Ανεμος αποκαλύψεων στο ελληνικό #MeToo

Η Διαδικτυακή Ημερίδα «Start to Talk – Σπάσε τη Σιωπή – Μίλησε – Μην ανέχεσαι» με θέμα τη σεξουαλική κακοποίηση των παιδιών στον αθλητισμό που έγινε την περασμένη Πέμπτη ήταν η θρυαλλίδα για όσα επακολούθησαν και σηματοδοτούν την, έστω και καθυστερημένη, κινητοποίηση του MeToo στην Ελλάδα. Οχι με γενικολογίες, αλλά με συγκεκριμένες καταγγελίες για συγκεκριμένους άνδρες από συγκεκριμένες γυναίκες. Συγκεκριμένες και διακεκριμένες, αφού στην προκειμένη περίπτωση μιλάμε για την Ολυμπιονίκη Ιστιοπλόο Σοφία Μπεκατώρου. Και την καταγγελία για σεξουαλική κακοποίηση που υπέστη από στέλεχος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ιστιοπλοΐας πριν από 23 χρόνια. Τότε δηλαδή που, στα 20 χρόνια της, αποφάσισε να βάλει στόχο τη διάκριση στους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Πριν από την καταγγελία αυτού καθαυτού του γεγονότος η Μπεκατώρου αναφέρθηκε στους υπευθύνους της Ομοσπονδίας που «…ανάλογα με τα συμφέροντά τους και τις συμπάθειές τους αντιμετώπιζαν με διαφορετικό τρόπο τους αθλητές». Ο κύριος Χ ωστόσο, υπεύθυνος προετοιμασίας της ομάδας, φάνηκε στην αρχή υποστηρικτικός και εγκάρδιος, με αποτέλεσμα να αποτελεί για εκείνη μια πατρική φιγούρα. Το πώς αυτή η πατρική φιγούρα εξελίχθηκε σε εφιάλτη, δεν υπάρχει λόγος να το αναφέρουμε εδώ. Σημασία έχει ο ψυχικός και συναισθηματικός εγκλωβισμός του θύματος. «Γύρισα στο δωμάτιό μου όπου η συναθλήτριά μου κοιμόταν ανυποψίαστη. Εκανα μπάνιο, ένιωθα βρώμικη, εξαντλημένη, ταπεινωμένη, ανίκανη να υπερασπιστώ τα δικαιώματά μου […] Εκλαψα πολύ και όταν ξύπνησα, άρχισε μια παράσταση που τελείωσε μέχρι πριν από λίγο καιρό […]  Στο διάστημα αυτό έχω πετύχει τις περισσότερες διακρίσεις για τη χώρα μας στην ιστιοπλοΐα, έχοντας όμως χάσει το σημαντικότερο αγαθό ως προσωπικότητα: την αγάπη προς τον εαυτό μου».

Μέσα σε λίγες ώρες, η καταγγελία της ολυμπιονίκου έγινε ένα από τα μεγαλύτερα διαδικτυακά trend των τελευταίων μηνών. Στην εικονική γειτονιά των σόσιαλ μίντια δεν υπάρχει «παράθυρο» που δεν άνοιξε για να φωνάξει στους απέναντι «Τα μάθατε τι έγινε με την Μπεκατώρου;». Τα μάθαμε. Μόνο που αυτά που μάθαμε είναι αυτά που ξέραμε ή υποπτευόμαστε. Ολα αυτά που φανταζόμαστε ότι γίνονται σε αθλητικές εγκαταστάσεις, σε πολυτελή ή φτηνά ξενοδοχεία, σε πολυεθνικές εταιρείες ή σε μικρομάγαζα της επαρχίας, στον λαμπερό κόσμο της σόουμπιζ ή στα λασποχώραφα γεωργικών καλλιεργειών, σε ασφυκτικά δυάρια ή σε αχανείς επαύλεις, σε θέατρα και σε πρεσβείες. Εκεί που υπάρχει η σχέση δυνατού και αδύναμου, κατέχοντα την εξουσία και εξαρτώμενου από αυτήν. Και που, δυστυχώς, στις κοινωνίες μας, οδηγεί στερεοτυπικά στο δίπολο άνδρας – γυναίκα.

Υπάρχουν ρωγμές του χρόνου μέσα από τις οποίες δημιουργούνται ρεύματα που φουντώνουν τις επικοινωνιακές φωτιές. Κάτι ανάλογο συνέβη πριν από τρεις ημέρες με την καταγγελία της Μπεκατώρου. Η οποία είχε μιλήσει για το ίδιο θέμα στις 22 Δεκεμβρίου, στο site του περιοδικού «Marie Claire», και αμέσως μετά απευθύνθηκε σε εισαγγελέα. Φαίνεται όμως ότι τότε δεν λειτούργησαν οι συγκυρίες για να σπάσει αυτό που ο Μάνος Ελευθερίου, στο ποίημά του για τον Βαγγέλη Γιακουμάκη, αναφέρει ως «κι η ομερτά στις καφετέριες καντήλι». Ενα είδος ομερτά που φαίνεται να υπάρχει πίσω από τις γραμμές της πρώτης απάντησης της Ελληνικής Ομοσπονδίας Ιστιοπλοΐας όπου η σεξουαλική κακοποίηση περιγράφεται ως «δυσάρεστο περιστατικό» και υπονοείται ένα είδος χειραγώγησης της αθλήτριας στα όρια του victim blaming.

Ανοίγουν στόματα. Ας μείνουμε όμως στα θετικά. Στο τσουνάμι που ακολούθησε τις καταγγελίες και την προκλητική απάντηση της Ομοσπονδίας. Το Σάββατο παραιτήθηκε από το ΔΣ ο Γιάννης Παπαδημητρίου, πρόεδρος του Ιστιοπλοϊκού Ομίλου Πειραιά. Και, μέσα σε λίγες ώρες, η ομολογία της Μπεκατώρου ενθάρρυνε και άλλες αθλήτριες να αποκαλύψουν την εμπειρία τους από ανάλογες κακοποιητικές συμπεριφορές. Η πολίστρια Μάνια Μπίκοφ κατήγγειλε την παρενόχληση που υπέστη από γνωστό αθλίατρο που της ζητούσε, για έναν πόνο στον ώμο, να κατεβάσει το μαγιό της. Για ανάλογο περιστατικό μίλησε και η κολυμβήτρια Ραμπέα Ιατρίδου. Ενώ η Μαρίνα Ψυχογιού περιέγραψε πως ξέφυγε από επίσης μέλος της Ομοσπονδίας Ιστιοπλοΐας όταν εκείνη ήταν 19 ετών και εκείνος είχε τα χρόνια του παππού της. Σε παρόμοιο περιστατικό αναφέρθηκε και η ασημένια ολυμπιονίκης του άλματος εις ύψος Νίκη Μπακογιάννη.

Και για όσους θέλουν να συνεχίσουν αυτή την ομερτά με το άλλοθι του «Τώρα το θυμήθηκε;» η απάντηση είναι μία. Δεν το θυμήθηκε τώρα, τώρα βρήκε το κουράγιο να μιλήσει. Υπάρχουν γυναίκες που βρίσκουν αυτό το κουράγιο την επόμενη μέρα, υπάρχουν άλλες που χρειάζονται είκοσι χρόνια, υπάρχουν και κάποιες που δεν το βρίσκουν ποτέ. Και όσο υπάρχει εκεί έξω έστω και μία γυναίκα που, εξαιτίας σεξουαλικής κακοποίησης, χάνει την αγάπη για τον εαυτό της, όπως η Σοφία Μπεκατώρου, η κοινωνία οφείλει να είναι στο πλευρό της. Χωρίς αστερίσκους.