Η μεσαία τάξη το στοίχημα του 2021

Αν υπάρχει μια ανάλυση για τις κάλπες του 2019 στην οποία συμφωνούν τόσο οι νικητές όσο κι οι ηττημένοι, αυτή είναι πως το αποτέλεσμά τους κρίθηκε από τη μεσαία τάξη. Εκείνη τιμώρησε τον ΣΥΡΙΖΑ για την υπεροφορολόγησή της αλλά και για τη μυωπική προσέγγιση των δημοσκοπήσεων – αφού στην περίπτωση που είχε διαβάσει τα ποιοτικά τους στοιχεία σωστά θα έβλεπε ότι περίπου το 60% των ψηφοφόρων αυτοχαρακτηρίζονται ως ανήκοντες στη μεσαία τάξη, άρα θα είχε διακρίνει τη σημασία της συγκεκριμένης εκλογικής δεξαμενής. Οπότε, εκείνη έδωσε και στη ΝΔ την εξουσία. Ενάμιση χρόνο μετά, και στα δύο επιτελεία, κυβέρνησης και αξιωματικής αντιπολίτευσης, όλοι οι σχεδιασμοί γίνονται πια με κεντρικό στόχο αυτήν ακριβώς την κοινωνική κατηγορία. Οι ομιλίες του Κυριάκου Μητσοτάκη και του Αλέξη Τσίπρα προχθές στη Βουλή το ανέδειξαν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο: το βασικό target group του δικομματισμού για το 2021 θα είναι η μεσαία τάξη.

Η μέθοδός τους μπορεί να διέφερε. Ο πρώτος τόνισε τις «μόνιμες» – έστω για την επόμενη χρονιά – μειώσεις των φορολογικών και ασφαλιστικών εισφορών, από την κατάργηση της έκτακτης εισφοράς αλληλεγγύης μέχρι τη μείωση κατά 4% των ασφαλιστικών εισφορών. Ο δεύτερος έβαλε στην ατζέντα ζήτημα κουρέματος του ιδιωτικού χρέους που δημιουργήθηκε μέσα στην πανδημία. Ομως το βαθύτερο κίνητρό τους ήταν μάλλον όμοιο.

Η επιλογή να απευθυνθούν αμφότεροι στη μεσαία τάξη κατά τη διάρκεια της συζήτησης για τον προϋπολογισμό του 2021 μόνο τυχαία δεν ήταν. Η μάζα αυτών των ψηφοφόρων είναι κρίσιμη. Πρωτίστως χάρη στο μέγεθός της. Σύμφωνα με το δελτίο για την ελληνική οικονομία του ΣΕΒ του φετινού Φεβρουαρίου, ως μεσαία τάξη ορίζονται τα νοικοκυριά των οποίων το ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα κυμαίνεται μεταξύ του 75% και του 200% του διάμεσου εισοδήματος όλων των νοικοκυριών. Δηλαδή μεταξύ 14,7 χιλιάδων ευρώ (75% του διάμεσου) και 39,3 χιλιάδων ευρώ (200% του διάμεσου). «Με τους ορισμούς αυτούς», γράφει χαρακτηριστικά, «στη μεσαία εισοδηματική τάξη ανήκουν χονδρικά 1 στους 2 Ελληνες (54%), ενώ στην υψηλή εισοδηματική τάξη 1 στους 8 και στη χαμηλή εισοδηματική τάξη 1 στους 3».

Το επίπεδο διαβίωσης. Για να το πούμε με λιγότερα νούμερα και ποσοστά, στην ενδιάμεση τάξη ανήκουν όλοι εκείνοι τους οποίους η οικονομική κρίση που έχει προκαλέσει η υγειονομική ενδέχεται να καταλήξει να τους χτυπήσει σκληρότερα – υπό την έννοια πως η κρατική στήριξη δύσκολα εξασφαλίζει ένα επίπεδο διαβίωσης ανάλογο με εκείνο που είχαν πριν ξεσπάσει η COVID-19.

Το επίμαχο ακροατήριο βρισκόταν σχεδόν πάντα στο ραντάρ του κυβερνώντος κόμματος. Τα στελέχη του συχνά πυκνά το θυμίζουν, ενώ ο ίδιος ο Μητσοτάκης όταν παρουσίασε επίσημα το κυβερνητικό πρόγραμμα της ΝΔ προεκλογικά είχε δηλώσει χαρακτηριστικά «εμείς είμαστε το κόμμα του ιδιωτικού τομέα, είμαστε το κόμμα της μεσαίας τάξης, θα τη στηρίξουμε και θα την εκφράσουμε πολιτικά».

Η Κουμουνδούρου, από την άλλη, χρειάστηκε το σοκ της περσινής εθνικής κάλπης για να αναπροσαρμόσει τη ρητορική της έτσι ώστε να ακούγεται ευχάριστα στα αφτιά των μελών της τάξης που ως κυβερνώσα Αριστερά θεωρούσε ότι πρέπει να πληρώσει προκειμένου να έχει πιθανότητες να ξανακερδίσει στο μέλλον τη στήριξή τους.

Την Τρίτη το απόγευμα ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης από κοινοβουλευτικού βήματος θέλησε να πάει τη στρατηγική – η οποία στον ηγετικό πυρήνα του ΣΥΡΙΖΑ θεωρείται μονόδρομος για την επιστροφή στα υπουργικά έδρανα – ένα βήμα παραπέρα προσπαθώντας να θέσει σε αμφισβήτηση τη σχέση του πολιτικού του αντιπάλου με την εν λόγω μερίδα των εκλογέων. «Εκλεγήκατε», είπε στον Πρωθυπουργό, «με τη σημαία της μεσαίας τάξης. Με την υπόσχεση να της δώσετε οικονομική προοπτική. Και εσείς της έχετε ήδη επιφέρει τεράστια πλήγματα. Και προμηνύεται και μεγάλη καταστροφή». Από πολλές οπτικές γωνίες, μια στροφή είναι ορατή.