Ηχοδύναμα

Μπετόβεν: Τα Τρίο για Πιάνο, Μίκαελ Μπαρενμπόιμ, Κίαν Σολτάνι,
Ντάνιελ Μπαρενμπόιμ, Deutsche Grammophon, 3 cd

Σχεδόν μισό αιώνα από τις ακρογωνιαίες ηχογραφήσεις των Τρίο του Μπετόβεν με τη Ζακλίν ντι Πρε και τον Πίνχας Τσούκερμαν, ο Ντάνιελ Μπαρενμπόιμ επιστρέφει στα έργα με ένα νέο κύκλο. Παντρεμένος τότε με την πρόωρα χαμένη Ντι Πρε, τώρα ηχογραφεί με τον γιο του από τον δεύτερο γάμο του με την Ελενα Μπασκίροβα, την πιανίστα κόρη του μεγάλου Ντμίτρι Μπασκίροφ, τον Μίκαελ Μπαρενμπόιμ. Και με τον Κίαν Σολτάνι, τον νέο, περσικής καταγωγής διεθνή αστέρα του βιολοντσέλου, που αναδύθηκε μετεωρικά από τις τάξεις της West-Eastern Divan Orchestra που ίδρυσαν ο Μπαρενμπόιμ και ο φιλόσοφος Σαίντ. Μία ορχήστρα που μεταφέρει εδώ και χρόνια το μήνυμα της ειρήνης στον κόσμο, αλλά που το κάνει με την αξία της: δεν πρόκειται για μια απλώς «πολιτικώς ορθή» δράση, αλλά για ορχήστρα εξαιρετικής αξίας.

Τα Τρίο για Πιάνο του Μπετόβεν δεν είναι τα πρώτα έργα του είδους που ηχογραφούν μαζί. Εχουν προηγηθεί τα αντίστοιχα του Μότσαρτ. Και σε εκείνα και σε αυτά, οι τρεις μουσικοί, που τους χωρίζει μέγα χάσμα ηλικίας και, κυρίως, εμπειρίας, καταφέρνουν να το γεφυρώσουν απόλυτα. Η ροή των ερμηνειών τους είναι γεμάτη από αγωγιμότητα που τους καθιστά ιδεώδεις ερμηνευτές μουσικής δωματίου. Οι δομές, ο ήχος, η αντίληψη των έργων, είναι όλα ενιαία. Η εσωτερική αρμονία αυτής της ηχογράφησης είναι όση μπορεί να ελπίσει κανείς. Οι τρεις μουσικοί καταφέρνουν το δυσκολότερο στη μουσική δωματίου: και να μη λειτουργήσουν ως σολίστ αλλά και να λειτουργήσουν ταυτόχρονα. Να μη σκεπάσει ο ένας τον άλλο, αλλά και να μη χάσουν εκείνα τα χαρακτηριστικά που τους κάνουν μοναδικούς.

Στη δισκογραφία είναι τόσο εμβληματική η θέση των πρώτων ηχογραφήσεων του Μπαρενμπόιμ σε αυτά τα έργα στις αρχές της δεκαετίας του ’70 για την ΕΜΙ, ώστε η πρώτη αντίδραση και μόνο που βλέπει κάποιος αυτή την έκδοση, είναι αντανακλαστική: «μαζεύεται» από τη σύγκριση που έρχεται αυτόματα στη σκέψη. Ομως ένας μουσικός δεν μπορεί να μένει στις δάφνες του, όσο μεγάλες κι αν είναι. Και εδώ υπάρχει κάτι διαφορετικό και πάντως όχι λιγότερο σημαντικό από τότε. Αν πρέπει να σημειωθεί κάτι γι’ αυτές τις νέες ηχογραφήσεις, έχει να κάνει με τον αυθορμητισμό, που τώρα είναι πιο ελεγχόμενος. Ο σημερινός Μπαρενμπόιμ, που αν και κάνει ήδη διεθνή καριέρα επτά δεκαετιών δεν είναι τόσο μεγάλος όσο θα φανταζόταν κανείς, επιβάλλει εδώ ένα πιο ολύμπιο ερμηνευτικό πνεύμα. Αυτό όμως γίνεται με τρόπο που μετράει στα «συν» της ερμηνείας των έργων, τα οποία από τη φύση τους, είναι έμπλεα αυθορμητισμού. Στα Τρίο για Πιάνο, ο Μπετόβεν διατηρεί, ακόμα και στα χρονικά τελευταία από αυτά τα έργα, την εκρηκτικότητα των νεανικών και μέσων χρόνων του, πριν από την εσωτερική περίοδο που γέννησε τα τελευταία του θαύματα. Και οι τρεις μουσικοί υπηρετούν το πνεύμα του σωστά, σε μία ηχογράφηση που μπορεί πραγματικά να την απολαύσει κανείς.