Η έξοδος από την ΕΕ έχει ήδη προξενήσει τεράστια ζημιά

Υπήρξα αρκετά τυχερός που γεννήθηκα το 1947, σε μια φιλόδοξη οικογένεια της μεσαίας τάξης του Λονδίνου που εκτιμούσε την αξία της εκπαίδευσης. Μεγάλωσα ως Ευρωπαίος και ως δημοκράτης. Είμαι κατηγορηματικός: το Brexit δεν είναι, ούτε θα γίνει στο μέλλον, καλό. Εχει ήδη προξενήσει τεράστια ζημιά στην ήδη εύθραυστη βρετανική κοινωνία και στην ενότητα του Ηνωμένου Βασιλείου, στο δυτικό κοινοβουλευτικό μοντέλο της δημοκρατίας μας και – κυρίως – στην εικόνα της χώρας μας και στη θέση της στην παγκόσμια σκηνή.

Εμείς, οι ρεαλιστές, βλέπουμε την ΕΟΚ και την ΕΕ, παρά τις αδιαμφισβήτητες ατέλειές της (ποιο σύστημα, άλλωστε, είναι τέλειο;), ως ένα τολμηρό, ευφάνταστο, προοδευτικό πείραμα πολιτικού και οικονομικού συμβιβασμού. Ενα πείραμα το οποίο άφησε πίσω μια παλιομοδίτικη, νατιβιστική προσκόλληση στην ιδέα του έθνους-κράτους, η οποία ήταν από καιρό ξεπερασμένη, και πρότεινε την πανευρωπαϊκή φιλία, την αρμονική συνύπαρξη, τη συνεργασία, την οικονομική και πολιτική ευημερία και την αυτοπραγμάτωση του ατόμου.

Τι προσφέρει το Brexit ως αντάλλαγμα; Πολύ λίγα. Αμέσως μόλις η αποχώρηση από την ΕΕ γίνει πραγματικότητα, θα οδηγηθούμε σε πολύ σημαντική πτώση του βιοτικού επιπέδου – φυσικά η κατάσταση θα επιδεινωθεί εξαιτίας της παντελώς απρόβλεπτης πανδημίας του κορωνοϊού -, θα διευρυνθεί αισθητά το ήδη θλιβερό χάσμα μεταξύ των εχόντων και των μη εχόντων και θα αυξηθούν οι διακρατικές και διεθνείς εντάσεις, η αποτροπή των οποίων είναι βασικό συστατικό του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Ποιος θα ήθελε να αρχίσουν πόλεμοι για την αλιεία, πολλώ δε μάλλον να ξεσπάσουν ξανά ευρωπαϊκοί ή παγκόσμιοι πόλεμοι;