Οι αλλαγές που θα φέρει το Brexit

Οσο πλησιάζουμε στην Πρωτοχρονιά, τόσο περισσότερο οι πρεσβείες και τα κοινωνικά δίκτυα κατακλύζονται από ερωτήματα Ελλήνων της Βρετανίας και Βρετανών της Ελλάδας που ανησυχούν για τις επιπτώσεις του Brexit. Οι πρώτοι αναρωτιούνται, μεταξύ άλλων, για πόσο χρονικό διάστημα θα μπορούν να λείψουν από τη χώρα χωρίς να κινδυνεύσουν να χάσουν το δικαίωμα παραμονής τους. Οι δεύτεροι διαμαρτύρονται επειδή η τράπεζα με την οποία συναλλάσσονται τους ανακοίνωσε ότι θα κλείσει τον τραπεζικό λογαριασμό τους εάν είναι δηλωμένος σε μη βρετανική διεύθυνση. Η μεταβατική περίοδος του Brexit λήγει σε 12 ημέρες, αλλά ακόμη δεν γνωρίζουμε εάν θα συναφθεί ή όχι εμπορική συμφωνία. Και στις δύο περιπτώσεις, όμως, η σχέση της Γηραιάς Αλβιώνος με τη Γηραιά Ηπειρο δεν θα είναι ίδια από την 1η Ιανουαρίου

Ταξίδια

Οι Ελληνες και οι λοιποί πολίτες της ΕΕ θα μπορούν να ταξιδεύουν στη Βρετανία χωρίς βίζα. Η παραμονή τους εκεί δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τους έξι μήνες. Από τον Οκτώβριο του 2021 θα μπορούν να εισέρχονται στη χώρα μόνο με διαβατήριο και όχι με την εθνική τους ταυτότητα. Ωστόσο, θα εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούν τις αυτόματες πύλες ελέγχου διαβατηρίων. Αντιθέτως, οι Βρετανοί δεν θα μπορούν να παραμείνουν σε χώρες της ΕΕ για περισσότερο από τρεις μήνες σε διάστημα 180 ημερών. Για να ταξιδέψουν, θα πρέπει η ημερομηνία λήξης του διαβατηρίου τους να υπερβαίνει το εξάμηνο. Στον έλεγχο στα αεροδρόμια δεν θα μπορούν πια να χρησιμοποιούν τις γρήγορες πύλες που προορίζονται για πολίτες της ΕΕ. Ενδέχεται να τους ζητείται να παρουσιάσουν το εισιτήριο επιστροφής και να αποδείξουν ότι έχουν αρκετά χρήματα για τη διαμονή τους.

^{Εργασία}

Η ελεύθερη μετακίνηση πολιτών τερματίζεται. Οι Ευρωπαίοι που ζουν ήδη στη Βρετανία και όσοι μεταναστεύσουν εκεί έως τις 31 Δεκεμβρίου θα διατηρήσουν τα δικαιώματά τους εφόσον υποβάλουν αίτηση ένταξης στο λεγόμενο Πρόγραμμα Εγκατάστασης Πολιτών ΕΕ έως τις 30 Ιουνίου 2021. Οσοι έχουν συμπληρώσει πέντε χρόνια λαμβάνουν «Καθεστώς Εγκατεστημένου Πολίτη» (Settled Status) το οποίο θα χάσουν εάν λείψουν περισσότερο από μία πενταετία. Οσοι ζουν εκεί για λιγότερο από πέντε χρόνια λαμβάνουν «Καθεστώς Προεγκατεστημένου Πολίτη» (Pre-Settled Status), το οποίο θα χάσουν εάν λείψουν περισσότερο από μία διετία. Προσοχή: εάν λείψουν περισσότερο από έξι μήνες τον χρόνο, δεν θα δικαιούνται το Settled Status. Οσοι μεταναστεύσουν από την 1η Ιανουαρίου θα υπόκεινται στο νέο μεταναστευτικό σύστημα με μοριοδότηση. Για να γίνουν δεκτοί στη χώρα, θα πρέπει να πληρούν συγκεκριμένα μισθολογικά, επαγγελματικά και άλλα κριτήρια (π.χ. καλή γνώση της αγγλικής). Θα πρέπει, ακόμη, να κάνουν αίτηση για βίζα η οποία θα κοστίζει από 610 έως 1.408 στερλίνες (εκτός εάν έχουν δεξιότητες στις οποίες παρουσιάζεται έλλειψη). Οφείλουν, επίσης, να καταβάλλουν 624 στερλίνες ετησίως για ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Οι ανειδίκευτοι εργάτες, πλην ορισμένων εξαιρέσεων, θα αποκλείονται.

^{Σπουδές}

Οι Ελληνες και οι υπόλοιποι Ευρωπαίοι που θα θελήσουν να εγγραφούν σε βρετανικά πανεπιστήμια από τον προσεχή Αύγουστο πρέπει να υποβάλουν αίτηση για απόκτηση φοιτητικής βίζας με κόστος 348 στερλίνες. Τα δίδακτρά τους αναμένεται να αυξηθούν κατά 99% κατά μέσο όρο, καθώς θα εξομοιωθούν με αυτά των μη ευρωπαίων διεθνών φοιτητών. Το κόστος της ιατροφαρμακευτής περίθαλψης θα ανέρχεται σε 470 στερλίνες τον χρόνο. Επιπλέον, δεν θα δικαιούνται φοιτητικά δάνεια από το κράτος.

^Υγεία

Οι πολίτες της ΕΕ που θα εγκατασταθούν στη Βρετανία και οι βρετανοί πολίτες που θα εγκατασταθούν στην ΕΕ έως τις 31 Δεκεμβρίου θα εξακολουθήσουν να έχουν τα ίδια δικαιώματα πρόσβασης στη δημόσια υγεία. Από τη νέα χρονιά οι Βρετανοί που ταξιδεύουν στην ΕΕ θα πρέπει να αγοράσουν ταξιδιωτική ασφάλεια με κάλυψη νοσηλείας, καθώς η Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας (EHIC) θα πάψει να ισχύει. Ωστόσο, οι βρετανοί συνταξιούχοι που ζουν ήδη στην ΕΕ θα μπορούν να τη χρησιμοποιούν και μετά το 2020 εάν υποβάλουν αίτηση για νέα κάρτα. Το Λονδίνο επιδιώκει να συνάψει συμφωνία με τις Βρυξέλλες ώστε όσοι ταξιδεύουν για τουρισμό ή επαγγελματικούς λόγους να εξακολουθήσουν να έχουν ιατροφαρμακευτική κάλυψη.

Εμπόριο

Για τις εισαγωγές και εξαγωγές μεταξύ Βρετανίας και ΕΕ θα υποβάλλονται τελωνειακές διασαφήσεις, είτε προκύψει εμπορική συμφωνία είτε όχι. Για ορισμένα προϊόντα θα απαιτούνται ειδικές άδειες, πιστοποιήσεις και νέα σήμανση. Σε περίπτωση no deal, αναμένεται να επιβληθούν τελωνειακοί έλεγχοι και δασμοί, κάτι που θα οδηγήσει στην αύξηση της τιμής πολλών τροφίμων και προϊόντων. Για παράδειγμα, ο κοινοτικός δασμός στα αυτοκίνητα που εισάγονται από τρίτες χώρες είναι 10%. Στο αρνίσιο κρέας ενδέχεται να επιβληθούν δασμοί μεταξύ 40% και 62% και στο βόειο κρέας έως 85%. Τα σουπερμάρκετ προειδοποιούν ότι μπορεί να παρουσιαστούν ελλείψεις σε τρόφιμα και κάνουν λόγο για μέση αύξηση των τιμών κατά 3%-5%. Ωστόσο, εξαιτίας της πανδημίας, η βρετανική κυβέρνηση επέλεξε να καθυστερήσει κατά έξι μήνες την πλήρη επιβολή ελέγχων στα εμπορεύματα που εισάγονται από την ΕΕ.

^{Περιαγωγή}

Θεωρητικά, υπάρχει ο κίνδυνος να επανέλθουν οι χρεώσεις περιαγωγής στα κινητά τηλέφωνα για κλήσεις, αποστολή μηνυμάτων και χρήση δεδομένων, τόσο για τους Βρετανούς που ταξιδεύουν στην ΕΕ όσο και για τους Ευρωπαίους που ταξιδεύουν στη Βρετανία. Ωστόσο, καμία εταιρεία κινητής τηλεφωνίας δεν έχει ανακοινώσει ότι προτίθεται να επαναφέρει τις χρεώσεις roaming που έχουν καταργηθεί βάσει κοινοτικής νομοθεσίας.