Πρόληψη για το ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής

Τα ανευρύσματα της κοιλιακής μοίρας της αορτής απαντώνται στο 2%-4% του γενικού πληθυσμού κυρίως σε άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών και είναι πιο επικίνδυνα λόγω του ότι παραμένουν συνήθως αδιάγνωστα και λόγω της μεγαλύτερης θνησιμότητας επί διαχωρισμού και ρήξεως. Πέραν της ηλικίας, το άρρεν φύλο, το κάπνισμα, η αρτηριακή υπέρταση και η παχυσαρκία είναι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη των κοιλιακών αορτικών ανευρυσμάτων. Είναι ενδιαφέρον ότι ο σακχαρώδης διαβήτης, αν και επιταχύνει την αθηροσκλήρωση, εντούτοις φαίνεται να «προστατεύει» από την ανάπτυξη, εξέλιξη και ρήξη των ανευρυσμάτων μέσω σύμπλοκων παθοφυσιολογικών μηχανισμών.

Το ανεύρυσμα της αορτής καθώς μεγαλώνει σε διάμετρο δεν προκαλεί συνήθως συμπτώματα παρά μόνο όταν συμβεί διαχωρισμός και ρήξη του τοιχώματός του, μια κατάσταση που είναι στις περισσότερες των περιπτώσεων θανατηφόρος αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα χειρουργικά. Μπορούν να ανιχνευθούν στο πλείστο των περιπτώσεων με την προσεκτική ψηλάφηση της κοιλίας κατά την ιατρική εξέταση. Ωστόσο, η ακριβής διάγνωση τίθεται πολύ ευχερώς με τις διάφορες απεικονιστικές εξετάσεις, όπως η υπερηχογραφία, η αξονική αγγειογραφία και η μαγνητική αγγειογραφία. Η πιο εύκολη, φθηνή εξέταση, χωρίς καμία επιβάρυνση με ακτινοβολία, είναι το υπερηχογράφημα (triplex). Οι ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες συστήνουν τον διαγνωστικό απεικονιστικό έλεγχο της κοιλιακής αορτής σε όλους τους άνδρες ηλικίας άνω των 65 ετών, σε όλες τις γυναίκες με ιστορικό καπνίσματος (πρώην ή ενεργές καπνίστριες) άνω των 65 ετών, καθώς και σε όλα τα τέκνα ασθενών με γνωστά κοιλιακά ανευρύσματα ή αορτοπάθεια. Επιπροσθέτως, οι μελέτες τις τελευταίες δεκαετίες ανέδειξαν ότι είναι συχνό φαινόμενο η τυχαία ανεύρεση ανευρύσματος κοιλιακής αορτής σε ασθενείς που υπεβλήθησαν σε υπερηχογράφημα κοιλίας για άλλη αιτία. Σήμερα θεωρείται πολύ σημαντικό να εξετάζεται και η κοιλιακή αορτή σε κάθε υπερηχογραφική εξέταση της καρδιάς ιδίως σε καπνιστές, υπερτασικούς και παχύσαρκους. Οταν η διάμετρος του ανευρύσματος προσεγγίζει τα 53-55 χιλιοστά ή όταν ο ετήσιος ρυθμός αύξησης της διαμέτρου είναι ταχύς, τότε ο ασθενής έχει ένδειξη επέμβασης (χειρουργικής ή ενδαγγειακής με στεντ) για αποκατάσταση του ανευρύσματος.

Η αποφυγή καπνίσματος, η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης, το κανονικό σωματικό βάρος και η περιοδική εξέταση με υπερήχους της κοιλιακής αορτής μπορούν να προλάβουν και να αναδείξουν εγκαίρως το ανεύρυσμα της κοιλιακής αορτής σώζοντας τον ασθενή από μια δύσκολη περιπέτεια.

Ο Κωνσταντίνος Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Αθηνών