Ελλάδα – Ινδία, (νέα) συμμαχία

Επαναπροσδιορισμός. Η λέξη – κλειδί στην ελληνική διπλωματία έπειτα από μια χρονιά διαρκούς κλιμάκωσης της τουρκικής προκλητικότητας. Η ένταση που ξεκίνησε στην εκπνοή του 2019 με την υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου κλιμακώθηκε με την κρίση στο Προσφυγικό – Μεταναστευτικό στον Εβρο και οξύνθηκε ακόμα περισσότερο με την πολύμηνη παρουσία του τουρκικού ερευνητικού «Ορούτς Ρέις» σε περιοχές της ελληνικής υφαλοκρηπίδας, δημιούργησε νέα δεδομένα στην περιοχή, με την Αθήνα να αναζητά στήριξη στους θεωρούμενους ως παραδοσιακούς της συμμάχους, ΗΠΑ και ΕΕ, αλλά και να αναγκάζεται να επαναπροσδιορίσει τη στρατηγική της και να στραφεί τόσο προς τις αραβικές χώρες όσο και προς παίκτες που επιθυμούν είσοδο στα πράγματα της Ανατολικής Μεσογείου, όπως η Ινδία.

Και κάπως έτσι το Νέο Δελχί, που έναν χρόνο πριν ακουγόταν ως «εξωτικός προορισμός», σήμερα μετατρέπεται σε έναν στρατηγικής σημασίας προορισμό για την ελληνική διπλωματία. Η Ινδία άλλωστε βρίσκεται ήδη στο τόξο των συνεργασιών, από το Μαρόκο, την Αίγυπτο, το Ισραήλ, την Ιορδανία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν, τη Σαουδική Αραβία, το Σουδάν, την Ελλάδα και την Κύπρο, που μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες και τον χάρτη των συμμαχιών στην ευρύτερη περιοχή, αναζητώντας και η ίδια πεδίο επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Σημειώνεται δε και η ιδιότητά της ως μη μόνιμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ την περίοδο 2021-2022.

Η ανάπτυξη σχέσεων στρατηγικού χαρακτήρα με την Ινδία συνδέεται άμεσα και με την τουρκική προκλητικότητα και τις κακές σχέσεις Νέου Δελχί – Αγκυρας λόγω Πακιστάν, με την ελληνική διπλωματία να κάνει φίλο τον «εχθρό» του «εχθρού» της και να βρίσκει κοινούς τόπους συνεργασίας. Η στενή σχέση της Τουρκίας με το Πακιστάν απασχολεί ιδιαίτερα την Ινδία λόγω Κασμίρ και Τζαμού, περιοχής που ανήκει στην ινδική επικράτεια, κατοικείται από μουσουλμάνους και αποτελεί σταθερή εστία σύγκρουσης ανάμεσα σε Νέο Δελχί και Ισλαμαμπάντ. Ο ρόλος που θα μπορούσε να παίξει παρασκηνιακά η Αγκυρα στην υποδαύλιση της έντασης στην περιοχή, ακόμα και με αποστολή ισλαμιστών μαχητών, είναι κάτι που δεν αφήνει αδιάφορη την Ινδία. Την ίδια στιγμή οι κινήσεις του Πακιστάν στο πλαίσιο της ιδιαίτερης σχέσης του με την Τουρκία απασχολούν και την Ελλάδα, δεδομένης της μεταξύ τους συνεργασίας τόσο στον τομέα της αμυντικής όσο και της πολιτικής, καθώς το Ισλαμαμπάντ είναι ανάμεσα στις πρωτεύουσες που πολιορκούνται στενά από την Αγκυρα προκειμένου να αναγνωρίσουν το τουρκικό ψευδοκράτος στην Κύπρο, στην πορεία προς τη διχοτόμηση που προσπαθεί να επιβάλει η Τουρκία.

Στο πλαίσιο που ευνοεί την ανάπτυξη στρατηγικού χαρακτήρα συνεργασίας Ελλάδας – Ινδίας αξίζει να προστεθούν και οι σχέσεις Αθήνας και Νέου Δελχί με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και τη Σαουδική Αραβία, ενώ αυξάνεται η ψυχρότητα ανάμεσα σε Αμπου Ντάμπι – Ριάντ και Ισλαμαμπάντ. Η επίσκεψη του αρχηγού ΓΕΕΘΑ της Ινδίας Μανόι Μουκούντ Ναραβάνε λίγο πριν από τα Χριστούγεννα σε ΗΑΕ και Σαουδική Αραβία χαρακτηρίστηκε ιστορική, καθώς στόχος είναι η συνεργασία τους και στον τομέα της άμυνας να αναβαθμιστεί σε στρατηγική. Για την Ινδία άλλωστε η αναβάθμιση των σχέσεών της με τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ ισορροπεί τις σχέσεις της με τον μουσουλμανικό κόσμο απέναντι στο Πακιστάν, δίνοντάς της συμμάχους στην υπόθεση του Κασμίρ.

Η Ινδία μέσω των δεσμών της με τα ΗΑΕ αλλά και το Ισραήλ αναζητά διέξοδο προς τη Μεσόγειο και έρχεται πιο κοντά στην Ελλάδα. Χαρακτηριστικό είναι ότι η επίσκεψη του ινδού υπουργού Εξωτερικών Σουμπραχμανιάμ Τζαϊσχανάκαρ, που προγραμματιζόταν για τις 30 Νοεμβρίου και αναβλήθηκε λόγω των απαγορεύσεων που επέβαλε η πανδημία, σχεδιαζόταν αρχικά να συνδυαστεί με την παρουσίαση και ενός νέου σχήματος τριμερούς συνεργασίας Ελλάδας – Ινδίας – ΗΑΕ. Μιας τριμερούς που υποκινείται από λόγους που υπαγορεύει η εθνική ασφάλεια αλλά και η οικονομία, καθώς τόσο η Ινδία όσο και η Ελλάδα προσβλέπουν σε μελλοντικές επενδύσεις από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Για την Αθήνα δε το να φιλοξενήσει ινδικές δυνάμεις για κοινές ασκήσεις στον αμυντικό τομέα στο μέλλον είναι επίσης ένας στόχος προς υλοποίηση…

Εστω και αν η οικοδόμηση μιας στρατηγικής συνεργασίας ανάμεσα σε Ινδία και Ελλάδα βρίσκεται στην αρχή της, είναι ενδεικτική της νέας δυναμικής στην οποία υποχρέωσε τη διπλωματία η τουρκική προκλητικότητα, αναγκάζοντάς τη να ανοίξει νέους ορίζοντες. Σε αυτό συνέβαλε και το γεγονός ότι η Αθήνα δεν βρήκε τη στήριξη που επιθυμούσε στο πλαίσιο της ΕΕ έναντι της τουρκικής επιθετικότητας λόγω και των ιδιαίτερων συμφερόντων των κρατών – μελών. Ο νέος συμμαχικός άξονας που δημιουργείται με τη συμμετοχή του Ισραήλ και των αραβικών χωρών μέχρι τη Νοτιοανατολική Ασία, χωρίς να αντικαθιστά παραδοσιακά σχήματα, δύναται να ενισχύσει τον ρόλο των πολυμερών σχημάτων συνεργασίας αλλάζοντας τον χάρτη της διπλωματίας στην περιοχή και δημιουργώντας ένα νέο τοπίο, το οποίο θα μπορούσε να λειτουργήσει προς όφελος της Ελλάδας, εάν αξιοποιηθεί καταλλήλως.