Η ανάγκη των απαραίτητων υπερβάσεων για {LF}την προστασία των παιδιών

Μετά τις αποκαλύψεις της Σοφίας Μπεκατώρου στην εναρκτήρια ημερίδα της εκστρατείας «Start to Talk» του Συμβουλίου της Ευρώπης στην Ελλάδα, τα στόματα έχουν ανοίξει. Οι καταγγελίες σαν χιονοστιβάδα συμπαρασύρουν όλους τους χώρους της κοινωνικής ζωής: αθλητισμός, πολιτιστικά ιδρύματα, εκπαιδευτήρια, πολιτικοί παράγοντες μοιάζουν να περιδινούνται σε ένα γαϊτανάκι αποκαλύψεων κακοποίησης παιδιών ή συγκάλυψής της. Κι αυτό είναι βέβαια θετικό, καθώς επιτέλους γίνεται γνωστή η έκταση του φαινομένου που συμβαίνει με ίδια συχνότητα ανεξαρτήτως πλούτου, μόρφωσης, ισχύος ή κοινωνικής προβολής.

Η παρούσα κατάσταση όμως εγκυμονεί και κινδύνους που είναι αναμφίβολα ορατοί: η επικράτηση ενός ηθικού πανικού (ότι τα παιδιά μας απειλούνται παντού και πάντα), το να αιωρούνται για όλους και όλες κατηγορίες που δεν διαλευκαίνονται (συχνά λόγω τεχνικών εμπλοκών στην απονομή δικαιοσύνης), το victim-blaming, τα γενικευμένα «τουιτεροδικεία», η σχετικοποίηση των καταγγελιών στο φόντο των αντιθέσεων στον αθλητικό, πολιτιστικό ή πολιτικό χώρο (όπου δεν θα υπάρχουν αθώοι και ένοχοι αλλά «δικοί μας» και «άλλοι»), όλα αυτά δημιουργούν ένα νοσηρό κλίμα και χρήζουν επιτακτικής αντιμετώπισης. Ειδάλλως υπάρχει το ορατό ενδεχόμενο και η σεξουαλική κακοποίηση των παιδιών να εργαλειοποιηθεί εντασσόμενη στη χασμωδία των ένθεν κακείθεν συνηθισμένων καταγγελιών μεταξύ αντιπαρατιθέμενων ομάδων. Συνηθίσαμε να ακούμε ότι όλοι είναι «ψεύτες», όλοι είναι «κλέφτες», τώρα κινδυνεύουμε να εθιστούμε και στο ότι «όλοι είναι παιδόφιλοι» και πως, ως συνήθως, ο καθένας απλώς στηρίζει τους «δικούς του» έναντι των «άλλων». Κάτι τέτοιο δεν θα συμβάλει καθόλου στην πραγματική προστασία των παιδιών από τη θυματοποίηση.

Η κοινωνία χρειάζεται γενναίες πρωτοβουλίες που να διασφαλίζουν την προστασία των παιδιών. Και πρώτα από όλα χρειάζεται προφανώς να διερευνηθούν οι καταγγελίες που διατυπώνονται δημοσίως, να τιμωρηθούν οι ένοχοι και να εγκλιθούν αναλόγως όσοι γνώριζαν και συγκάλυπταν τέτοια εγκλήματα. Αυτό φυσικά είναι έργο της δικαιοσύνης, που ωστόσο οφείλει να αντιληφθεί πως το έργο της είναι ορατό και κρίνεται.

Πρέπει, επίσης, να ληφθούν άμεσα μέτρα που να θωρακίζουν τους θεσμούς της κοινωνικής ζωής από τέτοια κρούσματα. Σήμερα υπάρχει τεχνογνωσία από τη διεθνή εμπειρία για μέτρα που αποδεδειγμένα βοηθούν στη μείωση των κρουσμάτων, στην αύξηση των καταγγελιών, στην τιμωρία των δραστών και στην προστασία των θυμάτων. Γιατί, πέραν της αντιμετώπισης των όποιων συγκεκριμένων περιστατικών, η κοινωνία δεν θα αισθανθεί ασφαλής παρά μόνο αν υπάρξει μια αναβάθμιση των θεσμών που προστατεύουν το κάθε παιδί. Προς τούτο η πολιτεία πρέπει να αναλάβει αμέσως σχετικές πρωτοβουλίες.

Τέλος, χρειάζεται μια πανκοινωνική συμφωνία πως σε αυτό το πεδίο οι όποιες συνήθεις αντιπαραθέσεις πρέπει να παραμεριστούν. Για την κοινωνία, δεν μπορεί να υπάρχουν ομάδες, σπορ, θρησκευτικά δόγματα, πολιτικές παρατάξεις, πολιτιστικοί όμιλοι ή ομάδες διανοουμένων που ανέχονται ή συγκαλύπτουν την παιδοφιλία. Και γνωρίζουμε πως τέτοια κρούσματα δυστυχώς υπάρχουν σε όλες τις ομάδες, τα δόγματα, τις παρατάξεις και τις ομάδες. Αρα, η αντιμετώπισή τους απαιτεί τη συμβολή όλων με το μέρος που αναλογεί στον καθένα. Για να έχουν επιτέλους οι οικογένειες τη βεβαιότητα ότι μπορούν να στέλνουν τα παιδιά τους στις διάφορες δραστηριότητες, στους διάφορους θεσμούς σίγουρες ότι είναι ασφαλή και προστατευμένα.

Η ψυχοκοινωνική ευεξία των παιδιών μιας κοινωνίας είναι το σημαντικότερο κοινωνικό της κεφάλαιο για το μέλλον. Να δείξουμε πως όντως το ιεραρχούμε όσο του αξίζει.

Ο Γιώργος Νικολαΐδης είναι ψυχίατρος, διευθυντής Διεύθυνσης Ψυχικής Υγείας και Κοινωνικής Πρόνοιας Ινστιτούτου Υγείας του Παιδιού, εκπρόσωπος της Ελλάδας και πρώην πρόεδρος της Επιτροπής Λανζαρότε του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική βία και εκμετάλλευση.