Αναζητώντας τη χαμένη αντιπολίτευση του ΣΥΡΙΖΑ

Τι είδους αντιπολίτευση κάνει σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ; Το ερώτημα πλανάται πάνω από το πολιτικό τοπίο αλλά είναι και σημείο τριβής εντός της Κουμουνδούρου. Το ερώτημα διασταυρώνεται με λογικές και τεχνικές επικοινωνίας, με τον πυρήνα και την ταυτότητα του ίδιου του κόμματος, αλλά και με τις αναγνώσεις που κάνουν κορυφαία στελέχη του για το τι χρειάζεται αλλά και για το τι δεν γίνεται. Για κάποιους φταίνε τα ΜΜΕ, για κάποιους η μη παραγωγική αντιπολιτευτική στάση, για κάποιους η αντίπαλη εσωκομματική τάση ενόψει και του συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ. Μια πιο ψύχραιμη λογική θα ανίχνευε εδώ μια σειρά λόγων και παραγόντων. Πριν επιχειρήσουμε να τους περιγράψουμε θα λέγαμε πως σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ ακολουθεί μια σύνθετη λογική στην αντιπολίτευσή του. Επιχειρεί να συνδυάσει ήπιες και κεντρώες απευθύνσεις με οξείες ρητορικές. Θέλει φοιτητικό κίνημα αλλά και τους μαγαζάτορες μαζί του. Θέλει Ισραήλ και Παλαιστίνη. Μια ομολογουμένως δύσκολη εξίσωση για ένα κόμμα που κυβέρνησε και σήμερα αναζητεί τον βηματισμό που θα δικαιώσει τον ρόλο του ως δυνητικού μείζονος πόλου στο φόντο μιας αμετάβλητης δημοσκοπικής καθήλωσης. Και η εβδομάδα που πέρασε ήταν ενδεικτική των παραπάνω δεδομένων.

ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ. Ο Αλέξης Τσίπρας στον Alpha επιχείρησε να συνθέσει τους βηματισμούς και να προσδώσει συνεκτικότητα στο κόμμα του. Δεν ζητάει εκλογές λόγω πανδημίας. Θεωρεί έντονα ιδεολογική πια τη μάχη με την κυβέρνηση. Απευθύνεται στους μεσαίους διατυπώνοντας την παράφραση της γνωστής ταινίας «Η εργατική τάξη πάει στον Παράδεισο» («Η μεσαία τάξη πάει στην Κόλαση»). Σφυροκοπά τη Νίκη Κεραμέως στη Βουλή για το νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ και παράλληλα πριμοδοτώντας το φοιτητικό κίνημα. Αναζητεί διέξοδο στη δύσκολη εξίσωση της παραγωγικής αντιπολίτευσης και ενώ τα θέματα που απασχολούν το εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ παραμένουν στο φόντο της έγκρισης του νέου του Προγράμματος. Ποια είναι αυτά; Βασανίζουν τις κλειστές ιντερνετικές συσκέψεις αυτές τις ημέρες, τις διάφορες τάσεις και κορυφαία στελέχη. Η φυσιογνωμία του ΣΥΡΙΖΑ. Το κόμμα και τι χρειάζεται. Η αυτοκριτική των κυβερνητικών ημερών που δεν έγινε ευρέως. Το Πρόγραμμα ως πειστικό σχέδιο. Η απεύθυνση (στο Κέντρο ή στην Αριστερά;). Ολα διαπερνούν εκτός της νέας ταυτότητας του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και έναν πιο κεντρικό προβληματισμό. Το είδος της αντιπολίτευσης.

«Το σίγουρο είναι πως ο ΣΥΡΙΖΑ δεν κάνει δομική αντιπολίτευση», λέει έμπειρος επικοινωνιολόγος, θυμίζοντας την επιτυχημένη δομική στρατηγική που άσκησε ο Κυριάκος Μητσοτάκης από το 2016 και μετά ζητώντας εκλογές και αποδομώντας κάθε πλευρά της πολιτικής τής τότε κυβέρνησης. Ο ίδιος διαχωρίζει τα είδη πολεμικής. Μας μιλάει για την ήπια, τη μαχητική, τη δομική. Για άλλον επαγγελματία της Επικοινωνίας δεν υπάρχει τίποτε άλλο από δομική. Και αυτό σήμερα και για εκείνον δεν περιγράφει τον ΣΥΡΙΖΑ. Ο τρόπος έχει να κάνει και με την απεύθυνση βέβαια.

ΑΠΟ ΤΙΣ ΟΜΠΡΕΛΕΣ ΣΤΙΣ ΤΑΣΕΙΣ. Σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ μοιάζει να μην έχει σταθερό βηματισμό και εδώ. Μια λογική εντός Κουμουνδούρου θέλει Κέντρο και μεσαία τάξη. Μια άλλη τάση θεωρεί πως σε περίοδο κρίσης δεν πας με το Κέντρο, παρά μόνον πολώνεις. Με αυτή την τάση, συσπειρώνονται παλιά στελέχη της Κουμουνδούρου – και δη του διατασικού ρεύματος της Ομπρέλας – που έχουν επιφυλάξεις για την έννοια του σημερινού πολιτικού Κέντρου αλλά και το πόσο δίνει πλειοψηφίες σε μια πολιτική δύναμη. Μια έτερη ανάγνωση θέλει τον Αλέξη Τσίπρα να κάνει σήμερα πρωθυπουργική αντιπολίτευση. Είναι μια λογική που διαπερνά κάποιον πολιτικό αρχηγό που έχει αναλάβει θέση υψηλής ευθύνης και που θεωρεί πως θα κληθεί να αναλάβει εκ νέου. «Γι’ αυτό δεν σηκώνει ψηλά τον πήχη», σημειώνει επικοινωνιολόγος, ενώ ξεκαθαρίζει πως πάντα τα κόμματα που περνάνε στην αντιπολίτευση έχουν αυτή τη συζήτηση στο εσωτερικό τους που συχνά συμβαδίζει με γκρίνια για τον επικεφαλής τους. Εξαίρεση των τελευταίων πολιτικών χρόνων αποτελεί ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Που και νέος αρχηγός ήταν και με τη δομική αντιπολίτευσή του ξεπέρασε κάθε τέτοια ενδεχόμενη γκρίνια γρήγορα, χαρίζοντας συνεκτικότητα εσωτερική στη Νέα Δημοκρατία. Αν θέλουμε να θυμίσουμε τη στρατηγική του θα σημειώναμε πως δεν έβρισκε σημεία συναίνεσης, ζητούσε αμέσως εκλογές, ενώ με αποκορύφωμα τις Πρέσπες χάραξε διακριτή κόκκινη γραμμή.

Ο Αλέξης Τσίπρας – σύμφωνα με μια ανάγνωση εκλογολόγου – ήταν όντως υποτονικός στην πρώτη φάση μετά τις εκλογές του 2019. Εσχάτως φέρνει στη Βουλή θέματα και χαράζει κόκκινες γραμμές (π.χ. στην Παιδεία). «Οχι όμως σε μείζονα αλλά και σε αυτά που επιλέγει του λείπει η επεξεργασία», συμπληρώνει ο ίδιος εκλογολόγος. Πάντα η κυβέρνηση θέτει τα θέματα αλλά μπορεί μια πολιτική δύναμη να επιλέγει γωνίες, να στοχεύει σε ειδικά κοινά, αποδομεί συγκεκριμένες πλευρές. Αυτό θα περιγραφόταν ως «δυναμική αντιπολίτευση» αλλά προϋποθέτει γραφείο επιτελικό, σχεδιασμό πολιτικό, σφικτή λογική.

Σήμερα για κορυφαίο πολιτικό επιστήμονα ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μοιάζει καν με κόμμα. Ομοιάζει με μεταμοντέρνο σχήμα με αρχηγό και χωρίς αναφορά σε οργανωμένες δομές, όπως συνδικάτα, επαγγελματικούς φορείς, επιμελητήρια, Τοπική Αυτοδιοίκηση. Και η ΝΔ έχει πτέρυγες αλλά με άλλο ιστορικό βάθος και δέσιμο με το κοινό και με άλλες αναφορές στην κοινωνία.

Η ΟΜΑΔΑ ΤΟΥ ΤΣΙΠΡΑ. Σήμερα όλες οι πληροφορίες λένε πως ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να ανανεώσει την ομάδα του. Πέραν του πρωινού καφέ (Πολιτικό Κέντρο το λένε), πέραν των στενών συνεργατών του, διαμορφώνει μια νέα άτυπη ομάδα γύρω του από τις παρυφές της κοινωνίας των πολιτών μέχρι την επιστήμη. Συνομιλεί ο ίδιος με γιατρούς, αναλυτές, επιστήμονες, ανθρώπους της αγοράς, τέως στρατιωτικούς, ενώ γενικά είναι στα σκαριά ένα Μητρώο Στελεχών α λα Μητσοτάκη που θα αλιεύσει νέα πρόσωπα από πολλούς κλάδους. Το πρόβλημα βέβαια είναι πως παράλληλα εξελίσσεται η μάχη εντός των τειχών του κόμματος για την ταυτότητα και τα «κλειδιά» του. Οι εσωτερικοί του αντίπαλοι υπενθυμίζουν με νόημα πως «το κόμμα είναι καθηλωμένο αλλά και ο Τσίπρας δεν είναι αλματωδώς μακριά από αυτή την κατάσταση». Αυτοί θεωρούν πως χωρίς κόμμα και διαδικασίες δεν πάει πουθενά. Η συζήτηση γίνεται αυτές τις ημέρες που το Πρόγραμμα πάει στις οργανώσεις. Οι πιο προεδρικοί ή και οι πασοκογενείς θεωρούν πως το βαρύ πυροβολικό είναι ο Αλέξης Τσίπρας και όχι «τα βαρίδια του τρία τα εκατό». Είναι μα συγκυρία όπου η συζήτηση για το κόμμα (εν κινήσει) γίνεται με τη δύσκολη αποστολή πειστικής και σοβαρής αντιπολίτευσης. Για πολλούς μια συζήτηση ενιαία που μόλις ξεκινά.