NON PAPER

Ο Μπόμπος και η Τουρκοκρατία

Υπάρχει σε ανέκδοτο, υπάρχει και σε ατάκα. Στο ανέκδοτο, ο Μπόμπος, από το βιβλίο της Ζωολογίας, είχε διαβάσει μόνο για το σκουλήκι. «Ενα ασπόνδυλο ζώο που ζει σε τρύπες στο έδαφος…» και τα λοιπά και τα λοιπά. Στο διαγώνισμα όμως το θέμα ήταν η κότα. Οπότε, ο Μπόμπος έγραψε ότι η κότα τρώει το σκουλήκι «ένα ασπόνδυλο ζώο που ζει σε τρύπες στο έδαφος…». Αλλά και στο διαγώνισμα της Γεωγραφίας που έπεσε η Γαλλία, πάλι για το σκουλήκι έγραψε. «Η Γαλλία είναι μια χώρα στο έδαφος της οποίας ζει, σε τρύπες, το σκουλήκι…». Το ίδιο και στο διαγώνισμα της Ιστορίας όπου το θέμα ήταν η μάχη του Μαραθώνα. «Η μάχη του Μαραθώνα έγινε στον Μαραθώνα, στο έδαφος του οποίου ζει, σε τρύπες, το σκουλήκι».

Η ατάκα είναι εκείνο το περίφημο «Η Τουρκοκρατία φταίει» που η κατά κόρον χρήση διά πάσα παθογένεια, ατομική ή συλλογική, το γραφικοποίησε, το γελοιοποίησε και το έκανε «ένα αίσθημα σε στυλ τουρκομπαρόκ». Πάλι καλά.

Πάμε στα τωρινά. Στο πλαίσιο του ελληνικού #MeΤoo, φοιτήτριες του ΑΠΘ έκαναν σιωπηλή διαμαρτυρία στα σκαλιά της Φιλοσοφικής Σχολής για συμπαράσταση σε απόφοιτες του ίδιου πανεπιστημίου που κατήγγειλαν σεξουαλική παρενόχληση από καθηγητή. Κρατούσαν μάλιστα και πικέτα όπου αναγράφονταν οι αιτίες που διευκολύνουν αυτές τις παρενοχλητικές συμπεριφορές. Εως εδώ όλα καλά και σωστά. Ελα όμως που σε αυτά τα πικέτα είδαμε ότι φταίει η πολιτική της Ευρωπαϊκής Ενωσης και η λογική κόστους οφέλους, μια αναφορά που παραπέμπει στην καπιταλιστική κοινωνία.  Ε, πώς να μη θυμηθώ κι εγώ το σκουλήκι του Μπόμπου και την Τουρκοκρατία; Οτι τι δηλαδή; Σε χώρες μακριά από την Ευρώπη και τον καπιταλισμό, στην Αφρική, για παράδειγμα, στη Λατινική Αμερική, στην Ασία ή στις μουσουλμανικές χώρες οι άνδρες σέβονται πάρα πολύ τις γυναίκες, τόσο πολύ δηλαδή που όταν ακούσουν το «όχι» τους, γονατίζουν μπροστά τους και τους ζητάνε ταπεινά συγγνώμη που τόλμησαν να αφήσουν το βλέμμα τους να πέσει επάνω τους; Αμ, δε. Μάθαμε τι γινόταν και στην πρεσβεία της Βενεζουέλας.

Ας συνέλθουν τα κορίτσια κι ας ξεσκονίσουν λίγο τις ντιρεκτίβες τους. Αυτή η μονολιθικότητα της σκέψης, η άποψη ότι όποιο κι αν είναι το πρόβλημα, μια είναι η γενεσιουργός αιτία του, στην ουσία υποτιμά το ίδιο το πρόβλημα αγνοώντας τις επιμέρους συνθήκες και εγκλωβίζοντάς το στις επιταγές της ιδεοληψίας. Το «υπάρχει μια απάντηση για όλες τις ερωτήσεις» – πέρα του ότι αποτελεί το κουκούτσι του λαϊκισμού αφού μια εκδοχή του είναι το ότι προτείνει πολύ απλές λύσεις για εξαιρετικά πολύπλοκα ζητήματα – περιορίζει, αυτόματα, τις ερωτήσεις και τη σημαντικότητά τους. Και καταντά σαν το άλλο ανέκδοτο που τελειώνει με το «Κι εσείς που βασανίζετε τους μαύρους;».

Η Δημουλά και η παγκόσμια ειρήνη

Με αφορμή αυτό, θυμήθηκα ένα σχετικό περιστατικό με την Κική Δημουλά. Ηταν το 2015, λίγους μήνες τέλος πάντων μετά το μεγάλο προσφυγικό κύμα. Στο βιβλιοπωλείο Ιανός είχαν διοργανώσει μια εκδήλωση για το πώς θα μπορούσαν να συμβάλουν οι απλοί πολίτες στην ανακούφιση των προσφύγων (μιλάμε για την εποχή της Ειδομένης) αλλά και την ουσιαστική διευθέτηση του προβλήματός τους. Στο πάνελ ήταν και η κορυφαία ποιήτριά μας.

Κάποια στιγμή ζήτησε από τους παρευρισκόμενους – στην αίθουσα δεν έπεφτε καρφίτσα – να πουν οι ίδιοι κάποιες ιδέες. Από το βάθος ακούστηκε μια φωνή που δεν σήκωνε και πολλά πολλά: «Παγκόσμια ειρήνη». Οταν η Δημουλά ρώτησε τι εννοούσε, απάντησε ότι αυτές οι συζητήσεις δεν είχαν ουσία αφού, αν δεν γινόταν παγκόσμια ειρήνη, δεν θα λυνόταν το Προσφυγικό. «Ναι, αλλά μέχρι να γίνει αυτή η παγκόσμια ειρήνη, εμείς θα καθόμαστε και θα βλέπουμε;». Ο τύπος όμως ήταν ανένδοτος. «Αν δεν γίνει παγκόσμια ειρήνη δεν υπάρχει λόγος να συζητάμε» είπε και έφυγε, παίρνοντας μαζί του την επαναστατική γραφικότητά του. Και αφήνοντας τη Δημουλά να μουρμουρίζει, προσπαθώντας να συγκρατήσει το γέλιο της, τα δικά της.