«Ναι, ζητωκραύγαζα μυστικά υπέρ του IRA»

Η ομολογία του πέρασε σε δεύτερη μοίρα, την επισκίασε η θρυλική πια συνέντευξη του Χάρι και της Μέγκαν στην Οπρα Γουίνφρι. Το να αναγνωρίζει εντούτοις δημόσια ένας 75χρονος επίτιμος καθηγητής Δημοσιογραφίας στο City του Λονδίνου, ένας βετεράνος άγγλος δημοσιογράφος με 50χρονη καριέρα στον βρετανικό Τύπο, από τις πλέον χαμηλές βαθμίδες της «Daily Mail» και της «Sun» μέχρι την αρχισυνταξία των «Sunday Times» και τη διεύθυνση της «Daily Mirror», πως υποστήριζε επί δεκαετίες μυστικά τον ένοπλο αγώνα του IRA, του Ιρλανδικού Δημοκρατικού Στρατού, το λέει κανείς και (σοβαρότερο, ενδεχομένως…) σκάνδαλο. Πόσο μάλλον αφού ο Ρόι Γκρίνσλεϊντ, που υπήρξε μεταξύ όλων των άλλων και επί 25ετία αρθρογράφος της «Guardian», εμφανίζεται απολύτως αμετανόητος. «Ζητωκραύγαζα υπέρ του IRA από τη Fleet Street – απλώς δεν διαβάζατε τίποτα για αυτό», είναι ο τίτλος του μακροσκελούς άρθρου που δημοσίευσε στο τελευταίο τεύχος της «British Journalism Review», φέρνοντας πολλούς παλιούς συναδέλφους του σε δύσκολη θέση και προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων.

Πολλοί οικείοι θυμάτων του IRA – είτε του «Προσωρινού» είτε του «Πραγματικού» IRA – από τις δεκαετίες του 1970, του 1980, του 1990, καταφέρθηκαν εναντίον του. Ως έναν «χρήσιμο ηλίθιο», τον χαρακτήρισε ο αρθρογράφος των «Sunday Times», Τζέιμς Μπλάντγουορθ. «Δεν είμαι ο μόνος ανάμεσα στους πρώην διευθυντές και συναδέλφους του ο οποίος νιώθει απογοητευμένος από τον Γκρίνσλεϊντ που περίμενε μέχρι τη συνταξιοδότησή του για να αποκαλύψει δημόσια τη συμπάθειά του προς τον ένοπλο αγώνα», σχολίασε ο ιστορικός πρώην διευθυντής (1995-2005)

της «Guardian», Αλαν Ράσμπριτζερ. Ακόμα και η Ντάουνινγκ Στριτ έβγαλε ανακοίνωση, εκπρόσωπός της δήλωσε πως ο Μπόρις Τζόνσον «καταδικάζει σθεναρά» τα όσα έγραψε ο Γκρίνσλεϊντ, και δη τη «δικαιολόγηση» των πρακτικών του IRA. Υπάρχει άλλωστε προϊστορία ανάμεσα στον βρετανό πρωθυπουργό και τον δημοσιογράφο, το 2000, όταν ο πρώτος ήταν διευθυντής του «Spectator», το περιοδικό είχε καταγγείλει την ύπαρξη ενός «πυρήνα του IRA» στην «Guardian», κατονομάζοντας τον δεύτερο ως μέλος του – κάτι που ο Ράσμπριτζερ είχε διαψεύδει τότε κατηγορηματικά, όπως έκανε και τώρα, σπεύδοντας να διευκρινίσει πως «η εφημερίδα, αντίθετα με τον Γκρίνσλεϊντ, δεν ήταν ποτέ υπέρ του IRA», απλώς «πίστευε, και ορθώς, πως η ειρήνη ήταν εφικτή σε μία περίοδο που πολλοί όχι μόνο το αμφισβητούσαν αλλά προσπαθούσαν να τορπιλίσουν τις προσπάθειες επίτευξής της».

Γιατί τώρα, όμως; Γιατί αποφάσισε στα 75 του ο Ρόι Γκρίνσλεϊντ να αποκαλύψει πως είναι επίσημα μέλος του Σιν Φέιν και να επιβεβαιώσει τις φήμες που υπήρχαν ήδη από το 2008, όταν ένας συνάδελφός του στην «Guardian», ο Νικ Ντέιβις, αποκάλυψε σε βιβλίο του (με τη σύμφωνη γνώμη του, όπως αποδεικνύεται τώρα) πως στα τέλη της δεκαετίας του 1980, ενώ κατείχε διευθυντικές θέσεις στους «Sunday Times» και την «Daily Mirror», αρθρογραφούσε μυστικά για την εφημερίδα του Σιν Φέιν «An Phoblacht» χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο «Τζορτζ Κινγκ» – ένα λογοπαίγνιο με το όνομα του βασιλιά Γεωργίου Ε΄, που προήδρευσε της διχοτόμησης της Ιρλανδίας το 1922; Και πώς δικαιολογεί τη στήριξή του προς τον IRA, που έχει κατηγορηθεί για συνολικά 3.637 δολοφονίες και, κυρίως κατά τα τελευταία χρόνια της δράσης του, για παραχάραξη, ληστείες, ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, διεθνές λαθρεμπόριο και συνεργασία με συμμορίες σε Βρετανία και ανατολική Ευρώπη;

Την απάντηση στο πρώτο ερώτημα, τη δίνει λίγο στην αρχή («Ο ένας εγγονός ρωτάει: Γιατί έγινες ιρλανδός δημοκρατικός; Στο κάτω κάτω, δεν είσαι Ιρλανδός. Ο άλλος εγγονός ρωτάει: Πότε έγινες δημοκρατικός; Γιατί; Πότε;») και λίγο στο τέλος του κειμένου του: «Εχουμε αφήσει πίσω μας τον πόλεμο πια. Τα όπλα έχουν καταστραφεί. Οι βομβιστικές επιθέσεις έχουν τελειώσει. Οι στρατιώτες έχουν φύγει. Ηθελα ειρήνη και έπαιξα έναν πολύ μικρό ρόλο ως αγγελιαφόρος σε μία κρίσιμη στιγμή στη διάρκεια της ίδιας της διαδικασίας. Καταλαβαίνω όμως γιατί συνέβη η διαμάχη και δεν μετανιώνω τη στήριξή μου σε εκείνους που πολέμησαν. Χαίρομαι που επιτέλους παύω να κρύβομαι και εξηγούμαι σε όλους, συμπεριλαμβανομένων, φυσικά, των εγγονών μου».

Το δεύτερο ερώτημα, έχει σαφώς πιο δύσκολη απάντηση. Ο ίδιος ο Ρόι Γκρίνσλεϊντ παραδέχεται πως ήταν «ένας νεαρός άνδρας από το Λονδίνο με μηδενική γνώση της Ιρλανδίας». Αρχισε να μαθαίνει για αυτήν όταν έκανε έναν «σύντομο εκπαιδευτικό γύρο» του Μπέλφαστ και του Ντέρι το 1969, στην αυγή των ταραχών, ως ειδικευόμενος τότε δημοσιογράφος στο γραφείο της «Daily Mail» στο Μάντσεστερ. Κατόπιν, το 1971, εργαζόμενος πια

στη «Sun» στο Λονδίνο, γνώρισε και ερωτεύτηκε τη μετέπειτα σύζυγό του, την Ιρλανδή Νορίν Τέιλορ: αργότερα θα αγόραζαν ένα σπίτι στο Ντόνεγκαλ, τη γενέτειρά της. Ενας από τους γείτονές τους ήταν ο Πάτρικ Ντόχερτι, γνωστός ακτιβιστής του Σιν Φέιν, που είχε κατονομαστεί κάποτε ως μέλος του στρατιωτικού συμβουλίου του IRA: έγιναν στενοί φίλοι. Ως σημείο καμπής για τον ίδιο, σε κάθε περίπτωση, ο Γκρίνσλεϊντ αναφέρει τη Ματωμένη Κυριακή, τον θάνατο 13 ανθρώπων, ανάμεσά τους 6 ανήλικοι, από πυρά του 1ου Τάγματος του Βρετανικού Συντάγματος Αλεξιπτωτιστών, στη διάρκεια πορείας διαμαρτυρίας της Ενωσης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα της Βόρειας Ιρλανδίας, στις 30 Ιανουαρίου του 1972, στο Ντέρι.

Σιγά – σιγά, έκανε δικό του «το δικαίωμα του ιρλανδικού λαού να εμπλακεί σε ένοπλο αγώνα». Σιγά – σιγά, «αποδέχθηκα πως η μάχη ανάμεσα στις δυνάμεις του κράτους και μία ομάδα ανταρτών ήταν άνιση και άρα δεν μπορούσε να διεξαχθεί με συμβατικούς όρους. Με άλλα λόγια, ήμουν υπέρ της χρήσης σωματικής βίας». Κράτησε όμως τις απόψεις του για τον IRA για τον εαυτό του. «Οσο και αν πίστευα πως οι τακτικές του ήταν έγκυρες, δεν μπορούσα να ελπίζω να πείσω τους συναδέλφους μου ότι ο φόνος αμάχων, έστω και από λάθος, ήταν δικαιολογημένος». «Σε κάθε περίπτωση, χρειαζόμουν ένα μισθό γιατί ετοιμαζόμουν να πάρω στεγαστικό δάνειο. Καλύτερα, λοιπόν, να ράψω τα χείλη μου και να συνεχίσω», γράφει σε ένα άλλο σημείο – που έχει στηλιτευτεί ιδιαίτερα, από κοινού με τις «αμφιβολίες» που εκφράζει για τις βομβιστικές τακτικές του IRA και κάποιες «επώδυνες στιγμές», «όπως τη βομβιστική επίθεση του 1983 στα Harrods, κατά την οποία σκοτώθηκαν έξι άνθρωποι», που ναι μεν αναγνωρίζει, αλλά γρήγορα ξεπερνά.

Λίγα 24ωρα μετά τη δημοσίευση της ομολογίας του, ο Ρόι Γκρίνσλεϊντ παραιτήθηκε από λέκτορας δημοσιογραφικής δεοντολογίας στο City του Λονδίνου, ώστε να «γλιτώσει το πανεπιστήμιο από την οποιαδήποτε αμηχανία». Εσπευσε επίσης να επισημάνει πως ουδέποτε διαβίβασε την οποιαδήποτε πληροφορία στον IRA, πως ήταν «πνευματικός υποστηρικτής, όχι πρακτικός». Η νυν αρχισυντάκτρια της «Guardian», πάντως, Κάθριν Βάινερ, έσπευσε να απολογηθεί προσωπικά στην ιρλανδή πρώην γερουσιαστή Μόιρα Κέιχελ για ένα επικριτικό άρθρο που είχε γράψει ο Γκρίνσλεϊντ το 2014, όταν εκείνη κατήγγειλε πως είχε πέσει, ως έφηβη, θύμα βιασμού από μέλος του Προσωρινού IRA. Παράλληλα, η εφημερίδα πρόσθεσε μία διαδικτυακή σημείωση σε όλα τα άρθρα του για τη Βόρεια Ιρλανδία.