Η νέα σημασία των ελληνικών συνόρων

Οι Τούρκοι δεν ξεκίνησαν καλά με τους Αμερικανούς της εποχής Μπάιντεν. Οι σχέσεις των δύο χωρών θα δοκιμαστούν το επόμενο διάστημα, όπως άλλωστε συνέβη και με τον προηγούμενο αμερικανό πρόεδρο, παρά τις επιπόλαιες εντυπώσεις που γεννούσε η υποτιθέμενη φιλία του Τραμπ με τον Ερντογάν. Το τελευταίο διάστημα έρχονται από την Ουάσιγκτον διάφορες ανακοινώσεις που δείχνουν ότι το αμερικανοτουρκικό πρόβλημα όχι απλώς παραμένει, αλλά οξύνεται. Εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε ότι «οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να εγκαλέσουν τις συμπεριφορές της Τουρκίας που δεν συνάδουν με το Διεθνές Δίκαιο και τις νατοϊκές της δεσμεύσεις» και υπενθύμισε τις σχετικές προεκλογικές δεσμεύσεις του αμερικανού προέδρου.

Δεν υπήρχε αμφιβολία ότι τα πράγματα θα εξελιχθούν προς αυτή την κατεύθυνση, όσο η στάση της Τουρκίας παραμένει ίδια ως προς το ζήτημα που απασχολεί τους Αμερικανούς: την αύξηση της επιρροής της Ρωσίας στη χώρα. Στις 21 Αυγούστου 2020 η στήλη αυτή υποστήριζε ότι «αν εκλεγεί ο Μπάιντεν, δεν θα αλλάξει η στάση των ΗΠΑ στα ελληνοτουρκικά. Τόσο το Στέιτ Ντιπάρτμεντ όσο και το Πεντάγωνο των ΗΠΑ έχουν διαμορφώσει ήδη από καιρό θέσεις για την Τουρκία που ουδεμία σχέση έχουν με αυτές που ξέραμε πριν από κάποιες δεκαετίες. Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη χώρα έχει μειωθεί δραματικά, ενώ η Τουρκία έχασε τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα των μαχητικών πέμπτης γενιάς F-35 λόγω της αγοράς των ρωσικών πυραύλων S-400». Την περασμένη Παρασκευή ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου Τζον Κέρμπι είπε ότι «η αμερικανική θέση δεν έχει αλλάξει. Προτρέπουμε την Τουρκία να εγκαταλείψει το σύστημα S-400».

Εκεί που πρέπει όμως να υπάρχει αμφιβολία είναι σχετικά με το πώς όλα τα παραπάνω, που δεν είναι απόρροια των ελληνοτουρκικών σχέσεων, εντέλει θα τις επηρεάσουν: θετικά ή αρνητικά; Ή καθόλου; Ο κύριος παράγοντας από τον οποίο θα εξαρτηθούν οι εξελίξεις από εδώ και πέρα είναι η Τουρκία. Για τον πολύ απλό λόγο ότι διατηρεί, ακόμα, τη δυνατότητα να αλλάξει θεωρητικά πολιτική. Αν το πράξει, δεν σημαίνει φυσικά ότι οι σχέσεις της με τις ΗΠΑ θα επιστρέψουν σε πραγματικά καλά επίπεδα, όπως συνέβαινε στο, αρκετά μακρινό πια, παρελθόν. Σημαίνει όμως ότι θα είναι σε θέση να διαπραγματευτεί μια τέτοια αλλαγή με αντανάκλαση στα ελληνοτουρκικά. Αν η Τουρκία δείξει ότι θέλει να επιστρέψει στο δυτικό στρατόπεδο, έχει σήμερα ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί που ασφαλώς θα επιχειρήσει να το αξιοποιήσει στο Αιγαίο.

Ευτυχώς, η Τουρκία δεν δείχνει τέτοιες τάσεις. Αντιθέτως, επιμένει στη διπλή στρατηγική σχέση και με τη Δύση και με τη Ρωσία. Είναι κύριος πυλώνας της μεγαλομανίας του Ερντογάν να πιστεύει ότι μπορεί να επιτευχθεί αυτό, που είναι απλώς αδύνατο. Ετσι, όσο η Τουρκία επιμένει, τόσο το πρόβλημα, αντί να καταστέλλεται, οξύνεται. Το σίγουρο πάντως είναι ότι στο θέμα της νέας στρατηγικής σχέσης της Τουρκίας με τη Ρωσία οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να κάνουν πίσω. Αν δεν κάνουν ούτε οι Τούρκοι, η Ελλάδα θα είναι ο άμεσος ωφελημένος, καθώς η ενίσχυσή της είναι μονόδρομος στο πλαίσιο μιας τέτοιας εξέλιξης. Αυτό έχει αρχίσει ήδη εδώ και καιρό με πολλούς τρόπους να συμβαίνει. Σήμερα, το μόνο που μετράει είναι να καταστεί τελεσίδικα σαφής η νέα σημασία των ελληνικών συνόρων: ότι είναι πραγματικά τα σύνορα του δυτικού κόσμου. Οταν αυτό επικρατήσει, τα σύνορα αυτά θα πάψουν να κινδυνεύουν, καθώς η σημασία της διατήρησής τους δεν θα αφορά πλέον μόνο την ίδια την Ελλάδα. Που, πάντως, έτσι κι αλλιώς, με κανέναν τρόπο και υπό οποιεσδήποτε συνθήκες δεν μπορεί και δεν πρέπει να τα διαπραγματευτεί.