«Ατιμη κενωνία»

Μετέφρασα πρόσφατα για τις εκδόσεις Σμίλη το «Ζερμινάλ», το σημαντικότερο, κατά τη γνώμη μου, έργο του Ζολά, το οποίο διαδραματίζεται στον κόσμο των ορυχείων και των ανθρακωρύχων. Εκεί λοιπόν, ενώ οι σύζυγοι και οι κόρες των αστών που παρελαύνουν από τις σελίδες του βιβλίου αναφέρονται ως κυρία Ενμπώ (Hennebeau), κυρία Γκρεγκουάρ (Gregoire), δεσποινίδες Ντενελέν (Deneulin) κ.λπ., οι γυναίκες των ανθρακωρύχων δεν είναι αντίστοιχα η κυρία ή η δεσποινίς Μαέ, Λεβάκ ή Πιερόν (Maheu, Levaque, Pierron), αλλά la Maheude, la Levaque, la Pierronne, χωρίς μάλιστα καν αναφορά στο βαφτιστικό τους όνομα! Πρόκειται για κάτι αντίστοιχο με το ελληνικό η Παπαλάμπραινα και η Χαρίταινα ή ακόμα και η κυρα-Γιώργαινα ή η κυρα-Παναγιώταινα.

Αφού λοιπόν προβληματίστηκα λίγο στην αρχή και αφού διαπίστωσα ότι κάθε άλλη επιλογή, όπως η γυναίκα του Μαέ, η γυναίκα του Λεβάκ κ.ο.κ., θα οδηγούσε σε αστεία αποτελέσματα ως προς τη ροή του κειμένου («η γυναίκα του Μαέ είπε στη γυναίκα του Λεβάκ ότι η γυναίκα του Πιερόν»), κατέληξα στην ελληνική απόδοση η Μαένταινα, η Λεβάκαινα, η Πιερόναινα, που στο κάτω κάτω όχι μόνον αποδίδει πιστά τη γαλλική εκδοχή (la Maheude κ.λπ.) αλλά έχει και μια καλώς εννοούμενη «λαϊκότητα». Και βέβαια, σε ό,τι αφορά τους άντρες, από τη μια έχουμε αστούς, όπως τον κύριο Ενμπώ ή τον κύριο Γκρεγκουάρ, και από την άλλη ανθρακωρύχους, όπως ο Μαέ ή ο Λεβάκ, έτσι σκέτα.

Το κριτήριο, με άλλα λόγια, ως προς το πώς αναφέρεται κάποιος/κάποια είναι αναφανδόν και απροκάλυπτα ταξικό. «Ατιμη κενωνία, που άλλους τους ανεβάζεις και άλλους τους κατεβάζεις», όπως ακουγόταν και σε μια παλιά ελληνική ταινία.

Από τον νέο χρόνο τα «Γλωσσίδια» θα ανανεωθούν. Οχι τίποτα ιδιαίτερο ή θεαματικό. Απλώς το απαραίτητο φρεσκάρισμα που όλα και όλοι έχουν/έχουμε ανάγκη. Ραντεβού τον Ιανουάριο, λοιπόν.

Και καλή χρονιά, βέβαια. Καλύτερη από το annus horribilis που ήταν το 2020.