«Απλώς γράψτε STOP»: η έφηβη που βοηθά τις Πολωνές θύματα ενδοοικογενειακής βίας

Τον Απρίλιο του 2020, λίγες εβδομάδες αφότου ξεκίνησε το πρώτο lockdown στην Πολωνία, η Κρίζια Πάτσκο, μια 17χρονη μαθήτρια λυκείου, είδε στην τηλεόραση ένα ρεπορτάζ για την εκτίναξη των κρουσμάτων ενδοοικογενειακής βίας στην Ευρώπη. Το μεγαλύτερο κέντρο για τα γυναικεία δικαιώματα της Πολωνίας, το Centrum Praw Kobiet (CPK), είχε καταγράψει αύξηση 50% στα τηλεφωνήματα που είχε δεχθεί στην ειδική γραμμή SOS του τον Μάρτιο.

Μαθαίνοντας από το ρεπορτάζ πως η Γαλλία είχε εφαρμόσει ένα πρόγραμμα στα φαρμακεία, καλώντας τις γυναίκες θύματα ενδοοοικογενειακής βίας να αναζητούν εκεί βοήθεια χρησιμοποιώντας τις κωδικές λέξεις «Μάσκα 19», η Πάτσκο είχε μια ιδέα. Με βοήθεια από έναν γραφίστα φίλο της, έφτιαξε μια σελίδα στο Facebook για μια φανταστική εταιρεία καλλυντικών. Κατόπιν πήγε στην προσωπική της σελίδα στο Facebook, έγραψε «Αν βρίσκεσαι σε καραντίνα με κάποιον τοξικό ή βίαιο άνθρωπο, στείλε μήνυμα» και πρόσθεσε link για τη σελίδα με τα καλλυντικά. «Αν κάνεις ερώτηση για τα φυσικά καλλυντικά», εξήγησε, «θα σε παρακολουθήσουμε. Αν γράψεις STOP, θα καλέσουμε εκ μέρους σου την αστυνομία». Το post της στο Facebook κοινοποιήθηκε χιλιάδες φορές και η Πάτσκο δεν μπορούσε να πιστέψει τον αριθμό των μηνυμάτων που λάμβανε. Μέσα σε μερικές ημέρες, αναγκάστηκε να τηλεφωνήσει στο CPK για βοήθεια. Εκτοτε, ψυχολόγοι, δικηγόροι και εθελοντές του CPK, ανάμεσά τους και η ίδια, απαντούν στα εκατοντάδες αιτήματα. Είναι τόσο πειστική η σελίδα, που δέχεται και πολλά μηνύματα για τα φυσικά καλλυντικά που διαφημίζει, καθώς και πολλά υποστηρικτικά και συγχαρητήρια μηνύματα από ανθρώπους που έχουν ακούσει, στόμα με στόμα, για την πρωτοβουλία.

Προκειμένου να φιλτράρει τα λιγότερο επείγοντα μηνύματα, ένας web developer δημιούργησε ένα bot που οργανώνει τα αιτήματα: εξειδικευμένοι ψυχολόγοι ταυτοποιούν έτσι αμέσως τις γυναίκες που χρειάζονται βοήθεια. Προκειμένου να προστατεύσει τις γυναίκες των οποίων οι σύντροφοι παρακολουθούν τις επικοινωνίες, η Πάτσκο ανέπτυξε ένα σύστημα κωδικοποιημένων ερωτήσεων. Ξεκινά, για παράδειγμα, ρωτώντας πότε πρωτοεμφανίστηκε το «δερματικό πρόβλημα» και πόσα ακόμα άτομα στο σπίτι υποφέρουν από αυτό. «Εκείνο που με εξέπληξε», λέει, «είναι ότι μπορείς να πεις σχεδόν τα πάντα χρησιμοποιώντας τον κώδικα», όπως το αν εμπλέκεται το αλκοόλ ή αν πέφτουν θύματα βίας και τα παιδιά της γυναίκας. Από την περασμένη άνοιξη, περισσότερες από 500 γυναίκες στην Πολωνία, καθώς και Πολωνές που ζουν στην Ολλανδία και τη Γερμανία, έχουν λάβει βοήθεια μέσω της σελίδας με τα καλλυντικά της 17χρονης μαθήτριας.