Το Κέντρο που όλοι αγαπούν

Τι είναι αυτό στην πολιτική που ενώ μετακινείται ανά διαστήματα παραμένει καθοριστικό για τις εκλογικές και άλλες νίκες; Το πολιτικό Κέντρο. Μπορεί η έννοια και η γεωγραφία του σήμερα να μοιάζουν ρευστές, όμως είναι εδώ και ως κρίσιμη μάζα κάνει πλειοψηφικά τα κόμματα που το προσεταιρίζονται. Σήμερα, χωρίς πολλές ενστάσεις το Κέντρο πάει στη Νέα Δημοκρατία και ειδικότερα επιλέγει τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Αυτό κατέδειξαν και τα νωπά δημοσκοπικά ευρήματα αλλά και όλες οι μετρήσεις και τα focus group που κάνει διαδοχικά αυτές τις ημέρες το Μέγαρο Μαξίμου (σήμερα για την ακρίβεια, σύμφωνα με πληροφορίες, η ΝΔ έχει πάλι μεγάλο προβάδισμα έναντι μιας μικρής κάμψης του Νοεμβρίου του 2020).

Ποιο είναι όμως σήμερα το πολιτικό Κέντρο; Εχει ομοιότητες με αυτό που διαμορφώθηκε μεταπολεμικά, και στον απόηχο του Εμφυλίου Πολέμου; Βγάζει κυβερνήσεις ή έχει μεταλλαχθεί κάτω από την πίεση μιας νέας πολιτικής όξυνσης και έχει παροχετευθεί σε μια εκ των δύο μεγάλων δεξαμενών; Με την έννοια του πολιτικού χώρου α λα Ενωση Κέντρου δεκαετίας ’60 δεν υπάρχει, μας λέει γνωστός πολιτικός επιστήμονας με εμπειρία στις μετρήσεις πολιτικών συμπεριφορών. Υπάρχουν όμως άνθρωποι που αυτοπροσδιορίζονται ως κεντρώοι και βλέπουν τον εαυτό τους σε μια ζώνη των μη έντονων απόψεων. «Εχουν περιορισμένο βαθμό κομματικών ταυτίσεων και χαμηλούς ιδεολογικούς δογματισμούς» συμπληρώνει ο συνομιλητής μας για την επικράτεια του Κέντρου σήμερα – που παρεμπιπτόντως είναι κύριο θέμα στα επιτελικά ραντάρ των δύο μεγάλων κομμάτων.

Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΟΥ. Η μοντέρνα λογική πάντως ονοματίζει σήμερα το Κέντρο ως ενδιάμεσο χώρο. Και αυτό έχει να κάνει – μας λέει έτερος δημοσιολόγος – με την έννοια της «πολιτικής Γεωγραφίας». Είναι όμως και γιατί κρίσιμο το Κέντρο ή ο ενδιάμεσος χώρος που περιγράφουμε για τις πλειοψηφίες κομμάτων; Είναι, μας λέει ο πολιτικός επιστήμονας της συζήτησής μας, για έναν βασικό λόγο: επειδή όσοι θεωρούν πως ανήκουν σε αυτόν έχουν ψηφίσει παραπάνω από ένα κόμματα στη ζωή τους. Μπορεί, για παράδειγμα, να ήταν παραδοσιακά ΝΔ, να ψήφισαν τον Ιανουάριο ή τον Σεπτέμβριο του 2015 τον ΣΥΡΙΖΑ (οι λεγόμενοι κεντροδεξιοί του ΕΝΦΙΑ, όπως τους λένε οι αναλυτές), να έχουν περάσει νωρίτερα από τον Γιώργο Παπανδρέου και παλιότερα από τον Κώστα Καραμανλή του 2004 και τον Κώστα Σημίτη του εκσυγχρονισμού (1996-2004). Μετά το δεύτερο μνημόνιο κυρίως και μια έντονη ριζοσπαστικοποίηση ένα μέρος του Κέντρου πήγε στον ΣΥΡΙΖΑ ενώ μετά τη διαπραγμάτευση του 2015 και τους πρώτους μήνες της διακυβέρνησης (μετά τον Σεπτέμβριο του 2015) μετακινήθηκε θυμωμένο από τις επιλογές του Αλέξη Τσίπρα.

Σήμερα το Κέντρο, με τη χαμηλής έντασης συμπεριφορά του αλλά ταυτόχρονα με τις δυναμικές του παρουσίες ως εκλογική συμπεριφορά, είναι στο μεγάλο μέρος του με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Ο ίδιος φαίνεται να συσπειρώνει κατά μεγάλο μέρος αυτό το κομμάτι που οι απολήξεις του ξεκινούν από παλιούς εκσυγχρονιστές και φτάνουν σε κεντροδεξιούς χωρίς έντονα ιδεολογικά πρόσημα – συχνά με μόνη έγνοια μια κανονικότητα δυτικής χώρας.

Η ΕΚΛΟΓΙΚΗ ΒΑΣΗ. Για έναν πιο ριζοσπάστη πολιτικό επιστήμονα πάλι το Κέντρο δεν υφίσταται σήμερα. Ο ίδιος μας λέει πως έχει σημειωθεί μια διάσπαση. Σήμερα η λαϊκή εκλογική βάση βρίσκεται πέριξ της Αριστεράς – ακόμη κι αν δεν πάει στις κάλπες – ενώ οι ελίτ του Κέντρου είναι με τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Για την ακρίβεια, ένα μεγάλο εκσυγχρονιστικό ρεύμα που δεν αυτοπροσδιορίζονται ως δεξιοί αλλά ανήκουν, σημειώνει, στον αστερισμό των αντιαριστερών δυνάμεων,  συσπειρώνονται γύρω από την κυβέρνηση. Αν μεταπολιτευτικά επίσης η βάση της κεντρώας μάζας ήταν εαμογενής και δημοκρατική και η ηγεσία πιο συντηρητική, το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου τότε έσπασε αυτή την αντίφαση και έφτιαξε ηγεμονία.

Σήμερα πάντως ο Μητσοτάκης και για τον πιο αριστερόστροφο συνομιλητή μας έχει κατορθώσει μια ενοποίηση δυνάμεων και έναν αστερισμό που φτάνει από το παλιό ΠΑΣΟΚ μέχρι ένα μέρος της πιο σκληρής Δεξιάς και αυτό του φτιάχνει πλειοψηφία στην παρούσα συγκυρία. Ο αντίπαλος αστερισμός πάλι με κύρια δύναμη τον ΣΥΡΙΖΑ είναι λιγότερο συμπαγής. Το βέβαιο είναι πως τα εναπομείναντα μεσοστρώματα παράγουν και σήμερα πολιτικές συμπεριφορές και παρά τη δίνη της πανδημίας. Καθόλου τυχαία, τα επιτελεία της ΝΔ, του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και του Κινήματος Αλλαγής σκανάρουν αυτόν τον χώρο, του απευθύνονται, φτιάχνουν ατζέντα που να τον αφορά.

Για τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του κεντρώου χώρου αυτή η πολιτική επικράτεια (και υλικά και ιδεολογικά) είναι αναγκαία για τη Δημοκρατία. Απορροφά τις μεγάλες πολώσεις και εγγυάται την υπεράσπιση των θεσμών. Ο Αλέξης Τσίπρας ήδη κινείται σε μια λογική «παλλαϊκής στράτευσης» για υπεράσπιση της Δημοκρατίας – α λα ’60. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επεξεργάζεται πώς ο ενδιάμεσος χώρος θα γίνει κοινωνός της ανάταξης μετά την πανδημία. Δύσκολα στοιχήματα και τα δύο.