Διερευνητικές σε ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα

Στο τραπέζι των διερευνητικών επανέρχονται Ελλάδα και Τουρκία, σήμερα, για τον 62ο γύρο των επαφών που πραγματοποιείται στην Αθήνα, με το βλέμμα και των δύο πλευρών να είναι στην επικείμενη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ. Με το κλίμα να χαρακτηρίζεται «ηλεκτρισμένο» και για τις δύο πλευρές, στην Αθήνα έφτασαν από χθες – σύμφωνα με πληροφορίες – ο τούρκος υφυπουργός Εξωτερικών Σεντάτ Ονάλ, ο πολιτικός διευθυντής του τουρκικού ΥΠΕΞ Τσαγατάι Ερτζιγές και ο διπλωμάτης Μπαρίς Καλκαβάν για να καθίσουν απέναντι στον πρέσβη ε.τ. Παύλο Αποστολίδη, τον πρέσβη Αλέξανδρο Κουγιού και τη διπλωμάτη Ιφιγένεια Καναρά.

Εκτός αποστολής ο εκπρόσωπος του τούρκου προέδρου Ιμπραχίμ Καλίν, ο οποίος είχε λάβει μέρος στον 61ο γύρο των διερευνητικών στο Ντολμάμπαχτσε. Η συμμετοχή Καλίν στις διερευνητικές στην Κωνσταντινούπολη θεωρήθηκε ως έκφραση του ενδιαφέροντος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για τη διαδικασία και πρόθεσή του να έχει τον δικό του άνθρωπο στο τραπέζι του διαλόγου. Ωστόσο για την Αθήνα ενδεχόμενη παρουσία Καλίν στην Αθήνα θα ενέτεινε την προσπάθεια της Αγκυρας για αναβάθμιση των συνομιλιών, κάτι που η ελληνική πλευρά δεν επιθυμεί, ξεκαθαρίζοντας επανειλημμένα ότι οι επαφές ήταν και παραμένουν διερευνητικές. Ατυπες επαφές, μη δεσμευτικές συζητήσεις, στις οποίες δεν τηρούνται κοινά πρακτικά και οι θέσεις που διατυπώνονται δεν δεσμεύουν τη νομική επιχειρηματολογία που θα παρουσιάσει η μία ή η άλλη πλευρά ενώπιον διεθνούς δικαστηρίου ή άλλου διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου σε διαπραγματεύσεις που θα παραγάγουν τετελεσμένα. Ως εκ τούτου, ενδεχόμενη συμμετοχή του στην αποστολή δεν θα ήταν ευχάριστη για την Αθήνα, γεγονός που εφόσον αποφεύχθηκε ικανοποίησε την ελληνική πλευρά.

Πολιτικές διαβουλεύσεις. Τις διερευνητικές θα ακολουθήσουν αύριο οι πολιτικές διαβουλεύσεις μεταξύ των υπουργείων Εξωτερικών Τουρκίας και Ελλάδας. Μια διαφορετική διαδικασία, που αφορά θεσμοθετημένες τακτικές επαφές μεταξύ των δύο υπουργείων, στις οποίες θα λάβουν μέρος ο γενικός γραμματέας του ΥΠΕΞ Θεμιστοκλής Δεμίρης και ο Σεντάτ Ονάλ, ως είθισται, με την ατζέντα να περιλαμβάνει θέματα διμερούς, περιφερειακού και διεθνούς ενδιαφέροντος.

Αξίζει να σημειωθεί ωστόσο ότι οι μέρες που ακολούθησαν την επανεκκίνηση των διερευνητικών στην Κωνσταντινούπολη, στις 25 Ιανουαρίου, δεν συμβαδίζουν με τη «θετική ατμόσφαιρα» που είχε περιγραφεί σε εκείνη την πρώτη και αναγνωριστικού χαρακτήρα συνάντηση, ύστερα από πέντε χρόνια διακοπής. Αντίθετα, μέχρι και τις 10 Μαρτίου που η Αγκυρα έδωσε την απάντησή της για να κλειδώσει η ημερομηνία της σημερινής συνάντησης η Τουρκία είχε επαναφέρει την εμπρηστική ρητορική, με τον τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να κατηγορεί ευθέως τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη για προκλήσεις, με αιχμή το Κυπριακό, και τους υπουργούς του να ακολουθούν. Παράλληλα επέστρεψαν και οι παραβιάσεις του εναέριου χώρου, ενώ εκδόθηκε και μια παράτυπη Navtex για έρευνες του ωκεανογραφικού «Τσεσμέ» στο Βόρειο Αιγαίο, σε διεθνή ύδατα.

Blame game. Κινήσεις οι οποίες από την Αθήνα «διαβάστηκαν» ως προσπάθεια υπονόμευσης του διαλόγου, με στόχο να αποχωρήσει η ελληνική πλευρά από το τραπέζι. Παράλληλα στο blame game εναντίον της Αθήνας η Τουρκία προσέθεσε για ακόμα μία φορά το Προσφυγικό, με καταγγελίες του ΥΠΕΞ της γείτονος για επαναπροωθήσεις, τόσο εκ μέρους των ελληνικών Αρχών όσο και της Frontex. Υψηλόβαθμες πηγές των Βρυξελλών, μιλώντας στα «ΝΕΑ», αναγνώριζαν ότι το Προσφυγικό θα τεθεί από την Τουρκία στη Σύνοδο Κορυφής ως μέσο πίεσης για την εξασφάλιση της «θετικής ατζέντας» και είναι βέβαιο ότι θα κερδίσει κονδύλια για τη διαχείρισή του, ωστόσο σημείωναν με νόημα ότι οι καταγγελίες εναντίον Ελλάδας και Frontex δεν βοηθούν την Αγκυρα, καθώς «οι Ευρωπαίοι θα εκτιμήσουν την κατάσταση στα εξωτερικά σύνορα στη βάση των πληροφοριών που διακινούνται κατ’ αυτόν τον τρόπο. Εχουμε τα δικά μας συστήματα ελέγχου, που έδειξαν ότι η Frontex δεν εμπλέκεται σε απωθήσεις».

Να σημειωθεί ότι το ελληνικό ΥΠΕΞ υπογραμμίζει την εμπιστευτικότητα των συνομιλιών, μην ανακοινώνοντας καν την τοποθεσία διεξαγωγής τους, για να μετριάσει ει δυνατόν τη δημοσιότητα. Με το στοίχημα των διερευνητικών να παραμένει η οικοδόμηση εμπιστοσύνης και ατμόσφαιρας συνεννόησης.

ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΜΕ ΔΙΑΚΟΙΝΩΣΗ. Και ενώ το τραπέζι των διερευνητικών είναι ήδη στρωμένο, η Αγκυρα προχώρησε σε μια νέα πρόκληση, ζητώντας με ρηματική διακοίνωση προς την Ελλάδα, το Ισραήλ και την ΕΕ να ζητούν την άδεια της Τουρκίας για δραστηριότητες στην «υφαλοκρηπίδα της», στην Ανατολική Μεσόγειο. Η είδηση της ρηματικής διακοίνωσης αφορά την περιοχή που η Αγκυρα έχει ορίσει μονομερώς ως υφαλοκρηπίδα της, σύμφωνα με τις συντεταγμένες που κατέθεσε στον ΟΗΕ το 2019, και δημοσιεύθηκε από το τουρκικό πρακτορείο Αναντολού, επιχειρώντας επί της ουσίας για ακόμα μία φορά να εκτροχιάσει τη διαδικασία του διαλόγου. Η κίνηση αυτή είναι καταρχήν αντίδραση στη συμφωνία για τον Ευρασιατικό Διασυνδετήριο Αγωγό που προβλέπει τη δημιουργία ηλεκτρικών συνδέσεων μεταξύ Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, όσο και στους σχεδιασμούς τύπου EastMed, στους οποίους η Αγκυρα δεν συμμετέχει, αλλά και στις τριμερείς συνεργασίες. Ενδιαφέρον έχει και το ότι αφήνει εκτός ΝΟΤΑΜ την Αίγυπτο, με την οποία η Τουρκία υποστήριξε πρόσφατα ότι ξανάρχισε τις επίσημες διπλωματικές επαφές.