Το νομοσχέδιο είναι αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για την αλλαγή στα πανεπιστήμια

Το νομοσχέδιο που θα συζητηθεί στη Βουλή την Τετάρτη 10/2 με τίτλο «Εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, προστασία της ακαδημαϊκής ελευθερίας και αναβάθμιση του ακαδημαϊκού περιβάλλοντος» προσπαθεί να λύσει τέσσερα υπαρκτά προβλήματα που όλοι γνωρίζουμε ότι παραμένουν άλυτα για δεκαετίες. (1) Να καθιερώσει ελάχιστη βάση εισαγωγής στα ΑΕΙ με τα άρθρα 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7. (2) Να εισαγάγει μια νέα πολιτική ασφάλειας και προστασίας στα ΑΕΙ με τα άρθρα 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14. (3) Να προσδιορίσει ποια είναι τα πειθαρχικά παραπτώματα, οι ποινές και τα πειθαρχικά όργανα των ιδρυμάτων με τα άρθρα 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21. (4) Να ρυθμιστεί η διάρκεια φοίτησης με το άρθρο 24.

Ολα αυτά τα θέματα θα έπρεπε να τα είχαν λύσει τα ιδρύματα με δικές τους πρωτοβουλίες και την εφαρμογή του δικού τους εσωτερικού κανονισμού λειτουργίας, χωρίς να χρειάζεται το νομοσχέδιο που θα συζητηθεί στη Βουλή από το υπουργείο Παιδείας και την υπηρεσία Προστασίας του Πολίτη. Δεν το έκαναν τα ΑΕΙ και ζητάνε να συνεχίσουν να μην το πράττουν, διαμαρτυρόμενα με κραυγές του τύπου «εμπιστευτείτε τους πρυτάνεις και τα πανεπιστήμια…».

Τα προβλήματα της βάσης εισαγωγής, της ελάχιστης φοίτησης και τα πειθαρχικά παραπτώματα των φοιτητών και καθηγητών, καθώς και οι ποινές που πρέπει να επιβληθούν σε όσους παραβιάζουν τον κώδικα λειτουργίας του κάθε ιδρύματος (τον οποίο θα έπρεπε να έχουν) είναι δύσκολο να κατανοήσουμε γιατί δεν απασχόλησαν τα τελευταία τριάντα χρόνια τα ΑΕΙ και δεν έχουν προτάσεις για τη λύση τους. Οι λόγοι, κατά τη γνώμη μου, που δεν το έκαναν συνδέονται με τον τρόπο διοίκησής τους που ευνοεί τη δημιουργία ενός κλειστού καθηγητικού κατεστημένου που αγωνίζεται για τα συμφέροντά του. Το δυσάρεστο όμως είναι ότι δεν φτάνει που δεν έχουν προτάσεις και δεν έκαναν τίποτα για να λυθούν τα παραπάνω προβλήματα, αλλά σήμερα διαφωνούν με τις προτάσεις που αναγκάζεται να φέρει το υπουργείο Παιδείας για να μην εκφυλιστούν τελείως τα πανεπιστήμια και να μην πάει χαμένη μια τεράστια κοινωνική δαπάνη του κράτους που στηρίζει κυρίως τη μόρφωση και κοινωνική ανέλιξη των αδύνατων κοινωνικά στρωμάτων.

Αφησα τελευταίο το θέμα της ασφάλειας και φύλαξης των ΑΕΙ γιατί δεν έχουν αυστηρά ακαδημαϊκό χαρακτήρα. Η ασφάλεια και φύλαξη των ΑΕΙ έχουν δύο επίπεδα: (1) εσωτερική φοιτητική παραβατικότητα που συνδέεται και με την απουσία πειθαρχικών μέτρων και την κομματικοποίηση των φοιτητών (παράνομες καταλήψεις κτιρίων, διακοπές μαθημάτων, αυθαίρετο κλείσιμο σχολών, διακοπές λειτουργίας της Συγκλήτου και προπηλακισμός πρυτάνεων από μικρές ομάδες φοιτητών), (2) ποινικά αδικήματα, όπως κλοπές και φθορές πανεπιστημιακής περιουσίας, βιασμοί και φόβοι κυκλοφορίας στα ΑΕΙ τις βραδινές ώρες, διακίνηση ναρκωτικών κ.λπ., που είναι άλλου τύπου παραπτώματα και πρέπει να τα διαχειριστεί η Αστυνομία.

Τα πανεπιστήμια θα έπρεπε να είχαν καταθέσει δικά τους σχέδια για την ασφάλεια και φύλαξη των ιδρυμάτων τους αλλά και την προστασία της ουσιαστικής ακαδημαϊκής ελευθερίας των μελών τους για να τα πραστατέψουν από τη φοβία που έχει προκαλέσει σε φοιτητές και καθηγητές η παρουσία των αυθαίρετων κομματικών ταξιαρχιών. Δεν το έπραξαν, με το πρόσχημα ότι θα παραβιάζει η παρουσία υπηρεσίας ασφάλειας και φύλαξης των ΑΕΙ μια άλλη θολή έννοια που καλλιέργησαν για πολλά χρόνια, «το ακαδημαϊκό άσυλο». Η ερμηνεία από τα ΑΕΙ μέχρι τώρα της ακαδημαϊκής ελευθερίας στην πράξη είχε μετατραπεί σε αυθαιρεσία. Χρειάστηκε και εδώ νόμος του υπουργείου Παιδείας πριν από έναν χρόνο για να επαναπροσδιοριστεί η ουσιαστική σημασία του ακαδημαϊκού ασύλου.

Το νομοσχέδιο που θα συζητηθεί στη Βουλή κάνει μια διπλή παρέμβαση στο θέμα της ασφάλειας και φύλαξης των ΑΕΙ. Στα άρθρα 8, 9, 10, 11, 12 ορίζει τα χαρακτηριστικά μιας εσωτερικής πανεπιστημιακής υπηρεσίας φύλαξης και ασφάλειας που παρακολουθεί ο πρύτανης και η Επιτροπή Ασφάλειας και Προστασίας των ΑΕΙ (άρθρο 11) για να διαχειριστεί τα εσωτερικά φαινόμενα φοιτητικής βίας που αναφέραμε ήδη (παράνομες καταλήψεις, διακοπές λειτουργίας των μαθημάτων και της Συγκλήτου, προπηλακισμός πρύτανη από φοιτητές κ.λπ.). Στα άρθρα 13, 14, που παραμένουν ανοιχτά να σχεδιαστούν στις λεπτομέρειες με προεδρικά διατάγματα, το νομοσχέδιο παρουσιάζει τη νέα υπηρεσία της Αστυνομίας με την επωνυμία Ομάδα Προστασίας Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων (ΟΠΠΙ) για να διαχειριστεί παραβάσεις του Ποινικού Κώδικα, π.χ. βιασμούς, κλοπές, φθορές περιουσίας από ομάδες, όχι πάντα φοιτητών. Η Αστυνομία θα πράξει και στο Πανεπιστήμιο ό,τι πράττει και σε όλες τις άλλες παρόμοιες περιπτώσεις σε ολόκληρη την επικράτεια.

Το ότι οι ζηλωτές της ακινησίας και παραμονής στο status quo, που επέτρεπε στις δικές τους ομάδες να αλωνίζουν μέσα στα ιδρύματα, αγνόησαν όλα τα άρθρα του νομοσχεδίου και στάθηκαν στα άρθρα 13, 14 με τον δικό τους τίτλο «Η ΝΔ δημιουργεί αστυνομικά τμήματα στα ΑΕΙ», είναι αναμενόμενο. Είναι όμως λυπηρό που και η αντιπολίτευση κινείται στην ίδια κατεύθυνση με τις ομάδες των αναρχικών. Ευτυχώς όμως αποτελούν μια μειοψηφία της κοινωνίας. Η κοινωνία ωρίμασε και αδιαφορεί για τις άναρχες κραυγές τους.

Προχωράμε μπροστά, αλλά έχουμε ένα ακόμα πρόβλημα να λύσουμε μετά την ψήφιση του νόμου: θα ζητήσει το υπουργείο Παιδείας να τον εφαρμόσουν οι πρυτάνεις που τον έχουν ήδη καταδικάσει. Αρα ο πραγματικός αγώνας για τη δύσκολη αλλά αναγκαία εφαρμογή αυτού του νομοσχεδίου τώρα ξεκινάει και οι περισσότεροι που θέλουν να τον σταματήσουν (όπως η αντιπολίτευση που δήλωσε ήδη αντίθετη στην εφαρμογή του) πιστεύουν ότι θα είναι ένας ακόμα από τους πολλούς νόμους του κράτους που ακυρώθηκαν στην πράξη, όπως π.χ. ο νόμος για τη μεταρρύθμιση της Ανώτατης Εκπαίδευσης, της κυρίας Διαμαντοπούλου, το 2011.

Ο Λουκάς Βλάχος ήταν καθηγητής στο Τμήμα Φυσικής του ΑΠΘ