ΗΧΟΔΥΝΑΜΑ

Εκδοση Βίλχελμ Κεμπφ, Deutsche Grammophon, 80 cd

Επί έξι ολόκληρες δεκαετίες που κυριάρχησε στην ευρωπαϊκή μουσική σκηνή, ο γερμανός πιανίστας Βίλχελμ Κεμπφ ταυτίστηκε με την πιο ευγενή έκφραση της γερμανικής μουσικής ερμηνευτικής σχολής στο πιάνο. Δικαίως. Ηταν ο πιανίστας του οποίου ο ομότεχνός του Αλφρεντ Μπρέντελ έδωσε την αρτιότερη επιτομή: «στις καλύτερες στιγμές του, ήταν ο καλύτερος όλων μας». Και αυτό μιλώντας για μία εποχή γιγάντων. Ο Κεμπφ γεννήθηκε το 1895 και μεσουράνησε από τον Μεσοπόλεμο μέχρι κάποια χρόνια πριν από τον θάνατό του, σε μεγάλη ηλικία, το 1991. Στα μεταπολεμικά χρόνια ηχογραφούσε αποκλειστικά στην Deutsche Grammophon. Είχε όμως αρχίσει να ηχογραφεί ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’20. Και άφησε πίσω του ένα καθοριστικής σημασίας έργο, το οποίο η εταιρεία για πρώτη φορά συγκεντρώνει σχεδόν στην (αλλά όχι απόλυτη) πληρότητά του.

Ενας από τους ελάχιστους πιανίστες που ηχογράφησε τρεις φορές τον κύκλο των πέντε Κοντσέρτων του Μπετόβεν για πιάνο, ο Κεμπφ είναι ηχητικά αναγνωρίσιμος με όποιο τμήμα του ρεπερτορίου κι αν καταπιάνεται. Το στίγμα του γίνεται αμέσως αντιληπτό είτε όταν παίζει Μπαχ, είτε όταν φτάνει στον (ασυναγώνιστα ερμηνευμένο) Σούμπερτ ή τον Μπραμς, όπου και κλείνει γι’ αυτόν ο κύκλος της μουσικής που τον αφορά. Κάτι που τον φέρνει ακόμα εγγύτερα στη λογική ενός μουσικού του τέλους 19ου αιώνα, παρά τόσων δεκαετιών του 20ου κατά τις οποίες αναπτύχθηκε και επιβλήθηκε ως ιδανικός ερμηνευτής. Πιανίστας ευγενής, ουσιώδης, χωρίς εξάρσεις, περιττές ή μη, αλλά, την ίδια στιγμή, γερά θεμελιωμένος, αξιόπιστος, γλυκύς, ανθρώπινος όσο λίγοι μπορούν να πουν ότι υπήρξαν. Και αυτό – εδώ είναι το κυριότερο – χωρίς την αυτοπαγίδευση σε συναισθηματισμούς και ευκολίες. Υπήρξε ένας ολύμπια ποιητικός πιανίστας, αλλά όχι μόνον αυτό: ήταν ταυτόχρονα και εξαιρετικά βαθιά στοχαστικός με τρόπο που ένωνε αυτές τις δύο όψεις του, τελικά, σε μία αδιάσπαστη ενότητα. Και εκεί ανιχνεύεται τελικά η σφραγίδα της μοναδικότητάς του.

Με διαφορετικό τρόπο κάθε φορά, οι ερμηνείες του έγιναν υποδειγματικές και αντέχουν στον χρόνο σε όλους τους συνθέτες με τους οποίους καταπιάστηκε αν και, εν μέρει αδίκως, τα τελευταία χρόνια έχει θεωρηθεί κάτι σαν αυθεντικός εκφραστής της μουσικής του Μότσαρτ. Αδίκως επειδή αν και πράγματι υπήρξε, δεν ήταν μόνον αυτό – που ασφαλώς δεν είναι λίγο. Το ίδιο ισχύει για τις ηχογραφήσεις του στο σύνολο των συνθετών της Πρώτης Σχολής της Βιέννης – τη Δεύτερη την αγνόησε ολοκληρωτικά, όπως αγνόησε ουσιαστικά τους περισσότερους συνθέτες έξω από αυτό το πλαίσιο. Τόσο το μουσικό όσο και το γεωγραφικό.

Από αυτή την άποψη ο Κεμπφ υπήρξε κατά κάποιο τρόπο ο ιδανικός μεταχρονολογημένος πιανιστικός εκφραστής της Αυστροουγγρικής Αυτοκρατορίας. Αλλά όχι του γερμανικού μεταρομαντισμού που γιγάντωνε την παρουσία του σταδιακά από τον Μεσοπόλεμο. Ισως γι’ αυτό ο ίδιος ο Αρθουρ Σνάμπελ είχε προκρίνει τον Κεμπφ ανάμεσα σε τόσους μεγάλους πιανίστες της εποχής του, για να συνέχιζε τις ηχογραφήσεις του στις πλήρεις σονάτες του Μπετόβεν για πιάνο, αν εκείνος δεν μπορούσε να τις ολοκληρώσει. Κάτι που, ευτυχώς, τελικά δεν χρειάστηκε.