Ψευτικαρίες

Ηταν Οκτώβριος του 1982. Η Αθήνα κρατούσε ακόμη το υπόλοιπο του καλοκαιριού της. Και η Ελλάδα έκλεινε έναν χρόνο με σοσιαλισμό. Το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα μπουσουλούσε, προς το παρόν, στην εξουσία, δεν είχαμε μπει ακόμη με τα μπούνια στην εποχή που αποτυπώνεται, σήμερα, στα σόσιαλ μίντια ως «επί ΠΑΣΟΚ». Με τα γνωστά χιουμοριστικά μιμίδια τύπου «Ποιο click away; Επί ΠΑΣΟΚ θα σας δίναμε τα κλειδιά των Zara». Τέλος πάντων, εκείνο τον Οκτώβριο, στην ημιβαλκανική ακόμη πρωτεύουσά μας, άνοιξε ένα κατάστημα με περίεργο όνομα και σοφιστικέ για την εποχή concept (όχι βέβαια ότι ξέραμε τότε τι ακριβώς σημαίνει concept).

Ηταν το Folli Follie. Και τη βραδιά των εγκαινίων η οδός Σόλωνος είχε κλείσει από τον κόσμο. Στα λίγα τετραγωνικά του μαγαζιού έβλεπες ρούχα και αξεσουάρ σε ένα στιλ που, αργότερα, εντάχθηκε στο λεξιλόγιο τη μόδας ως casual chic ή urban luxury. Οι τιμές του ήταν τσιμπημένες αλλά το trend πάντα κοστολογείται ακριβά. Και το trend της εποχής (ίσως και λόγω σοσιαλισμού – τι να πω;) ήταν το οριστικό διαζύγιο από την αισθητική του παρελθόντος. Δεν είμαι απολύτως σίγουρη, έχουν περάσει και τόσα χρόνια, αλλά νομίζω ότι πρώτο το Folli Follie αναβάθμισε τα φο μπιζού που, μέχρι τότε, λογίζονταν ως ψευτικαρίες και πλαστικούρες. Ή, στην καλύτερη περίπτωση, «ΚΚΕ Εσωτερικού» που, εκτός από κόμμα, ήταν και ενδυματολογικό στιλ. Πιο εκλεπτυσμένο από το αντίστοιχο «ταγάρι» του ΚΚΕ του «ορθόδοξου», αλλά με πολύ έντονο το στοιχείο του χειροποίητου. (Ποιο κορίτσι της γενιάς μου δεν έχει κρατήσει «καλαθούνα» ή δεν έχει φορέσει εκείνα τα βραχιόλια – γκουμούτσες, σχεδιασμένα και κατασκευασμένα μεν από γνωστούς γλύπτες αλλά χωρίς το know how του κοσμήματος, με αποτέλεσμα να πηγαίνεις ντουγρού για σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα;).

Ημουν κι εγώ εκείνο το βράδυ στην οδό Σόλωνος – μη χάσω η ψωνάρα. Στην κατώτερη μισθολογική βαθμίδα ακόμη, τα χρήματά μου δεν έφταναν να αγοράσω μία μπλούζα Sonia Rykiel, οίκος αλτέρνατιβ πολυτέλειας που εισήγαγε για πρώτη φορά στην Ελλάδα το Folli Follie. Πήρα όμως ένα ζευγάρι σκουλαρίκια, απομίμηση χρυσού, που το ένα ήταν η μάσκα της τραγωδίας και το άλλο η μάσκα της κωμωδίας και σε κάποιο συρτάρι μου κείτονται ακόμη.

Φο μπιζού και φο ιδεολογίες

Με δυο λόγια, όταν πρωτοάνοιξε το Folli Follie, ήταν ένα κατάστημα που συνδύαζε τη μόδα και τη χαμηλότονη πολυτέλεια με ένα είδος αισθητικής πρωτοπορίας κόντρα σε κατεστημένα πρότυπα είτε αυτά αφορούσαν τη συντήρηση είτε την ανατροπή της (οι καλαθούνες που λέγαμε). Σιγά – σιγά όμως η επιχείρηση μεγάλωσε, άνοιξαν περισσότερα καταστήματα, το εμπόρευμα έπρεπε να καλύψει μια ευρεία γκάμα πελατών άρα να προσαρμοσθεί στο μέσον όρο. Σαν να λέμε κλασικοποιήθηκε. Και όπως συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις, η πρωτοπορία έγινε κατεστημένο. Αυτό όμως δεν συμβαίνει παντού; Από τις μόδες έως τις ιδεολογίες. Και τα κόμματα.

Η ανάπτυξη της επιχείρησης της οικογένειας Κουτσολιούτσου συνέπεσε, περίπου, με την πορεία της Μεταπολίτευσης. Που στα «χιλιόμετρά» της οι πρωτοποριακές πολιτικές έγιναν κατεστημένο (ή μήπως ήταν πάντα και κάποιοι από εμάς πολύ αθώοι για να το συνειδητοποιήσουμε έγκαιρα;).

ΦΠΑ και ΠΦΑ

Το κατάστημα του 1982 στη Σόλωνος έγινε διεθνής όμιλος, εισηγμένος στα μεγάλα χρηματιστήρια. «Φούσκωσε» όπως «φούσκωσαν», εντελώς τυχαία, το ίδιο διάστημα κάποιες ιδεολογίες. Και πριν από δυόμισι χρόνια έσκασε η φούσκα.

Η πιθανή εμπλοκή υπουργών και βουλευτών της Πρώτης Φοράς Αριστερά (γιατί αυτό το ΠΦΑ το μπερδεύω με τον ΦΠΑ;) στο σκάνδαλο της Folli Follie μού θυμίζει ότι η μόδα των φο μπιζού έχει περάσει. Τελικά, καλύτερα κάτι μικρό και αυθεντικό παρά κάτι μεγάλο και ψεύτικο. Είτε πρόκειται για κόσμημα είτε για ηθικό πλεονέκτημα. Εξάλλου αυτό που είχε πει ο Κάστρο για τις ιδεολογίες – ότι χωρίς εξουσία δεν επιβάλλονται και με εξουσία δεν επιβιώνουν – ισχύει και με τις μόδες. Χωρίς την εξουσία μιας μεγάλης επιχείρησης δεν επιβάλλονται αλλά, μέσα από αυτήν, σπάνια επιβιώνουν.