Η ανάγκη για εποπτεία και έλεγχο είναι μεγάλη…

Μετά τη γνωστή απόφαση του δικαστηρίου που απάλλαξε από κάθε κατηγορία είκοσι οκτώ παράγοντες, διαιτητές και υπαλλήλους της ΕΠΟ που κατηγορούνταν γιατί – τάχα μου – έστησαν παιχνίδια, κάθισα και διάβασα το βούλευμα της παραπομπής τους. Ομολογώ ότι ένας λόγος που το έκανα ήταν η αγόρευση του δικηγόρου Βασίλη Δημακόπουλου, που ήταν στη συγκεκριμένη δίκη δικηγόρος του μεγαλομετόχου του Ολυμπιακού Βαγγέλη Μαρινάκη. Το πιο ενδιαφέρον κομμάτι αυτής της αγόρευσης, που θα μπορούσε να είναι και ένα είδος περίληψης προηγουμένων αυτής της ιστορίας, είναι η αναφορά του στη διαιτησία. «Οι κατηγορίες είναι νόμω αβάσιμες γιατί το διαιτητικό σφάλμα δεν μπορεί να αποτελέσει στοιχείο χειραγώγησης» είχε πει τότε ο Δημακόπουλος, λέγοντας μια μεγάλη αλήθεια. Την οποία είναι κομμάτι δύσκολο να καταλάβει ο μέσος ποδοσφαιρόφιλος.

Γνώμη

Υποθέτω πως καταλαβαίνω το σκεπτικό του γνωστού δικηγόρου. Ας υποθέσουμε ότι ένας διαιτητής θέλει να βοηθήσει μια ομάδα – και συμφωνεί μάλιστα να πάρει για αυτό χρήματα. Μπορεί προφανώς να τη βοηθήσει παίρνοντας μια υπέρ της απόφαση – σφάλοντας με πρόθεση. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να του γίνει δίωξη (και να υπάρξει και καταδίκη) για δωροδοκία: η χειραγώγηση, όμως, είναι κάτι άλλο. Η χειραγώγηση απαιτεί κυρίως κάποιος να σπρώξει τα πάντα προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση – εν προκειμένω να επέμβει στο ματς καθοριστικά και μεθοδευμένα. Πώς όμως ένας διαιτητής μπορεί να το κάνει αυτό χωρίς π.χ. τη σύμφωνη γνώμη των ποδοσφαιριστών; Μπορεί άραγε να υποχρεώσει μια ομάδα να αγωνιστεί επιθετικά για να τη βοηθήσει να σκοράρει ή αμυντικά για να την προστατεύσει; Και μπορεί να υποχρεώσει τον αντίπαλο της ομάδας, που θέλει να βοηθήσει, να κάνει κάποιου είδους ενέργεια που θα του δώσει το δικαίωμα να καθορίσει το ματς; Αυτό δεν μπορεί να γίνει ποτέ. Διότι ο κάθε διαιτητής μπορεί να κάνει πολλά, αλλά δεν μπορεί να υποχρεώσει κανέναν να τον βοηθήσει να κάνει «λάθος», δηλαδή να του δώσει την αφορμή για εσκεμμένο σφάλμα.

Φάση

Ενας διαιτητής μπορεί να δωροδοκηθεί για να βοηθήσει ή να πάρει εντολές από κάποιον ανώτερό του για να το κάνει ή να είναι άσχημα διακείμενος απέναντι σε κάποια ομάδα για λόγους δικούς του: τα ‘χω δει όλα. Αλλά ακόμα κι ένα καθοριστικό του σφύριγμα στο τελευταίο λεπτό του ματς δεν μπορεί να θεωρηθεί χειραγώγηση. Πώς διάβολο μπορούσε να ξέρει ένας διαιτητής ότι το ματς θα είναι ανοιχτό σε κάθε αποτέλεσμα μέχρι το τέλος; Και πώς μπορεί να γνωρίζει ότι θα προκύψει σε αυτό μια φάση καθοριστική; Μέντιουμ είναι που βλέπει τα μέλλοντα;

Σκηνοθεσία

Ενα ματς ποδοσφαίρου είναι τόσο ελάχιστα προβλέψιμο, ώστε δεν επιτρέπει σε κανέναν διαιτητή (ούτε στο μεγαλύτερο «τομάρι» της γης) να το χειραγωγήσει: σε άλλα σπορ, όπως το μπάσκετ π.χ. όπου ένας διαιτητής μπορεί να αποβάλει τρεις και τέσσερις παίκτες αν το θέλει, η χειραγώγηση είναι ευκολότερη. Την αδυναμία να προβλέψεις οτιδήποτε (ειδικά σε ματς ανταγωνιστικά) τη νιώθεις συχνά παρακολουθώντας ποδόσφαιρο. Την περασμένη εβδομάδα ο τελικός του λατινοαμερικάνικου Λιμπερταδόρες, ανάμεσα στην Παλμέιρας και τη Σάντος, κρίθηκε με ένα γκολ απερίγραπτο. Το ματς βρισκόταν στις καθυστερήσεις και ο διαιτητής είχε υποδείξει 7 λεπτά extra time. Στο πέμπτο από αυτά ο θεοσεβούμενος προπονητής της Σάντος Κούκα (που φορούσε μια φανέλα με τους αγγέλους και τον Χριστό!) έστησε έναν απίθανο καβγά με έναν παίκτη της Παλμέιρας προκαλώντας ένα είδος γενικής σύρραξης – πάλι καλά που στο γήπεδο ήταν ελάχιστοι θεατές εξαιτίας της πανδημίας. Το αποτέλεσμα ήταν ο διαιτητής να παρατείνει το ματς για άλλα τρία λεπτά. Στο δεύτερο από αυτά, στο 99′ του ματς, η Παλμέιρας σκόραρε: φαίνεται ότι ο καλός Χριστούλης του Κούκα βαρέθηκε τις κλωτσοπατινάδες και πήγε για ύπνο. Ο γνωστός μας Αμπελ Φερέιρα, πρώην προπονητής του ΠΑΟΚ, κέρδισε το ματς και το τρόπαιο, αλλά αυτό που μπορεί να καταλάβει κανείς από αυτή την ιστορία είναι ότι το ποδόσφαιρο είναι τόσο απίστευτα απρόβλεπτο, ώστε κανείς δεν μπορεί να σκηνοθετήσει την έκβαση ενός ματς.

Ιντριγκα

Η διαιτησία είναι ωστόσο κάτι που προκαλεί ενδιαφέρον και ίντριγκα. Δυστυχώς κάθε έρευνα που έχει γίνει στο ποδόσφαιρο καταλήγει σε αυτή: εισαγγελείς και ανακριτές ασχολούνται με αποφάσεις διαιτητών και μάλιστα με γελοίους τρόπους. Ψάχνουν π.χ. φάσεις να δουν αν ο διαιτητής έσφαλε, πόσο αυτή του η απόφαση επηρέασε ένα ματς κτλ. Ετσι συχνά καταλήγουν σε συμπεράσματα τερατώδη. Ο Δημακόπουλος ανέφερε χαρακτηριστικά ότι στο βούλευμα κατηγορούνταν δύο αρχιδιαιτητές, ο Δούρος και ο Μπριάκος, για ματς που έγιναν μετά το τέλος (!) της θητείας τους: το άκουσα, δεν το πίστευα, αλλά διαβάζοντας το βούλευμα διαπίστωσα ότι είναι ακριβώς έτσι. Γιατί; Διότι οι ανακριτές προσπαθούσαν να θεμελιώσουν μια κατηγορία (παντελώς αστήρικτη μάλιστα…) κι όχι να ψάξουν τι συμβαίνει στο ποδόσφαιρο.

Ανάγκη

Η απόφαση αυτή έρχεται να μας υπενθυμίσει ότι υπάρχει πάντα η ανάγκη ελέγχων στο ποδόσφαιρό μας – και μάλιστα σήμερα αυτή η ανάγκη είναι μεγαλύτερη από ποτέ. Ενας διαιτητής δεν μπορεί να χειραγωγήσει ένα ματς, όμως ένας αρχιδιαιτητής π.χ. μπορεί εύκολα να χειραγωγηθεί ψυχολογικά. Διαβάζαμε π.χ. την περασμένη εβδομάδα ότι το ΔΣ της ομοσπονδίας θα απαιτήσει από τον αρχιδιαιτητή Μαρκ Κλάτενμπεργκ την καρατόμηση κάποιων συγκεκριμένων διαιτητών. Είχαμε επίσης συναντήσεις του αρχιδιαιτητή με ποδοσφαιροπαράγοντες. Είναι αθώα όλα αυτά; Μπορεί. Αλλά ποιος εγγυάται για αυτό; Εγώ π.χ. υποθέτω πως αν απαιτείς από έναν αρχιδιαιτητή να τιμωρήσει διαιτητές, το κάνεις δείχνοντάς του παράλληλα πως η απαίτησή σου είναι σοβαρή: το πιο εύκολο είναι να απειλήσεις κάποιον ότι αν δεν σου κάνει τα κέφια θα τον απολύσεις. Αν αυτός ενδώσει, θα βρει τρόπο να περάσει στους υφιστάμενους διαιτητές του το μήνυμα ότι πρέπει να προσέχουν συγκεκριμένες ομάδες.

Ελλάδα

Δεν λέω ότι αυτό συμβαίνει: λέω ότι θα ‘πρεπε να υπάρχει ένας τρόπος εποπτείας και ελέγχου του πρωταθλήματος και της αξιοπιστίας του. Ενας αθλητικός εισαγγελέας π.χ. διαβάζοντας πρωτοσέλιδα αθλητικών εφημερίδων για παρεμβάσεις στον Κλάτενμπεργκ θα ‘πρεπε να ξεκινήσει μια έρευνα για το τι συμβαίνει. Να διατάξει να «ανοίξουν» τηλέφωνα, να φωνάξει τους προϊστάμενους του Κλάτενμπεργκ για να τους ζητήσει εξηγήσεις, να ψάξει να βρει αν υπάρχει ένας μηχανισμός (παρα)εξουσίας που επηρεάζει διαιτητές (κι όχι μόνο…) με διάφορους τρόπους. Αλλά ζούμε σε μια χώρα που κάποιος μπορεί από την τηλεόραση να απειλεί ότι «θα κοπεί η Ελλάδα στα δύο» παραμένοντας ατιμώρητος, την ώρα που κάποιοι δικάστηκαν γιατί μιλούσαν για ένα ματς της υπερδύναμης που λέγεται Εθνικός Γαζώρου! Ο Δημακόπουλος νομίζω θα ήταν πιο χρήσιμος ως αθλητικός εισαγγελέας: καταλαβαίνει το πώς «παίζεται» το ελληνικό πρωτάθλημα πιο καλά από τους περισσότερους…