«Ετσι πρέπει να μοιάζει το γραφείο του 2021»

Με τα καλά νέα που φτάνουν από το μέτωπο των εμβολίων κατά του Covid-19, κάποιοι εργοδότες στο εξωτερικό δεν χρειάστηκαν περισσότερο από ένα νανοδευτερόλεπτο προκειμένου να προβλέψουν πως οι εργαζόμενοι θα βγουν από τα σπίτια τους και θα επιστρέψουν στο γραφείο νωρίτερα από ό,τι αναμενόταν. Ο Λιούις Χορν, για παράδειγμα, διευθυντικό στέλεχος της αμερικανικής CBRE, ενός γίγαντα του τομέα των ακινήτων εμπορικής χρήσης: «ούτε συζήτηση», δήλωσε πρόσφατα σε μία εφημερίδα της Καλιφόρνιας, οι εταιρείες προφανώς και θα βάλουν τέλος στην τηλεργασία μόλις δρομολογηθεί ο εμβολιασμός. Το ερώτημα είναι, όταν επιστρέψουμε στα γραφεία, πώς θα ήταν ιδανικά αυτά τα γραφεία;

Τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της τηλεργασίας έχουν αναλυθεί ενδελεχώς τους τελευταίους μήνες, με τους περισσότερους εργαζόμενους να προκρίνουν ένα υβριδικό μοντέλο: ένα 72% των εργαζόμενων σε γραφεία από 10 χώρες δήλωσαν πρόσφατα σε ερευνητές πως θα ήθελαν να συνεχίσουν να εργάζονται από το σπίτι μετά το τέλος αυτής της κρίσης, κατά κανόνα για περίπου δύο ημέρες την εβδομάδα. Αν υποθέσουμε, από κοινού με την αρθρογράφο των Financial Times Πιλίτα Κλαρκ, πως οι εργοδότες θα τους κάνουν αυτή τη χάρη, τότε αυτή η μεικτή μορφή απασχόλησης, από το γραφείο και το σπίτι, θα μπορούσε να βάλει τέλος σε πολλά στραβά των κτιρίων γραφείων που άδειασαν στο ξεκίνημα της πανδημίας -αρχής γενομένης από τα γραφεία τύπου ανοιχτού χώρου (open plan).

Οι χώροι αυτοί υποτίθεται πως προωθούν την ομαδική δουλειά και τις παραγωγικές συζητήσεις, δύο τινά που είναι πράγματι απαραίτητα – ενίοτε. Παράλληλα, όμως, τα open-plan υποχρεώνουν τους εργαζόμενους να υπομένουν ένα ενοχλητικό επίπεδο θορύβου, πολλούς αντιπερισπασμούς και την έλλειψη ιδιωτικότητας: όλα αυτά τα δείχνουν έρευνες εδώ και δεκαετίες. Τα πράγματα όμως χειροτέρεψαν λόγω των περικοπών που έχουν κάνει σε κόστη και χώρους πολλές επιχειρήσεις. «Πριν από 20 χρόνια, ο μέσος εργαζόμενος μπορούσε να προσδοκά κάπου 25 τετραγωνικά μέτρα χώρο· σήμερα, του αντιστοιχούν λιγότερα από 10», γράφει ο Γκίντεον Χάι σε ένα νέο βιβλίο που χαρτογραφεί την ιστορία των γραφείων, με τίτλο «Η μνημειώδης, αδιάφορη ημέρα». Ενας από τους λόγους που αποδείχθηκε φέτος δημοφιλής η τηλε-εργασία, εκτιμά ο Χάι, είναι πως αποκατέστησε την ιδιωτικότητα που έχουν χάσει οι εργαζόμενοι τις τελευταίες δεκαετίες.

Ενας ιδανικός χώρος γραφείων, στο πλαίσιο μιας μεικτής απασχόλησης και στο γραφείο και στο σπίτι, θα μετέτρεπε κάποιους από αυτούς τους ανοιχτούς χώρους σε αίθουσες συσκέψεων, με καλό Wi-Fi για τηλεδιασκέψεις ή webinars μέσω Zoom ή άλλων εφαρμογών με τους συναδέλφους από το σπίτι, ή συνεργάτες εκτός γραφείου, καθώς και αρκετές πρίζες για την ταυτόχρονη φόρτιση αρκετών laptop. Ιδανικά μιλώντας πάντα, κάποιοι ανοιχτοί χώροι θα μετατρέπονταν επίσης σε κάτι άλλο που οι περισσότεροι χώροι γραφείων δεν έχουν: υπερ-ήσυχες αίθουσες, όπου οι εργαζόμενοι μπορούν να δουλέψουν απερίσπαστοι – γιατί είναι εξίσου δύσκολο να σκεφτείς στα γραφεία τύπου ανοιχτού χώρου και στο σπίτι μαζί με παιδιά μικρής ηλικίας. Παράλληλα, θα μπορούσαν να τοποθετηθούν σε κάποια σημεία, όπως για παράδειγμα στην κουζίνα, «hotwalls», μεγάλες οθόνες με συνεχώς ενεργοποιημένη βιντεοκάμερα, ώστε να διευκολύνεται η επικοινωνία και να μειώνεται η απομόνωση των εργαζόμενων που δουλεύουν από το σπίτι.

Πιθανότητες, όπως σημειώνουν οι Financial Times, υπάρχουν πολλές, χωρίς βέβαια να ταιριάζουν όλες σε όλα τα γραφεία. Το βέβαιο είναι πως η πανδημία υπονόμευσε την πεποίθηση κάποιων μάνατζερ πως οι εργαζόμενοι χρειάζονται τη συνεχή παρακολούθηση που προσφέρουν τα γραφεία τύπου ανοιχτού χώρου. Παράλληλα, ωστόσο, επέφερε οικονομικές ζημίες που φέρνουν, με τη σειρά τους, περαιτέρω περικοπές κόστους. Οι περισσότεροι συμφωνούν πάντως πως είναι μάλλον απίθανη η επιστροφή στην πλήρη απασχόληση στο γραφείο, όπως τη γνωρίζαμε προ πανδημίας. Οπότε, ελπίδα υπάρχει.