«Οχι» σε κυρώσεις, «ναι» σε θετική ατζέντα

Η αντίστροφη μέτρηση για τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ της επόμενης εβδομάδας, όπου οι ευρωτουρκικές σχέσεις θα είναι κυρίαρχο θέμα στην ατζέντα των ηγετών, έχει ήδη ξεκινήσει. Αθήνα, Λευκωσία, Αγκυρα, Βρυξέλλες και όχι μόνο υπολογίζουν τις εξελίξεις των τελευταίων μηνών, μετρούν θετικά και αρνητικά και προσπαθούν να κάνουν τον λογαριασμό, με τα ιδιαίτερα συμφέροντα της κάθε πλευράς να μετρούν στους υπολογισμούς και τη στρατηγική που σχεδιάζει να ακολουθήσει. Ενδιάμεσος σταθμός, το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων τη Δευτέρα, με τους ΥΠΕΞ Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Δένδια και Νίκο Χριστοδουλίδη να αναμένεται να «πετάξουν» μαζί από Αθήνα για Βρυξέλλες, έχοντας στη διάθεσή τους τρεις και πλέον ώρες για τις τελευταίες συνεννοήσεις πριν αντιμετωπίσουν τους ομολόγους τους.

Το ΣΕΥ άλλωστε αναμένεται να είναι ενδεικτικό της διάθεσης των κρατών – μελών, ενώ θα γίνει και ανταλλαγή απόψεων για την κατεύθυνση της έκθεσης Μπορέλ για την Τουρκία. Η έκθεση αναμένεται να αποσταλεί στα κράτη – μέλη τις επόμενες μέρες και οι αποφάσεις θα ληφθούν σε επίπεδο ηγετών.

Για την ελληνική πλευρά η έκθεση της Κομισιόν για την Τουρκία θα πρέπει να έχει μια διττή προσέγγιση, με το «καρότο και το μαστίγιο να είναι πάντα στο τραπέζι», σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του ΥΠΕΞ Αλέξανδρο Παπαϊωάννου, ο οποίος σημείωσε ότι «είμαστε ανοιχτοί στο ενδεχόμενο να εξετάσουμε τα σημεία μιας θετικής ατζέντας με την Τουρκία, αλλά υπό έναν απαράβατο αυστηρό όρο, η Τουρκία να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει». Παράλληλα, όπως είπε, για την Αθήνα θα πρέπει να διατηρηθεί η προοπτική λήψης μέτρων, εφόσον η Τουρκία προβεί σε παραβατική συμπεριφορά, ξεκαθαρίζοντας ότι η συζήτηση δεν σταματά στις 25 Μαρτίου.

Σήμερα ο Δένδιας θα ενημερώσει για τις πρόσφατες εξελίξεις σε ελληνοτουρκικά και Κυπριακό το Εθνικό Συμβούλιο Εξωτερικής Πολιτικής, με τον υπουργό Εθνικής Αμυνας Νίκο Παναγιωτόπουλο να είναι επίσης παρών. Η συμμετοχή Παναγιωτόπουλου, σύμφωνα με κάποιες πληροφορίες, στοχεύει σε ευρύτερη ενημέρωση και έρχεται κατόπιν συγκεκριμένων αιτημάτων, με το ΥΠΕΞ ωστόσο να μη δίνει λεπτομέρειες.

«Ολα στο τραπέζι». Σύμφωνα με ανώτατους ευρωπαίους αξιωματούχους, ενόψει τόσο της Συνόδου όσο και του ΣΕΥ, «όλα τα θέματα είναι στο τραπέζι» όσον αφορά την Τουρκία. Η έκθεση, όπως λένε, θα εξετάσει το συνολικό πλαίσιο των σχέσεων ΕΕ – Τουρκίας, τις κινήσεις της Αγκυρας κατά της Ελλάδας, της Κύπρου και άλλων χωρών, καθώς επίσης και τη βελτίωση της συμπεριφοράς της το τελευταίο διάστημα. Αναμένεται να έχει αναφορές δε τόσο στη θετική ατζέντα όσο και στα μέτρα που μπορούν να ληφθούν απέναντι στην Τουρκία και τα οποία παραμένουν στο τραπέζι επί σειρά μηνών. Η Τουρκία χαρακτηρίζεται από αξιωματούχους των Βρυξελλών ως ένας «πολύ ιδιαίτερος και κρίσιμος εταίρος». Αναγνωρίζουν ότι πρόκειται για μια δύσκολη σχέση, σημειώνουν ότι υπάρχουν ζητήματα που η Αγκυρα δεν έχει λύσει και είναι πολλά ακόμα αυτά που πρέπει να γίνουν ώστε η ΕΕ να προχωρήσει σε μια πραγματικά θετική δέσμευση. Θεωρούν όμως ότι σίγουρα η κατάσταση στην Ανατολική Μεσόγειο έχει βελτιωθεί. Για τις Βρυξέλλες το επόμενο διάστημα συνεχίζει να παραμένει κρίσιμο καθώς, όπως υπογραμμίζουν κοινοτικές πηγές, «πολλά εξαρτώνται από κάτι, το οποίο δεν ελέγχουμε, ήτοι τη συμπεριφορά της Τουρκίας».

Αν και σε επίπεδο ρητορικής ΕΕ όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά, η αλλαγή του κλίματος στην Ανατολική Μεσόγειο απομακρύνει ακόμα περισσότερο την επιλογή των κυρώσεων, που άλλωστε δεν κατέστη δυνατό να επιβληθούν εν μέσω της κρίσης του καλοκαιριού. Και σίγουρα το Κυπριακό δεν είναι ικανό να προκαλέσει τέτοιες εξελίξεις.

Σύμφωνα με το Ρόιτερ μάλιστα, η διπλωματική προσπάθεια της Τουρκίας αποδίδει καρπούς και η ΕΕ έχει ήδη παγώσει τα σχέδια μέτρων και σε άλλα στελέχη της Τουρκικής Κρατικής Εταιρείας Πετρελαίου (TPAO). Ρόλο φέρεται να έπαιξε και η κυβέρνηση Μπάιντεν που ζήτησε να μην επιβληθούν μέτρα, ενώ η Αγκυρα εμφανίζει διάθεση συμβιβασμού. Για κάποιους διπλωμάτες ωστόσο, σύμφωνα πάντα με το Ρόιτερ, η διαδικασία των κυρώσεων, απλά, δεν «ξεκίνησε ποτέ».

Σήμερα το μεσημέρι αναμένεται να πραγματοποιηθεί και η τηλεδιάσκεψη του τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ ενόψει των εξελίξεων.