Τα «μυστήρια» της άμπωτης

Καράβια βγήκαν στη στεριά… Δεν έπιασαν βέβαια τα όρη, όπως πρωτοερμήνευσε πριν από 24 χρόνια ο Γιώργος Νταλάρας, αλλά η πτώση της στάθμης της θάλασσας στην Ελλάδα και σε πολλές χώρες της Μεσογείου… έβγαλε τα σκάφη στη στεριά και πυροδότησε μια σειρά από φήμες – σενάρια, ακόμη και πως πρόκειται για προσεισμικό φαινόμενο. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν ισχύει, διότι, κατά τους ειδικούς, δεν παρατηρείται σε ένα μόνο μέρος της Ελλάδας, αλλά σε όλη τη χώρα, και σε πολλές άλλες χώρες της Μεσογείου. Ακόμη και στη Βενετία σχεδόν στέρεψαν τα κανάλια λόγω της ασυνήθιστης άμπωτης, με συνέπεια οι παραδοσιακές γόνδολες κι άλλα πλοιάρια να έχουν «καθίσει» στον βυθό.

Εύλογα, λοιπόν, τα ερωτήματα: Τι φταίει; Φταίνε οι πλανήτες; Φταίνε οι μετεωρολογικές συνθήκες; Και πόσο θα διαρκέσει αυτό το φαινόμενο; «Το φαινόμενο που παρατηρείται συμβαίνει στο περίγειο της Σελήνης (είναι η πλησιέστερη απόσταση από τη Γη) που βρίσκεται σε μεγάλη αμβλεία γωνία (σχεδόν ευθεία) σε σχέση με τη γραμμή Ηλίου – Σελήνης – Γης», αναφέρει στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Χρήστος Ζερεφός, εθνικός εκπρόσωπος για την κλιματική αλλαγή και γενικός γραμματέας της Ακαδημίας Αθηνών.

Κάθε δύο δεκαετίες…Κατά τον καθηγητή, «ένας άλλος παράγοντας που επηρεάζει τις παλίρροιες είναι και αυτός αστρονομικός και αφορά τη γωνία που σχηματίζει το επίπεδο της τροχιάς της Σελήνης με το επίπεδο του ισημερινού της Γης. Το φαινόμενο μπορεί να επαναλαμβάνεται περίπου κάθε δύο δεκαετίες».

Ο ίδιος είναι ξεκάθαρος: «Οι μετεωρολογικές συνθήκες δεν παίζουν σε αυτήν την περίπτωση σημαντικό ρόλο». Γιατί; Επειδή, πρώτον, «δεν υπήρξε κανένα σημαντικό μετεωρολογικό σύστημα στην Κεντρική και Νότια Ευρώπη», και δεύτερον, «διότι οι μετεωρολογικές δυνάμεις είναι κατά πολύ υποδεέστερες των δυνάμεων της βαρυτικής έλξης. Ετσι, είναι θέμα μιας ή δυο εβδομάδων να επανέλθει η ταλάντωση στην προτέρα κατάσταση».

«Από αστρονομικής σκοπιάς θα πρέπει να γίνει κατανοητό πως το φαινόμενο της παλίρροιας έχει μέγιστη και ελάχιστη τιμή η οποία εξαρτάται από τις φάσεις της Σελήνης», επισημαίνει μεταξύ άλλων ο διευθυντής του Ινστιτούτου Αστρονομίας, Αστροφυσικής, Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης στο Αστεροσκοπείο Αθηνών, διευθυντής Ερευνών Ακαδημίας Αθηνών και πρόεδρος της Εθνικής Αστρονομικής Επιτροπής Σπύρος Βασιλάκος.

Οπως εξηγεί, «αναλογιζόμενοι το γεγονός πως είχαμε Πανσέληνο στις 27 Φεβρουαρίου, συνεπώς μέγιστη παλίρροια μέσα σε μιάμιση μέρα, σε συνδυασμό με τις ιδιαίτερες μετεωρολογικές συνθήκες που επικρατούσαν στις αρχές Μαρτίου σε διάφορες περιοχές της Μεσογείου, θα μπορούσαν όλα αυτά να ευθύνονται για το φαινόμενο που παρατηρούμε το τελευταίο διάστημα στη χώρα μας. Θα πρέπει όλοι να καταλάβουμε πως πρόκειται για απλά φυσικά φαινόμενα, τα οποία δεν εμπεριέχουν κανένα κίνδυνο».

«Η υποχώρηση της στάθμης του νερού (φέτος από 40 έως 45 εκατοστά) είναι ένα φαινόμενο που εμφανίζεται κάθε χρόνο. Ωστόσο, φέτος το φαινόμενο είναι πιο έντονο επειδή είναι στην απόλυτη ευθεία ο Ηλιος με τη Σελήνη και τη Γη», υποστηρίζει ο καθηγητής Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και πρόεδρος του ΟΑΣΠ Ευθύμης Λέκκας.

Πιέσεις στη θάλασσα. Κατά τον διευθυντή Ερευνών του Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας Βασίλη Καψιμάλη, τις τελευταίες 25 ημέρες η στάθμη της θάλασσας έχει μειωθεί από 40 έως 45 εκατοστά σε σχέση με τη συνηθισμένη της θέση.

Οπως λέει, σε αυτήν την παρατεταμένη άμπωτη, η αστρονομική παλίρροια συνεισφέρει από 5 έως 20 εκατοστά, αυξομειώνοντας τη στάθμη της θάλασσας δύο φορές την ημέρα.

Και καταλήγει: «Ενα βασικό αίτιο που κρατά διαρκώς τη θάλασσα σε χαμηλή στάθμη είναι τα υψηλά βαρομετρικά συστήματα που υπάρχουν αυτήν την περίοδο πάνω από την Ανατολική Μεσόγειο και πιέζουν την επιφάνεια της θάλασσας. Ενα επιπλέον εκτοπασκάλ (hPa) ατμοσφαιρικής πίεσης κατεβάζει περίπου κατά ένα εκατοστό την επιφάνεια της θάλασσας. Και από τις 15 Φεβρουαρίου έχει προκληθεί υποχώρηση κατά περίπου 15 εκατοστά. Τα υπόλοιπα 15-20 εκατοστά υποχώρησης οφείλονται σε άλλους  μετεωρολογικούς / ωκεανογραφικούς παράγοντες που προκαλούν εξαναγκασμένες μετακινήσεις θαλάσσιων μαζών».