ΑΠΟΨΗΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο μύθος της γερμανικής αποτελεσματικότητας

Ο μύθος της γερμανικής αποτελεσματικότητας

Γερμανοί αστυνομικοί επιχειρούν να πλησιάσουν το κτίριο στο κτίριο στο οποίο ο Μαύρος Σεπτέμβρης κρατούσε τους αθλητές ομήρους. Οι κινήσεις των γερμανών καταγράφονταν από τα τηλεοπτικά συνεργεία και μεταδίδονταν σε ζωντανή μετάδοση με αποτέλεσμα οι τρομοκράτες να γνωρίζουν κάθε κίνηση της αστυνομίας

5 λεπτά

Ο κατάλογος των εθνικών στερεοτύπων είναι μακρύς και η αξιοπιστία τους αμφίβολη: Είναι αισθηματίες οι Ιταλοί; Είναι οι Γάλλοι φαφλατάδες; Οι Βρετανοί είναι πράγματι σεμνότυφοι; Εμείς οι Έλληνες είμαστε κουτοπόνηροι και τεμπέληδες; Πολλά έχουν ειπωθεί για τους Γερμανούς: για τον εγκληματικό τους ηγεμονισμό ή για την τευτονική ιδιοφυΐα – φαίνεται όμως ότι οι γνώμες συγκλίνουν σχετικά με τη γερμανική αποτελεσματικότητα.

Αποτελεσματικότητα, εμένα μου λες.

Νομίζω ότι η Γερμανία παίζει τόσο αδέξια τον ρόλο της ηγέτιδας της Ευρώπης ώστε διαψεύδει το ευρέως διαδεδομένο στερεότυπο. Η στάση της στις μεγάλες κρίσεις -χρηματοπιστωτική, προσφυγική, ελληνοτουρκική- δείχνει ότι όχι μόνον δεν εξυπηρετεί τα μακρο- και μεσοπρόθεσμα συμφέροντά της, αλλά ότι τα αγνοεί. Την περίφημη γερμανική αποτελεσματικότητα ενσαρκώνει ο λογιστάκος της επαρχίας που δεν βλέπει τον ελέφαντα στο δωμάτιο. Σήμερα, ο ελέφαντας είναι η Τουρκία, αλλά ο λογιστάκος είναι απασχολημένος με πίνακες και γραφήματα.

Ήδη, στη διάρκεια της δικής μου ζωής -για να μην ανασύρουμε το παρελθόν της δημοκρατίας της Βαϊμάρης, του ναζισμού και τα τοιαύτα- οι Γερμανοί αποδεικνύουν ξανά και ξανά ότι έχουν χτίσει ένα μύθο. Θυμάμαι τους Ολυμπιακούς του Μονάχου το 1972, όταν η παλαιστινιακή οργάνωση Μαύρος Σεπτέμβρης απήγαγε μέλη της ισραηλινής αποστολής: η απαγωγή έληξε με μια τόσο αλλοπρόσαλλη επέμβαση της γερμανικής αστυνομίας -κατά την οποία σκοτώθηκαν εννέα αθλητές, ένας αστυνομικός και πέντε από τους απαγωγείς- που, αν δεν ήταν τραγωδία θα είχαμε ξεκαρδιστεί στα γέλια. Οι Ολυμπιακοί του Μονάχου έχουν μείνει στην ιστορία ως η μοναδική διεθνής εκδήλωση όλων των εποχών χωρίς κανόνες ασφαλείας: δεν ήταν μόνο ζήτημα ανεμελιάς και επίδειξης φιλελεύθερου, αντιμιλιταριστικού πνεύματος· ήταν ζήτημα υπαρκτού σουρεαλισμού. Για να τσακώσουν τους τρομοκράτες, οι γερμανικές αρχές τοποθέτησαν ένα 747 σε έναν αεροδιάδρομο και το επάνδρωσαν με αστυνομικούς μεταμφιεσμένους σε πλήρωμα αεροσκάφους, ώστε οι τρομοκράτες να το χρησιμοποιήσουν για να διαφύγουν. Λίγη ώρα πριν από αυτή την κινηματογραφική mission impossible, οι Γερμανοί αστυνομικοί μετάνιωσαν, γδύθηκαν και έφυγαν. Το αεροσκάφος έμεινε άδειο στον αεροδιάδρομο και το τευτονικό ήθος πήγε περίπατο. Στη συνέχεια, στη δεκαετία του 1970, η Γερμανία κλονίστηκε από μια χούφτα ακροαριστερούς τρομοκράτες έναντι των οποίων οι υπηρεσίες και τα κρατικά όργανα έκαναν επίσης διάφορα αμήχανα και φαιδρά πράγματα.

 

Προσφάτως, το σκάνδαλο για τις εκπομπές ρύπων της Φολκσβάγκεν υπογραμμίζει το πώς οι μεγάλες επιχειρήσεις έχουν παρόμοια συμπεριφορά σε όλες τις χώρες, της Γερμανίας μη εξαιρουμένης. Αν και η βιομηχανία λειτουργεί ρολόι, τα τρένα πηγαινοέρχονται στην ώρα τους, οι πόλεις είναι καθαρές, οι Γερμανοί αδυνατούν να ανταποκριθούν σε επίπεδο υψηλότερο των νοικοκυρίστικων απαιτήσεων. Και αποτυγχάνουν όπως αποτυγχάνουμε όλοι. Όποιος έχει ζήσει στη Γερμανία, αν δεν έχει υπάρξει εξαιρετικά τυχερός, γνωρίζει πως, αν μπλέξεις, για παράδειγμα, με τις εταιρείες τηλεφωνίας, μπορείς να οδηγηθείς στην τρέλα περιμένοντας να εξυπηρετηθείς ή να αποκτήσεις τηλεφωνική γραμμή. Το αναφέρω διότι είναι κάτι που παρατηρείται συχνά σε λιγότερο αποτελεσματικές χώρες, όπως η Γαλλία και η Ελλάδα.

Αν και οι κανόνες προορίζονται για να διευκολύνουν τη ζωή της κοινότητας, όταν ξεπερνούν ένα κατώφλι λογικής γίνονται εμπόδιο και η κοινωνική οργάνωση εξελίσσεται σε γραφειοκρατία – η οποία θεωρείται το τίμημα για την υψηλή αποδοτικότητα. Στη Γερμανία, όπως και στις ΗΠΑ, υπάρχουν νόμοι και διατάξεις γύρω από τις πιο ασήμαντες λεπτομέρειες: π.χ. απαγορεύεται στον μανάβη να στριμώχνει πάνω από έναν αριθμό ντομάτες σ’ ένα καφάσι. Συμπεραίνω ότι μια επιτροπή συνεδρίασε και έλαβε αποφάσεις περί του ενδεχόμενου ζουλήγματος της ντομάτας.

Παρά τις διατάξεις, και εξαιτίας τους, στη Γερμανία σημειώνονται πλήθος αυθαιρεσίες και πλήθος αντιδράσεις στις αυθαιρεσίες. Ακριβώς επειδή πολλά πράγματα που απαγορεύονται δεν θα έπρεπε να απαγορεύονται -όπως το να κουρεύεις το γρασίδι την Κυριακή (με το ομολογουμένως θορυβώδες χορτοκοπτικό)- οι Γερμανοί γείτονες μαλλιοτραβιούνται πάνω από φράχτες και καλούν την αστυνομία για ψύλλου πήδημα. Υποτίθεται ότι οι περιορισμοί σε κάνουν σε σκέφτεσαι, να αξιοποιείς τον χρόνο σου, να γίνεσαι δηλαδή πιο αποτελεσματικός. Και ακριβώς επειδή οι Γερμανοί εξοικονομούν χρόνο, μπαίνουν στα αυτοκίνητά τους και τρέχουν στις Αutobahnen για να μεταβούν στα ίδια μέρη την ίδια στιγμή. Τα γερμανικά μποτιλιαρίσματα μπορούν να συγκριθούν μόνο με τα καλιφορνέζικα.

Οι Γερμανοί δεν είναι βεβαίως ομοιογενές σύνολο: οι αγέλαστοι Πρώσοι που παρήλαυναν πέρα-δώθε και καλλιεργούσαν πατάτες σε άγονο έδαφος διέφεραν προφανώς από τους πιο εύθυμους Βαυαρούς που μπεκρόπιναν στις μπιραρίες. Ρομαντικοί φιλόσοφοι, σκοτεινά δάση, παραμυθένια κάστρα τρελών βασιλιάδων: η Γερμανία είναι ένας ολόκληρος κόσμος. Αλλά ο περί Γερμανών μύθος, με τις προτεσταντικές ρίζες, τον εθνικισμό και το βεβαρυμένο παρελθόν των καταστροφικών πολέμων -η τελευταία γερμανική νίκη χρονολογείται από το 1870- τους παρουσιάζει ομοιογενώς φιλόπονους, νομοταγείς, νοικοκύρηδες. Ακριβώς όπως ο Άιχμαν που κανόνιζε, με χαρακτηριστική σχολαστικότητα, τα ωράρια των τρένων για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Τέλος, οι Γερμανοί εργάζονται λιγότερο απ’ όσο νομίζουμε κι απ’ όσο ισχυρίζονται οι ίδιοι. Το μεταπολεμικό γερμανικό θαύμα δεν οφείλεται μόνο στην εργατικότητα, στην άριστη οργάνωση και στην επιτυχημένη βιομηχανική στρατηγική, αλλά και στην τεράστια οικονομική βοήθεια που έλαβε η τότε Ομοσπονδιακή Γερμανία για να ανασυγκροτηθεί και να αναχαιτίσει τους Σοβιετικούς. Σήμερα, οι Γερμανοί απολαμβάνουν ένα γενναιόδωρο κράτος προνοίας και δεν είναι λίγοι οι λουφαδόροι που το εκμεταλλεύονται. Νομίζω ότι πάσχουν από τόση έλλειψη φαντασίας ώστε μπερδεύουν την αποτελεσματικότητα με τη διεκπεραίωση, η οποία πάσχει επίσης: οι προϋπολογισμοί στα δημόσια έργα εκτοξεύονται όπως συμβαίνει παντού και τα έργα καθυστερούν όπως συμβαίνει παντού.

 

Φτιάχνοντας ένα μύθο για τους Γερμανούς, φτιάχνουμε ένα μύθο για μας. Οι Γάλλοι πιστεύουν ενδόμυχα ότι οι Γερμανοί κάνουν πάντοτε το σωστό κι ότι πρέπει να τους μιμηθούμε. Θα επιμείνω ότι δεν κάνουν το σωστό, κάνουν το γερμανικό: πόλεμοι τους αποδεκάτισαν, τείχη τους χώρισαν, κι όμως εμπιστεύονται τους ηγέτες τους όπως εμπιστεύονται τα φανάρια της τροχαίας.

Επόμενο άρθρο

Google news

Ακολουθήστε tanea.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.

Σχετικά άρθρα

Τα Νεότερα

  1. Χτυπήθηκε δεξαμενόπλοιο στα Στενά του Ορμούζ
  2. Γιοβάνοβιτς: «Κάναμε μια μεγάλη υπέρβαση – Απογοητεύσαμε πολύ κόσμο στην Ολλανδία»
  3. Ελλάδα U21 – Ισλανδία U21: Η διαδικασία των πέναλντι που χάρισε στην Εθνική Ελπίδων την πρόκριση στο Euro (vids)

Πιο Σχολιασμένα

Πιο Διαβασμένα

Cookies