Μικρά μαγαζιά, μεγάλες ιστορίες

Για περισσότερο από μισό αιώνα φροντίζουν όποιον περνά το κατώφλι τους από την κορυφή ως τα νύχια. Στα πολλά ή λίγα τετραγωνικά τους, αρκετές γενιές μετά, αντηχούν τα ίδια ονόματα. Τα εμπορικά καταστήματα σαν ζωντανά κύτταρα αναπνέουν μαζί με την κοινωνία, επηρεάζονται από τα γεγονότα που τη στιγματίζουν και, σαν συγκοινωνούντα δοχεία, συνδέουν τις ιστορίες τους για πάντα με τις ιστορίες της πόλης. Τρία οικογενειακά μαγαζιά στο κέντρο της Αθήνας, ένα υποδηματοποιείο, ένα στεγνοκαθαριστήριο και ένα κατάστημα καπέλων, ξεδιπλώνουν τις καλύτερες και τις χειρότερες ημέρες τους, όπως τις έζησαν όλα αυτά τα χρόνια παρέα με τους πιο δικούς τους ανθρώπους, τους πελάτες τους.

Χειροποίητα υποδήματα Λεμήσιος από το 1912

Στην περίπτωση του Νίκου Λεμήσιου, η τέχνη είναι αυτή που αντιγράφει τη ζωή. Οι ρόλοι του Κωνσταντάρα (με τον οποίο ήταν αχώριστοι) στις ελληνικές ταινίες ήταν εμπνευσμένοι από τύπους σαν τον ιδρυτή του υποδηματοποιείου που ήρθε από τη Λεμεσό στην Αθήνα, στις αρχές του περασμένου αιώνα, για να βρει δουλειά σε βιομηχανία υποδημάτων και δημιούργησε την επωνυμία Λεμήσιος στην Ακαδημίας. Μία από τις πιο ιδιαίτερες επιχειρήσεις της πόλης στο γυναικείο υπόδημα ως και σήμερα. Κάνοντας παρέα με τα μεγάλα ονόματα του σινεμά, κατάφερε να βάλει το δικό του… παπούτσι στα μεγάλα σαλόνια. Η δεκαετία του ’60 γέννησε την «μπαλαρίνα» που μάγεψε τις νεαρές χίπστερ της εποχής. Η Μπριζίτ τις είχε φορέσει πρώτη, οπότε δεν είχαν λόγο να μη θέλουν λίγη από τη γοητεία της στα κάτω άκρα τους. Σπουδαίες γυναίκες έγιναν πρέσβειρες των σχεδίων του, από τη Μαργαρίτα Παπανδρέου ως την Αμαλία Μεγαπάνου και από τη Ρένα Βλαχοπούλου μέχρι την Τζένη Καρέζη. Ο δισέγγονος του ιδρυτή, Κωνσταντίνος Κατσάλης, μιλά για τη χρυσή εποχή της επιχείρησης στην οδό Λυκαβηττού: «Το 2000 ήταν σαν να ανοίξαμε σε άλλον πλανήτη. Το πρωί περίμενε ο κόσμος απ’ έξω. Και στην κρίση εισπράξαμε πολλή αγάπη. Υπάρχουν άνθρωποι που λένε “δεν θέλουμε να χαθείς”. Και λες, κοίτα να δεις, σκέφτεται ο άλλος εμένα μη χάσω τη δουλειά μου».

Λυκαβηττού 6, Κολωνάκι

Στεγνοκαθαριστήριο
Star από το 1957

^«Μισό αιώνα και πλέον, μας εμπιστεύεστε ό,τι πολυτιμότερο έχετε στην γκαρνταρόμπα σας και όχι μόνο. Σας ευχαριστούμε». Το πρωτοχρονιάτικο μήνυμα του στεγνοκαθαριστηρίου Star για το 2014, εμπνεύσεως Νίκου Ντίνα, γαμπρού του ιδρυτή της επιχείρησης Αγγελου Γαβριελάτου, που έχοντας κερδίσει την καρδιά της κόρης του κατάφερε το 2001 να κερδίσει και την εμπιστοσύνη του να αναλάβει τα ηνία του μαγαζιού, ήρθε να διώξει τη μαυρίλα των πρώτων χρόνων της κρίσης που είχε ποτίσει την πόλη. «Καίγονταν γύρω μαγαζιά, έβλεπες ορδές ανθρώπων με ρόπαλα να σπάνε τα μάρμαρα κι εμείς από μέσα με τους πυροσβεστήρες και τα τηλεχειριστήρια για τα ρολά στα χέρια. Πολύ δύσκολες στιγμές, βάζαμε το σώμα μας μπροστά για να σώσουμε τα ρούχα του κόσμου». Από τότε καθιερώθηκε το σύστημα παραλαβής – παράδοσης. Σήμερα το Star έχει πελάτες από όλα τα μέρη της γης και οκτώ υπαλλήλους – κάποτε είχε 40 και οι άνθρωποι έκαναν ουρά να δουν το καινούργιο μηχάνημα που ο πρωτοποριακός Γαβριελάτος έφερε από την Αμερική και το οποίο σιδέρωνε και δίπλωνε 2.200 πουκάμισα τη μέρα. Παλιά είχε γυριστεί εκεί η ταινία «Ο μετανάστης» με τον Αλέκο Αλεξανδράκη. Οσο για το μέλλον, ο Νίκος Ντίνας σημειώνει: «Πάντα θα υπάρχει η ανάγκη για το καθαριστήριο, γιατί πάντα θα υπάρχουν ρούχα που θα χρειάζονται ιδιαίτερη περιποίηση».

Ακαδημίας 67, Ομόνοια

Καπέλα Karfil από το 1949

Για την τρίτη γενιά Καραχάλιων όλοι οι δρόμοι οδηγούσαν στην οικογενειακή επιχείρηση, εκεί όπου από μικροί είχαν δοκιμαστεί σε όλα τα πόστα για να φτάσουν σήμερα να διοικούν ο Γιάννης το κομμάτι των εισαγωγών και ο Πάνος το δίκτυο πωλήσεων. Η εταιρεία ξεκίνησε ως πιλοποιείο στην Πάτρα το 1949, το ’60 ήρθε στην Αθήνα ως βιοτεχνία και από το ’80 εδραιώθηκε ως εισαγωγική επιχείρηση με πελάτες από τη Ρόδο ως το Βιετνάμ. Οι καλοκαιρινοί μήνες είναι πιο αβανταδόρικοι για το προϊόν, αλλά και τον χειμώνα τα τελευταία χρόνια οι άνδρες υιοθετούν ως αξεσουάρ την τραγιάσκα.

Ο πατέρας τους, Χρήστος, αναπολεί ως πιο ωραία στιγμή στο κατάστημα το καλοκαίρι του ’74, όταν επέστρεψε ο Καραμανλής με την πτώση της χούντας. «Ημαστε Αγίας Ειρήνης 8 τότε, με τον πατέρα μου. Ηταν μέρα χαράς, είχε ξεχυθεί όλος ο κόσμος έξω, φώναζαν όλοι “Δημοκρατία”, “Ερχεται”, γινόταν στο κέντρο ένα πανηγύρι ατελείωτο». Το 2019, όταν η Αθήνα είχε γίνει πια τουριστικός προορισμός, ήταν η καλύτερη χρονιά επιχειρηματικά και το 2020 η χειρότερη. «Είναι αυτό που λέμε στο εμπόριο, τα πάντα είναι ρευστά», σχολιάζει ο Χρήστος Καραχάλιος που παρά την καταθλιπτική κατάσταση της πανδημίας, ο ίδιος ξεχειλίζει από χαρά βλέποντας τα παιδιά του να συνεχίζουν την παράδοση του καπέλου, που και ο ίδιος παρέλαβε από τον δικό του πατέρα.

Αγίας Ειρήνης 12, Μοναστηράκι