Η αγία απείθεια

Τι ακριβώς σημαίνει το ιδιότυπο αντάρτικο της Εκκλησίας στα κυβερνητικά μέτρα για την πανδημία συνοψίστηκε άριστα στις αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα του καθηγητή Γενετικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Γενεύης, Μανώλη Δερμιτζάκη. Κάτω από χθεσινές φωτογραφίες πιστών που κοινωνούν, ο καθηγητής Δερμιτζάκης σημείωσε: «Κατόπιν τούτου, μην απορεί κανείς γιατί η Ελλάδα θα βρίσκεται σε αυστηρά μέτρα και lockdown για πολύ καιρό – και ίσως και με κλειστά σχολεία πάλι σύντομα. Κρίμα…».

Αυτό έκανε χθες η ιεραρχία της Εκκλησίας. Εβαλε μπροστά την αγία απείθεια. Συμπεριφερόμενη όπως αναλόγως φέρθηκε στην επέτειο του Πολυτεχνείου το ιερατείο του ΚΚΕ ή κατά καιρούς διάφορα συνδικάτα, κάνοντας δηλαδή ακτιβισμό και αρνούμενη να πειθαρχήσει σε μέτρα επιβεβλημένα για τις ανάγκες της δημόσιας υγείας, κατάφερε ουσιαστικό χτύπημα στην πολιτική για την υγεία και, πιθανότατα, να συμβάλει σε μια πιθανή αύξηση των κρουσμάτων. Θα έχει δηλαδή συμβάλει στην υπονόμευση του πολιτικού σχεδίου για την προστασία της δημόσιας υγείας, αδιαφορώντας για την αύξηση των κρουσμάτων, την επιβάρυνση των δομών υγείας, την επιδείνωση της οικονομίας και τους αναπόφευκτους θανάτους. Δεν το λες και υπεύθυνη στάση.

Η ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος, με την ιδιότυπη απείθειά της και τα συνδικαλιστικής κοπής ναι μεν αλλά, ωστόσο, πέρα από το κτύπημα που επέφερε στην πολιτεία, κατέφερε σοβαρό κτύπημα και στο δικό της κύρος, στον πνευματικό χαρακτήρα της, στον ρόλο της ως καθοδηγήτριας κοινωνικών συμπεριφορών και στάσεων ζωής.

Δεν είναι απλώς τελεολογικός ο ρόλος της Εκκλησίας. Είναι, κυρίως, παιδευτικός των πιστών της. Η λατρεία έχει τελετουργία, τυπικό, προτείνει αξίες, διαμορφώνει ιεραρχίες, υπαγορεύει τρόπους ζωής. Ολα αυτά τα κάνει μέσα στον κόσμο τούτο, μέσα στη ζωή. Σε ένα μακρινό παρελθόν, τα χρόνια του Μεσαίωνα, στο Βυζάντιο, η Εκκλησία είχε ταυτιστεί με το κράτος, μέρος εκείνης της παλιάς εξουσίας φέρει ακόμα στον σύγχρονο κόσμο. Οποιος όμως φαντασιώνεται ότι μπορεί σήμερα να αναβιώσει το παλαιό κλέος προφανώς αδυνατεί να κατανοήσει τη σύγχρονη ζωή. Η ελληνική ορθοδοξία, στο παρελθόν, είχε κατανοήσει τις αλλαγές του κόσμου, είτε επειδή την οδήγησαν κάποιες φωτισμένες μειοψηφίες είτε διότι οι ηγεσίες της κατανοούσαν τη μεγάλη σημασία της προσαρμοστικότητας προκειμένου να διατηρηθούν προνόμια. Κάπως έτσι, π.χ., έγινε δεκτό το οικογενειακό δίκαιο που, μετά το 1981, ενέταξε τη χώρα σ’ αυτές του πολιτισμένου δυτικού κόσμου.

Η αποδοχή της πραγματικότητας διαταράχθηκε μετά το πέρασμα του μακαρίτη Χριστόδουλου από την ιεραρχία, όταν θεωρήθηκε ότι η Εκκλησία έπρεπε να έχει λόγο για την ταυτότητα του σύγχρονου Ελληνα. Οι ιδεολογικοπολιτικές μεθοδεύσεις εκείνης της περιόδου, χάρη στην επιμονή της κυβέρνησης Σημίτη, κατέρρευσαν.

Εκτοτε, πολλοί ιεράρχες θεωρούν ότι είναι εφικτή η αντεπίθεση και η ανάκτηση του κυρίαρχου ιδεολογικοπολιτικού ρόλου της Εκκλησίας. Είναι ολέθριο λάθος. Οσοι πιστεύουν ότι η Εκκλησία μπορεί να υπάρξει εκτός κοινωνίας, του πραγματικού κοινωνικού συμφέροντος, εδώ και τώρα, στη Γη κι όχι στο επέκεινα, γελιούνται. Τίποτα δεν μπορεί να υπάρξει εκτός κοινωνίας, των αναγκών της, των ηθών της, της ανοχής και των περιορισμών της.