«Καιρός να σιγήσουν τα όπλα!»

Ενότητα, αλληλεγγύη, συγχώρεση, ειρήνη, συνύπαρξη: αυτό το μήνυμα έστειλε ο Πάπας Φραγκίσκος από το Ιράκ κατά την ιστορική τριήμερη επίσκεψη που ξεκίνησε την Παρασκευή και ολοκληρώνει σήμερα στη ρημαγμένη από τους πολέμους χώρα – το πρώτο διεθνές ταξίδι του 84χρονου Ποντίφικα από την έναρξη της πανδημίας. Πριν από το 2003, τη χρονιά της αμερικανικής εισβολής και της πτώσης του Σαντάμ Χουσεΐν, ζούσαν 1,2-1,5 εκατομμύριο Χριστιανοί στο Ιράκ. Λιγότερο από είκοσι χρόνια αργότερα, έχουν απομείνει περίπου 400.000, το 1% του συνολικού πληθυσμού. Αυτή την κοινότητα, μία από τις παλαιότερες χριστιανικές κοινότητες στον κόσμο, θέλησε να στηρίξει ο Πάπας με την επίσκεψη, τα λόγια και τις προσευχές του, από τη Βαγδάτη μέχρι την Ουρ, τη γενέτειρα του Αβραάμ και από την Αρμπίλ, την πρωτεύουσα του ιρακινού Κουρδιστάν μέχρι τη Μοσούλη, την αλλοτινή πρωτεύουσα του «Χαλιφάτου» και την Μπαγκντίντα ή Καρακός, δύο πόλεις που ρημάχθηκαν από τον ISIS. Κομβικό σημείο της επίσκεψής του, η συνάντηση που είχε το Σάββατο στη Νατζάφ με τον Μεγάλο Αγιατολάχ Αλί Αλ-Σιστανί, την ανώτατη αρχή του Ισλάμ για τους σιίτες του Ιράκ και ολόκληρου του κόσμου.

«Καιρός να σιγήσουν τα όπλα!», «αρκετά με τη βία, τον εξτρεμισμό, την αδιαλλαξία», «αρκετά και με τη διαφθορά», δήλωσε ο Φραγκίσκος την Παρασκευή από τη Βαγδάτη απευθυνόμενος στις ιρακινές Αρχές, προτού επισκεφθεί τον συριακό καθολικό καθεδρικό όπου η Αλ Κάιντα είχε σφαγιάσει στις 30 Νοεμβρίου του 2010, εν μέσω λειτουργίας, 48 πιστούς. Ο Πάπας φρόντισε να κάνει ειδική μνεία στους Γεζίντι, αυτά τα «αθώα θύματα της παράλογης και απάνθρωπης βαρβαρότητας», που έβαλε στο στόχαστρο ο ISIS μετά το 2014, εξαναγκάζοντας σε σεξουαλική δουλεία χιλιάδες γυναίκες. Σάββατο βράδυ, έπειτα από μία «προσευχή των παιδιών του Αβραάμ», από κοινού με εκπροσώπους των διαφόρων δογμάτων που απαντούν στο Ιράκ, στην πόλη Ουρ, ο Φραγκίσκος έγινε ο πρώτος Πάπας που τελεί λειτουργία σύμφωνα με το χαλδαϊκό τελετουργικό, στον χαλδαϊκό καθεδρικό ναό της ιρακινής πρωτεύουσας.

Νωρίτερα, είχε μία 45λεπτη, κατ’ ιδίαν συνάντηση, στη Νατζάφ, με τον Μεγάλο Αγιατολάχ Αλί Αλ-Σιστανί, έναν ιδιαίτερα σεβαστό πνευματικό ηγέτη ο οποίος έχει κάνει πολλές παρεμβάσεις, αυτά τα τελευταία χρόνια, προς υπεράσπιση των μειονοτήτων. Δηλώσεις δεν έγιναν αλλά η φωτογραφία των δυο τους ήταν αρκετή. Σύμφωνα με το Βατικανό, ο Πάπας υπογράμμισε στη διάρκεια της συνάντησης «τη σημασία της συνεργασίας και της φιλίας μεταξύ των θρησκευτικών κοινοτήτων» για «το καλό του Ιράκ, της περιοχής και ολόκληρου του κόσμου» ενώ ο Αλ-Σιστανί «επαναβεβαίωσε την επιθυμία του να ζουν οι χριστιανοί πολίτες όπως όλοι οι Ιρακινοί, με ασφάλεια και ειρήνη και με πλήρη σεβασμό των συνταγματικών τους δικαιωμάτων».

Την τελευταία ημέρα της ιστορικής επίσκεψής του στο Ιράκ, χθες, ο Πάπας την αφιέρωσε στο Βόρειο Ιράκ, στα εδάφη όπου έσπερνε τον τρόμο και τον θάνατο η οργάνωση Ισλαμικό Κράτος επί τρία χρόνια, από το 2014 έως το 2017. Στη Μοσούλη δεν έχει απομείνει ούτε μία εκκλησία που θα μπορούσε να τον υποδεχθεί, και οι 14 εκκλησίες της επαρχίας έχουν καταστραφεί. Χρειάστηκε λοιπόν να στηθεί μια σκηνή μέσα στα ερείπια τεσσάρων εκκλησιών για να πει ο Φραγκίσκος μια «προσευχή για τα θύματα του πολέμου», τους χιλιάδες Γεζίντι, χριστιανούς και μουσουλμάνους που δολοφονήθηκαν από τον ISIS ή έπεσαν στη μάχη για τον εκτοπισμό του. «Η τραγική μείωση των μαθητών του Χριστού, εδώ και σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή», δήλωσε ο Ποντίφικας, «είναι μία ανυπολόγιστη ζημιά, όχι μόνο για τους ενδιαφερόμενους και τις κοινότητές τους, αλλά για την ίδια την κοινωνία που αφήνουν πίσω τους». Στη γειτονική Μπαγκντίντα, που ήταν άλλοτε κατά 95% χριστιανική, χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν, παρά την απόλυτη καραντίνα που έχει επιβληθεί στη χώρα εξαιτίας του κορωνοϊού, προκειμένου να τον υποδεχθούν – οι κάτοικοι είχαν φροντίσει να ολοκληρώσουν με εντατικές εργασίες, την ανακατασκευή της εκκλησίας της Αμώμου Συλλήψεως, που είχε μισοκαταστραφεί στον πόλεμο κατά του ISIS. Τελευταία πράξη του Πάπα στο Ιράκ, μία λειτουργία σε ένα στάδιο της Αρμπίλ, ενώπιον χιλιάδων πιστών.

Δρακόντεια μέτρα ασφαλείας

Η επίσκεψη του Πάπα στο Ιράκ πραγματοποιήθηκε υπό δρακόντεια μέτρα ασφαλείας. Ο Φραγκίσκος διένυσε το μεγαλύτερο μέρος των 1.445 χιλιομέτρων που περιλάμβανε με αεροπλάνο ή ελικόπτερο και τα λιγοστά χιλιόμετρα που απέμειναν μέσα σε θωρακισμένα οχήματα. Δεν έλειψε πάντως και η κριτική για τον κίνδυνο να λειτουργήσουν οι μεγάλες συγκεντρώσεις προς τιμήν του ως εστίες υπερμετάδοσης, σε μία χώρα όπου η πανδημία επιδεινώνεται και ο εμβολιασμός καθυστερεί. Ο Πάπας και τα μέλη της αντιπροσωπείας του έχουν εμβολιαστεί, αλλά οι περισσότεροι Ιρακινοί όχι.