4%), εντούτοις αποδείχτηκε ηπιότερη από τις επίσημες προβλέψεις διεθνών οργανισμών και του μέσου όρου της αγοράς.

Η ταχεία αναπλήρωση του χαμένου χρόνου στην οικονομία αποτελεί ιστορική πρόκληση για την κυβέρνηση.