«Το αμυντικό τοπίο στην Ευρώπη είναι κατακερματισμένο»

Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στην υλοποίηση προγραμμάτων για την ανάπτυξη των αμυντικών ικανοτήτων της ΕΕ, δηλώνει στη συνέντευξή του με «ΤΑ ΝΕΑ» ο Γίρι Σέντιβι, διευθύνων σύμβουλος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Αμυνας (EDA). Ο τσέχος επικεφαλής του EDA επισημαίνει ότι οι αμυντικές πρωτοβουλίες της ΕΕ θα συνεχίσουν να ενισχύουν τη συνεργασία μεταξύ των κρατών – μελών, αναγνωρίζει πάντως ότι το ευρωπαϊκό αμυντικό τοπίο παραμένει κατακερματισμένο, καθώς οι προτεραιότητες των κρατών – μελών εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εθνικές τους ανάγκες και τη γεωπολιτική τους θέση.

«Η Ελλάδα μπορεί να επωφεληθεί σημαντικά από την ανάπτυξη αμυντικών ικανοτήτων σε συνεργασία με άλλα κράτη – μέλη. Τη βοηθούν να παρέχει στις Ενοπλες Δυνάμεις στρατιωτικές ικανότητες με τρόπο αποδοτικό από πλευράς κόστους, διασφαλίζοντας παράλληλα διαλειτουργικότητα με άλλους εταίρους. Η Ελλάδα έχει σημειώσει τελευταία ιδιαίτερη επιτυχία στο Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Αμυντικής Βιομηχανικής Ανάπτυξης» τονίζει ο Γίρι Σέντιβι. Υπογραμμίζει, μάλιστα, ότι αρκετές ελληνικές εταιρείες συμμετέχουν σε έργα του προγράμματος αυτού, δίνοντας έτσι ευκαιρίες για την ενίσχυση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας συνολικά και αποκτώντας παράλληλα δυνατότητες για την προώθηση της τεχνολογικής ανάπτυξης των εταιρειών μέσω της συνεργασίας τους με ευρωπαίους εταίρους. «Πρόκειται για θετική εξέλιξη που συμβάλλει στην περαιτέρω βιομηχανική ανάπτυξη των ελληνικών εταιρειών» δηλώνει ο επικεφαλής του EDA. «Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά σε προγράμματα θαλάσσιας επιτήρησης, κυβερνοάμυνας, καθώς και στα προγράμματα Πολυεθνική Εκπαίδευση Ελικοπτέρων και Ευρωπαϊκός Στόλος Αεροπορικών Μεταφορών. Τα προγράμματα αυτά παρέχουν στρατιωτικές ικανότητες στις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις και ευκαιρίες για την ελληνική βιομηχανία και άλλους παίκτες ώστε να συμμετέχουν σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ανάπτυξης». Μάλιστα, ο ευρωπαίος αξιωματούχος κάνει λόγο για «ελληνική συνταγή επιτυχούς συμμετοχής» στα αμυντικά προγράμματα του EDA, άποψη που μετέφερε πρόσφατα στον έλληνα υπουργό Αμυνας Νίκο Παναγιωτόπουλο με αφορμή διαδικτυακή τους συνομιλία στην ετήσια συνάντηση του Οργανισμού. Η διαπίστωση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για τις μακροπρόθεσμες προοπτικές στην ικανότητα της Ελλάδας να λάβει χρηματοδοτήσεις μελλοντικά, καθώς η ΕΕ ανεβάζει σταδιακά τον πήχη των αμυντικών φιλοδοξιών και πόρων, όπως φάνηκε από την πρόσφατη συμφωνία για τη σύσταση του Ευρωπαϊκού Ταμείου Αμυνας (ΕΤΑ) στο πλαίσιο του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου (ΠΔΠ) την περίοδο 2021-2027 με προϋπολογισμό 9 δισ. ευρώ.

Πώς εξηγεί, όμως, ο επικεφαλής του EDA ότι παρά τις πρωτοβουλίες και τις επιτυχημένες συμμετοχές σε αμυντικά προγράμματα το ευρωπαϊκό αμυντικό τοπίο συνεχίζει να είναι κατακερματισμένο, όπως διαπιστώθηκε πρόσφατα στη Συντονισμένη Ετήσια Ανασκόπηση για την Αμυνα (CARD); «Η CARD εντόπισε ότι ορισμένα κράτη – μέλη έχουν συγκεκριμένες προτεραιότητες στην ανάπτυξη προγραμμάτων αμυντικών ικανοτήτων, κάτι που σχετίζεται με τη γεωπολιτική τους θέση. Τα κράτη της Μεσογείου ενδιαφέρονται περισσότερο για τις ικανότητες άμυνας και προστασίας στη θάλασσα, κράτη – μέλη που βρίσκονται στην Ανατολική Ευρώπη ενδιαφέρονται περισσότερο για αμυντικές ικανότητες εδάφους» επεξηγεί ο τσέχος επικεφαλής του EDA, ο οποίoς έχει θητεύσει ως υπουργός και υφυπουργός Αμυνας της χώρας του παλαιότερα. Δίνει, παράλληλα, ιδιαίτερη έμφαση στις προτεραιότητες που έθεσαν από κοινού τα 26 κράτη – μέλη του EDA (οι 27 της ΕΕ χωρίς τη Δανία) στο πλαίσιο της CARD. «Υπάρχουν έξι προτεραιότητες, οι οποίες ορίστηκαν από τα κράτη – μέλη ως οι πιο υποσχόμενες, οι πιο αναγκαίες και οι πιο πιεστικές, και σε αυτές θα δούμε να αναπτύσσονται αρκετά έργα μέσα από τη συνεργασία μεταξύ των κρατών – μελών» λέει ο Σέντιβι, αναφερόμενος στους τομείς: Main Battle Tank (κύρια άρματα μάχης), Soldier Systems (προγράμματα για στρατιώτες), European Patrol Class Surface Ship (θαλάσσια επιτήρηση), Counter – UAS – Anti-Access / Area-Denial (ικανότητες σχετικά με μη επανδρωμένα οχήματα, drones), Defense in Space (άμυνα στο Διάστημα), Enhanced Μilitary Μobility (προηγμένη στρατιωτική κινητικότητα σε έδαφος, θάλασσα και αέρα). «Στα πεδία αυτά, κάθε κράτος μπορεί να εντοπίσει πρωτοβουλίες που ταιριάζουν στις αμυντικές του προτεραιότητες. Είναι σημαντικό να υπάρχουν ευκαιρίες για όλους» τονίζει ο διευθύνων σύμβουλος του Οργανισμού, που θεωρείται «κόμβος» της ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας και βασικός διαμεσολαβητής στην ανάπτυξη των δυνατοτήτων που απαιτούνται για τη στήριξη της Κοινής Πολιτικής Ασφάλειας και Αμυνας της ΕΕ. Ο EDA εντάσσεται, άλλωστε, στην ομπρέλα αρμοδιοτήτων του ύπατου εκπροσώπου εξωτερικών υποθέσεων Ζοζέπ Μπορέλ.

Ρωτάμε τον Γίρι Σέντιβι τι σημαίνει η έννοια της στρατηγικής αυτονομίας υπό το πρίσμα του EDA. «Να φτάσουμε σε κατάλληλο σημείο το πλαίσιο συνεργασίας και ανάπτυξης των αμυντικών ικανοτήτων. Να δώσουμε τη δυνατότητα στα κράτη – μέλη να μπορούν με αυτονομία να αναπτύσσουν, να λειτουργούν, να διατηρούν το πλήρες φάσμα των στρατιωτικών ικανοτήτων που χρειάζονται, και να έχουν την τεχνολογική, βιομηχανική, λειτουργική και πολιτική ικανότητα να δρουν όπου χρειάζεται να υπερασπίσουν τα συμφέροντά τους» απαντά. Πόσο μακριά φτάνει η προοπτική αμυντικής συνεργασίας στην Ευρώπη; Μπορεί να δούμε έναν κοινό ευρωπαϊκό στρατό; «Αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει εντολή ούτε ατζέντα ούτε συνομιλίες προς την κατεύθυνση αυτή. Η ιδέα συζητείται από καιρού εις καιρόν, αλλά φαίνεται ότι τα κράτη – μέλη δεν έχουν τη βούληση για κάτι τέτοιο. Οι περισσότερες χώρες βλέπουν την άμυνα ως περιοχή της εθνικής τους αρμοδιότητας. Η άμυνα θα παραμείνει αυστηρά διακυβερνητική περιοχή στην ΕΕ, αλλά ο Οργανισμός μάς παρέχει ευκαιρίες για στενότερη συνεργασία» δηλώνει κατηγορηματικά.

Πώς κινείται ο EDA σε σχέση με το ΝΑΤΟ; Ο ευρωπαίος αξιωματούχος, ο οποίος έχει αναλάβει στο παρελθόν υψηλές θέσεις στο ΝΑΤΟ, επεξηγεί ότι 21 μέλη της ΕΕ είναι και μέλη του ΝΑΤΟ και οι ικανότητες που παράγονται από τα κράτη αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν εξ ορισμού και για το ΝΑΤΟ. Σημειώνει, παράλληλα, ότι «στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής αμυντικής συνεργασίας είναι σημαντικό να προσπαθούμε ό,τι αναπτύσσουμε να είναι συμπληρωματικό προς το ΝΑΤΟ, να μη βρισκόμαστε σε σύγκρουση».