Ο Αμερικανός που περίμενε η Ευρώπη

Ο Αντονι Μπλίνκεν είναι ο Αμερικανός τον οποίο περίμεναν από καιρό να συναντήσουν δια ζώσης οι ηγέτες της ΕΕ. Τώρα, λοιπόν, που η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Ζοζέπ Μπορέλ θα βρεθούν απέναντί του – σήμερα και αύριο στις Βρυξέλλες, κατά τη διάρκεια και στο περιθώριο της συνόδου των υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ – θα ζητήσουν πολλές και κρίσιμες διευκρινίσεις και συγκεκριμένες απαντήσεις από τον άνθρωπο ο οποίος θα σφραγίσει την εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών και, κατά συνέπεια, τις διεθνείς εξελίξεις για την επόμενη τετραετία.

Τα μέτωπα, άλλωστε, είναι πολλά και σημαντικά: Μέχρι πού σκοπεύουν οι ΗΠΑ και ο Τζο Μπάιντεν να τραβήξουν το σκοινί στην αντιπαράθεση με την Κίνα – και ποιος είναι ο ρόλος που επιφυλάσσουν στην Ευρώπη σε αυτήν; Εννοούν πράγματι ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν είναι ένας «δολοφόνος» και, άραγε, πρέπει να αντιμετωπιστεί ως τέτοιος – και τι θα συμβεί με τα οικονομικά συμφέροντα και τις «συμπάθειες» που έχουν πολλοί Ευρωπαίοι με τη Ρωσία; Θα φτάσουν ως το τέλος τις πιέσεις και κυρώσεις προκειμένου να μην ολοκληρωθεί ο αγωγός Nord Stream 2 – και πώς περιμένουν να αντιδράσει η Γερμανία; Ποιες είναι οι πραγματικές τους προθέσεις απέναντι στην Τουρκία του Ταγίπ Ερντογάν – και είναι δυνατόν ΗΠΑ και ΕΕ να χαράξουν μια κοινή στάση στο συγκεκριμένο ζήτημα; Θα συνεχιστεί η διαδικασία απεμπλοκής των ΗΠΑ και αποχώρησης των στρατευμάτων τους από τη Συρία, το Ιράκ και το Αφγανιστάν, ακόμη και από την Ευρώπη – και ποιο είναι το σχέδιο για να καλυφθεί το «κενό» που θα αφήσουν;

Και πάνω από όλα: Ποια είναι η εκδοχή του Μπάιντεν και του Μπλίνκεν για το γνωστό «Πρώτα η Αμερική» και πώς ακριβώς εννοούν ο πρόεδρος και οι στενοί συνεργάτες του την «επανεκκίνηση» των σχέσεων με την Ευρώπη και τη στενή συνεργασία μαζί της;

Καθαρή γραμμή
Σε κάθε περίπτωση, οφείλουμε να σημειώσουμε εξαρχής πως ό,τι και αν ακούσουν από το στόμα του συνομιλητή τους, οι Ευρωπαίοι θα γνωρίζουν ότι δεν πρόκειται να αλλάξει την ακριβώς επόμενη ημέρα. Ετσι, θα αποκτήσουν την καλύτερη δυνατή εικόνα για τα σχέδια της Ουάσιγκτον, ενώ θα έχουν τη (σχετική) άνεση προκειμένου να χαράξουν τα δικά τους βήματα χωρίς να αισθάνονται ούτε το… μαχαίρι στον λαιμό, ούτε την ανασφάλεια που σφράγισε τις σχέσεις τους με τις ΗΠΑ την προηγούμενη τετραετία.

Ο 58χρονος Μπλίνκεν, άλλωστε, μοιάζει να είναι ένας άνθρωπος κομμένος και ραμμένος για τη θέση στην οποία τον διόρισε ο Μπάιντεν. Εκτός από το γεγονός ότι προέρχεται από οικογένεια διπλωματών, ενώ η εβραϊκή καταγωγή του διασφαλίζει άμεση πρόσβαση στο πανίσχυρο ισραηλινό λόμπι, γνωρίζει τον νυν πρόεδρο και από την… καλή και από την ανάποδη, μιας και έχει υπάρξει στενός συνεργάτης του επί μία σχεδόν 20ετία. Στη διάρκειά της θήτευσε σε καίρια πόστα, στην καρδιά του επιτελείου που λάμβανε τις κρίσιμες αποφάσεις: Κορυφαίος σύμβουλος του νυν προέδρου όταν ήταν επικεφαλής της επιτροπής εξωτερικών υποθέσεων της Γερουσίας και μετέπειτα σύμβουλος εθνικής ασφαλείας του κατά την πρώτη θητεία του ως αντιπροέδρου του Μπαράκ Ομπάμα, την περίοδο 2009-2013. Την αμέσως επόμενη τετραετία, αναβαθμίστηκε σε αναπληρωτή σύμβουλο εθνικής ασφαλείας του Ομπάμα (2013-15), ενώ άσκησε και τον ρόλο του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών (2015-17), στο πλευρό του πολύπειρου Τζον Κέρι.

«Γεράκι» και «περιστέρι»
Ολα δε αυτά τα χρόνια και κάθε θέση στην οποία βρέθηκε, ο Μπλίνκεν απέδειξε πως μπορεί να αλλάζει κατά βούληση τα προσωπεία του «σκληρού» και του «διαλλακτικού», πότε να γίνεται «γεράκι» κραδαίνοντας το μαστίγιο και πότε να μεταμφιέζεται σε «περιστέρι» προσφέροντας το καρότο. Την… άγρια πλευρά του γνώρισαν εξάλλου από πρώτο χέρι οι Κινέζοι, κατά την πρόσφατη συνάντηση στην Αλάσκα, όταν ο νέος υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ εξαπέλυσε εξαρχής σφοδρή επίθεση εναντίον των συνομιλητών του – οι οποίοι φυσικά, μετά το πρώτο σοκ, απάντησαν σε ανάλογο τόνο, με αποτέλεσμα το διπλωματικό πρωτόκολλο και σαβουάρ-βιβρ να τιναχθούν στον αέρα.

Το σίγουρο είναι ότι ουδείς μπορεί να περάσει τον Μπλίνκεν για αφελή. Εχει αποδείξει, εξάλλου, πως όσο θερμά στήριξε τη συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και εργάστηκε για την επίτευξή της, άλλο τόσο καθαρά διαχώρισε τη θέση του από την «ήπια» και συμβιβαστική πολιτική που υιοθέτησαν Ομπάμα και Μπάιντεν τόσο στο μέτωπο της Συρίας (όπου ουσιαστικά τους κατηγόρησε ότι άφησαν ελεύθερο τον Πούτιν να κάνει παιχνίδι) όσο και σε αυτό της Λιβύης. Ούτε μπορεί να περάσει απαρατήρητο το γεγονός ότι, ως στέλεχος τότε των Δημοκρατικών και σε θέση ευθύνης για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, είχε ταχθεί σταθερά υπέρ της εισβολής του Τζορτζ Μπους του νεότερου στο Ιράκ, το 2003.

Οσοι σπεύδουν, λοιπόν, να χαρακτηρίσουν τον Μπλίνκεν ένα φανατικό ευρωπαϊστή, φίλο της Γαλλίας (μιλάει πολύ καλά τη γλώσσα) και οπαδό της πολυμέρειας, ας έχουν κατά νου ότι δεν θα κάνει ούτε βήμα πίσω από τα συμφέροντα της Αμερικής. Σε αυτά δε, η οπτική της κυβέρνησής του δείχνει να έχει πολλά κοινά σημεία με την αντίστοιχη του Ντόναλντ Τραμπ. Εκτός εάν στις Βρυξέλλες, στο Βερολίνο, στο Παρίσι και άλλες πρωτεύουσες έχουν προαποφασίσει να συνθηκολογήσουν και απλώς περίμεναν τον «φίλο» Μπλίνκεν και τον «μειλίχιο» Μπάιντεν για να το κάνουν…