«Θετική ατζέντα» από Μπορέλ για την Αγκυρα

Το μέλλον των ευρωτουρκικών σχέσεων τίθεται επί τάπητος αυτή την εβδομάδα στις Βρυξέλλες, με την έκθεση Μπορέλ να παρουσιάζεται καταρχήν σήμερα στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων και να αναμένεται να συζητηθεί ως κυρίως μενού στη Σύνοδο Κορυφής που ξεκινάει στις 25 Μαρτίου. Η Τουρκία προετοιμάζεται να βάλει για ακόμα μία φορά στο τραπέζι το σύνολο των διεκδικήσεών της, θεωρώντας ότι οι μαξιμαλιστικές απαιτήσεις είναι ένας τρόπος διεκδίκησης ώστε να πετύχει το μέγιστο δυνατό.

Η τουρκική ατζέντα χτίζεται κυρίως γύρω από το ζήτημα του Προσφυγικού, το οποίο θεωρεί ότι μπορεί να αξιοποιήσει στο έπακρο, ενώ παραμένουν και τα πάγια αιτήματα για την τελωνειακή ένωση αλλά και τις θεωρήσεις εισόδου (visa). Στους ισχυρούς συμμάχους της εντός ΕΕ, η Αγκυρα εξακολουθεί να μετράει τη Γερμανία, που από την αρχή υπήρξε η χώρα που λειτούργησε ως κυματοθραύστης απέναντι στα αιτήματα κυρώσεων κατά της Τουρκίας.

Στις απαιτήσεις της Αθήνας από την ΕΕ παραμένει μια διττή ατζέντα, που θα συνδυάζει το «μαστίγιο και το καρότο», με σαφείς προβλέψεις για λήψη μέτρων κατά της Τουρκίας, σε περίπτωση που επανέλθει στις ακραίες προκλήσεις και επιχειρήσει να ανεβάσει την ένταση, όπως ανέφερε και ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας στα «ΝΕΑ Σαββατοκύριακο».

Σε αυτό το πλαίσιο η ελληνική πλευρά αποτιμά θετικά την έκθεση Μπορέλ για τις ευρωτουρκικές σχέσεις, στην οποία υπάρχει αναλυτική καταγραφή των τουρκικών προκλήσεων στην Ανατολική Μεσόγειο, του τουρκολιβυκού μνημονίου ως παραβίασης των νόμιμων δικαιωμάτων των νησιών σε θαλάσσιες ζώνες, των τουρκικών παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου, των υπερπτήσεων και της επιθετικής ρητορικής. Αναφορά γίνεται επίσης στις διερευνητικές, τονίζοντας ότι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών πρέπει να γίνει μέσω διαλόγου και σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας. Ο Μπορέλ αναφέρεται εκτενώς και στο Μεταναστευτικό, σημειώνοντας ιδιαίτερα την κρίση στον Εβρο τον Μάρτιο του 2020.

Οπως ανέφεραν στα «ΝΕΑ» ανώτατες διπλωματικές πηγές, η έκθεση καταγράφει όλες τις θέσεις της Ελλάδας αναφορικά με την τουρκική παραβατικότητα και προβλέπει την επιδιωκόμενη διττή προσέγγιση. Τονίζουν δε ότι η όποια θετική ατζέντα τελεί υπό την αίρεση της τουρκικής συμπεριφοράς και είναι αναστρέψιμη. Σε περίπτωση δε επιστροφής στην επιθετικότητα από την πλευρά της Τουρκίας, υπάρχει αναφορά σε τομεακές κυρώσεις (οικονομία, ενέργεια, τουρισμός). Στην έκθεση υπάρχει αναφορά και στο Κυπριακό.

Η έκθεση Μπορέλ εκτιμάται ότι δικαιώνει την κυβερνητική στρατηγική να αξιοποιηθεί το ευρωτουρκικό πλαίσιο ως αποτροπή της τουρκικής επιθετικότητας και παραβατικότητας.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ. Αξίζει να σημειωθεί ότι η έκθεση αναγνωρίζει την κατάσταση ως «εύθραυστη» σημειώνοντας ότι πρέπει να αξιολογηθεί κατά πόσο είναι διαρκής η αποκλιμάκωση που παρατηρείται τους τελευταίους μήνες. «Ισορροπημένη» χαρακτηρίζουν και τη θετική ατζέντα διπλωματικές πηγές και σίγουρα κάτω από τις τουρκικές προσδοκίες. Στη θετική ατζέντα καταγράφονται η συνεργασία για το Προσφυγικό – Μεταναστευτικό, οι επανεγκαταστάσεις στην ΕΕ, η αρχή συζήτησης για την αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης, εφόσον όμως λυθούν τα ζητήματα που υπάρχουν στην υφιστάμενη συμφωνία, και η επανάληψη επαφών υψηλού επιπέδου.

Να σημειωθεί ότι σήμερα ο Δένδιας θα βρίσκεται στις Βρυξέλλες για το ΣΕΥ, ενώ αναμένεται να πραγματοποιηθεί και συνάντηση του ύπατου εκπροσώπου της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ με τον τούρκο ΥΠΕΞ Μεβλούτ Τσαβούσογλου. Στις 23 και 24 Μαρτίου ο Δένδιας θα λάβει μέρος στη Σύνοδο των Υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, έχοντας ήδη απορρίψει μια ενδεχόμενη τριμερή συνάντηση του ίδιου με τον Τσαβούσογλου και τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ πριν από την επίσκεψή του στην Αγκυρα στις 14 Απριλίου.