Αστοχίες

Στο καινούργιο και εξαιρετικά ενδιαφέρον βιβλίο του με τίτλο «Rebel Ideas», ο βρετανός δημοσιογράφος Μάθιου Σιέντ αναλύει τη σημασία του outsider mindset, της στάσης δηλαδή του εξωτερικού παρατηρητή. Της σημασίας που έχει το να μπορείς να «βγαίνεις» κάθε τόσο από την πραγματικότητά σου, να την παρατηρείς απελευθερωμένος από τις βεβαιότητές σου και να επιτρέπεις έτσι στο μυαλό σου να κατεβάζει ρηξικέλευθες ιδέες. Την ικανότητα αυτή την έχουν κατ’ εξοχήν οι μετανάστες, γι’ αυτό και μερικά από τα καλύτερα μυαλά της εποχής μας είναι άνθρωποι που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν σε διαφορετική χώρα από αυτή στην οποία δουλεύουν σήμερα.

Επειδή η τεχνική αυτή δεν είναι εύκολη, βοηθάει πάντα σε μια ομάδα ο επικεφαλής να μην περιβάλλεται από ανθρώπους που σκέφτονται σαν κι αυτόν, που βλέπουν τα πράγματα από την ίδια γωνία, που έχουν τις ίδιες προκαταλήψεις. Η ποικιλομορφία είναι το κλειδί της επιτυχίας, υποστηρίζει ο Σιέντ, είτε πρόκειται για μια κυβέρνηση είτε για μια επιχείρηση ή ακόμη και μια ομάδα ορειβατών που ανεβαίνουν στο Εβερεστ. Με την προϋπόθεση βέβαια ότι εκφράζονται οι διαφορετικές απόψεις και δεν αυτολογοκρίνονται οι διαφωνούντες για να μη στενοχωρήσουν τον ηγέτη.

Με αφορμή και τη διαχείριση του δεύτερου κύματος της πανδημίας, που πρέπει πάντα να θυμόμαστε ότι είχε προαναγγελθεί, έχει κανείς την αίσθηση ότι η ελληνική κυβέρνηση είτε στερείται «ανταρτών» στις τάξεις της είτε οι αντάρτες αυτοί φοβούνται να μιλήσουν. Το αποτέλεσμα είναι να λαμβάνονται συχνά αποφάσεις που δεν έχουν συνοχή ούτε υπακούουν σε κάποιο σχέδιο, να ανατίθεται στον κυβερνητικό εκπρόσωπο να τις ανακοινώνει και λίγη ώρα αργότερα να βγαίνει κάποιος και να τις ανατρέπει ή να τις διαψεύδει. Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η λίστα με τα στελέχη που θα εμβολιάζονταν κατά προτεραιότητα, η οποία κρίθηκε απαραίτητη από τον Στέλιο Πέτσα, για να καταργηθεί την ίδια κιόλας ημέρα από τον Πρωθυπουργό.

Σε έναν βαθμό, η αμηχανία είναι δικαιολογημένη: ο ιός έχει την ικανότητα να μας αιφνιδιάζει συνεχώς. Γι’ αυτό και οι πολιτικοί σε όλο τον κόσμο όταν συναντούν δυσκολίες πετούν το μπαλάκι στους επιστήμονες. Η μέθοδος αυτή έφερε αποτελέσματα την άνοιξη στην Ελλάδα: άφθαρτοι και υπεράνω υποψίας, οι γιατροί έπεισαν τους πολίτες – με εξαίρεση τους ψεκασμένους – για τη σοβαρότητα της κατάστασης. Γιατί άλλαξαν αυτές οι προτεραιότητες; Πώς γίνεται ο ίδιος κυβερνητικός εκπρόσωπος να ανακοινώνει χθες με βεβαιότητα το άνοιγμα των σχολείων όλων των βαθμίδων την ερχόμενη Δευτέρα και οι λοιμωξιολόγοι να δηλώνουν ότι θα κάνουν γνωστή την εισήγησή τους σήμερα;

Οι αστοχίες αυτές πρέπει να αντιμετωπιστούν. Ο ανασχηματισμός αποτελεί μια ευκαιρία να αξιοποιηθούν στελέχη που θέλουν να προσφέρουν, όχι απλώς να αρέσουν. Που διαβάζουν, ακούνε και έχουν το θάρρος της γνώμης τους, δεν αρκούνται στο να καταγγέλλουν τον αντίπαλο. Ούτε φοβούνται να αναγνωρίσουν τα λάθη τους.