Σύμμαχος στην καλή υγεία του εγκεφάλου ο μεσημεριανός ύπνος

Είναι βέβαιο ότι για να διατηρείται σε ετοιμότητα και εγρήγορση ο ανθρώπινος εγκέφαλος – ιδίως όσο περνούν τα χρόνια – χρειάζεται (νοητική) άσκηση. Δεν πρόκειται όμως για τη μοναδική συνήθεια που λειτουργεί ως… ελιξίριο. Οπως δείχνει μία ακόμη μελέτη, ο μεσημεριανός ύπνος συμβάλλει σημαντικά στην καλή υγεία του εγκεφάλου προστατεύοντάς τον από τις φθορές του χρόνου. Και παρότι οι ερευνητές δεν κατάφεραν να αποκαλύψουν την αιτία – τον μηχανισμό δηλαδή δράσης του ύπνου στο δαιδαλώδες και πλέον πολύπλοκο ανθρώπινο όργανο -, διαπίστωσαν ότι ένα διάλειμμα ξεκούρασης εντός της ημέρας έχει ευεργετικά αποτέλεσμα όπως η καλύτερη πνευματική διαύγεια, η λεκτική ευχέρεια και η καλύτερη λειτουργία της μνήμης.

Ακόμη δε, πιο σημαντικό είναι το εύρημα ότι ο μεσημεριανός ύπνος μειώνει τον κίνδυνο εκδήλωσης άνοιας, μια νόσο που έχει εισβάλει στη ζωή 47 εκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως αποτελώντας μείζον ιατρικό, κοινωνικό και οικονομικό πρόβλημα.

Στη χώρα μας μόνον, ζουν σήμερα 200.000 άτομα με άνοια και ο αριθμός αυτός μέχρι το 2050 αναμένεται να ξεπεράσει τις 600.000.

Ωφέλιμη συνήθεια. Πιο συγκεκριμένα, η νέα μελέτη που διεξήχθη από την Dr. Lin Sun, του Κέντρου Νόσων και Σχετικών Διαταραχών του Αλτσχάιμερ στο Τμήμα Ψυχικής Υγείας της Σαγκάης, άντλησε δεδομένα από μια δεξαμενή 2.200 και πλέον ατόμων ηλικίας τουλάχιστον 60 ετών που ζούσαν σε πόλεις της Κίνας όπως το Πεκίνο και η Σαγκάη.

Οπως προκύπτει από τα δεδομένα, που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα στην ιατρική επιθεώρηση «Journal General Psychiatry», οι 1.500 εξ αυτών συνήθιζαν να κοιμούνται συχνά (έως και καθημερινά) το μεσημέρι για λιγότερο από δύο ώρες (ακόμη και για μερικά λεπτά). Οι υπόλοιποι αντιθέτως δεν είχαν εντάξει, όπως φαίνεται, την ωφέλιμη αυτή συνήθεια στην καθημερινότητά τους. Είναι σημαντικό δε, να σημειωθεί ότι ο μέσος χρόνος του βραδινού τους ύπνου ήταν 6,5 ώρες και στις δύο ομάδες των συμμετεχόντων. Ολοι οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε ελέγχους και γνωστικές δοκιμασίες που αξιολογούν μεταξύ άλλων τις οπτικοακουστικές ικανότητες, τη μνήμη, τη λεκτική ευχέρεια, την ικανότητα επίλυσης προβλημάτων, την επίγνωση της τοποθεσίας κ.ο.κ. Τα αποτελέσματα των εξετάσεων στους συμμετέχοντες που κοιμόντουσαν το μεσημέρι ήταν καλύτερα, όπως δείχνει η ίδια έρευνα, σε σχέση με αυτούς που δεν ξεκουράζονταν καθόλου. Συγκεκριμένα, η επίγνωση του χώρου, η λεκτική ευχέρεια και η μνήμη τους ήταν βελτιωμένη – ευρήματα που αποκαλύπτουν την ευεργετική δράση του ύπνου.

Ευρήματα. Και παρότι προς το παρόν δεν υπάρχει εξήγηση, η ερευνητική ομάδα εστιάζει σε θεωρίες που πιθανόν να δίνουν απάντηση στα παραπάνω ενθαρρυντικά ευρήματα. Μία εξ αυτών είναι ότι ο μεσημεριανός ύπνος λειτουργεί καταπραϋντικά στις φλεγμονές, που παίζουν ρόλο στις διαταραχές του ύπνου και γενικότερα στη διατήρηση της καλής υγείας. Η Dr. Melissa Bernbaum, νευρολόγος στο νοσοκομείο Huntington της Νέας Υόρκης, που μελέτησε τα ευρήματα της κινεζικής μελέτης, συνηγορεί ότι ο μεσημεριανός ύπνος «φαίνεται να έχει γνωστικό όφελος». Εντούτοις η ίδια διευκρινίζει ότι η συχνότητα και η διάρκεια του ύπνου είναι εξίσου σημαντικοί παράγοντες. Για παράδειγμα, «τα άτομα που κοιμούνται ακούσια κατά τη διάρκεια της ημέρας – πιθανώς λόγω υποκείμενων ιατρικών προβλημάτων ή διαταραχών του ύπνου – ίσως να μην αποδίδουν τόσο καλά συγκριτικά με τους ανθρώπους που επιλέγουν τον μεσημεριανό ύπνο» εξηγεί η Dr. Bernbaum, με την ίδια να σημειώνει ότι χρειάζονται περισσότερες μελέτες αφενός για να διαπιστωθεί ο μηχανισμός του ύπνου στη διατήρηση της καλής υγείας και αφετέρου για να γίνει διαχωρισμός και να διαπιστωθεί η δράση του ακούσιου και του εκούσιου ύπνου.

Αξίζει πάντως να υπογραμμιστεί ότι υπάρχει πλήθος ερευνών που δείχνουν ότι ο ύπνος αποτελεί απαραίτητη λειτουργία του ανθρώπινου οργανισμού. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι στη σύγχρονη εποχή πολλοί άνθρωποι, λόγω επέκτασης του ωραρίου εργασίας τους ή καθημερινών απαιτητικών κοινωνικών υποχρεώσεων, έχουν μειώσει το παραδοσιακό 8ωρο του νυκτερινού ύπνου σε 5-6 ώρες.

Μάλιστα και σύμφωνα με δεδομένα, τουλάχιστον 1 στους 10 ενηλίκους παραπονιέται για χρόνια έλλειψη ύπνου. Ομως αυτή απόκλιση του χρόνου ύπνου δημιουργεί προβλήματα όπως είναι η παχυσαρκία, η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης και η στεφανιαία νόσος.