Η πρόκληση των δαπανών για τις υποδομές

Οι ειδήσεις σχετικά με αποτελεσματικότερες αντιιικές θεραπείες και πολλά υποσχόμενα εμβόλια τροφοδοτούν τη συγκρατημένη αισιοδοξία ότι τουλάχιστον οι πλούσιες χώρες θα μπορούσαν να εξουδετερώσουν την πανδημία Covid-19 έως το τέλος του 2021. Προς το παρόν, όμως, καθώς υπάρχει δεύτερο κύμα πανδημίας ο κόσμος, η ευρεία και ισχυρή ενίσχυση της οικονομίας παραμένει απαραίτητη. Οι κυβερνήσεις πρέπει να επιτρέψουν στο δημόσιο χρέος να αυξηθεί περαιτέρω για να μετριάσει την καταστροφή, ακόμη και αν υπάρχουν μακροπρόθεσμα κόστη. Αλλά από πού θα προέλθει η νέα ανάπτυξη, που ήταν ήδη χλιαρή στις προηγμένες οικονομίες πριν από την πανδημία;

Οι οικονομολόγοι συμφωνούν σε γενικές γραμμές ότι οι παραγωγικές δαπάνες για υποδομές είναι ευπρόσδεκτες μετά από μια βαθιά ύφεση, ειδικά όταν τα επιτόκια βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα ρεκόρ. Αλλά στις προηγμένες οικονομίες, κάθε νέο έργο συνήθως απαιτεί αντιμετώπιση δύσκολων ζητημάτων, όπως είναι οι περιβαλλοντικές ανησυχίες και αντιρρήσεις από φοβισμένους πολίτες.

Εχω μοιραστεί από καιρό αυτήν την άποψη, τουλάχιστον για πραγματικά παραγωγικά έργα υποδομών. Ωστόσο, οι δαπάνες αυτές στις προηγμένες οικονομίες μειώνονται κατά διαστήματα εδώ και δεκαετίες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, ξόδεψαν μόνο το 2,3% του ΑΕΠ (441 δισεκατομμύρια δολάρια) σε υποδομές το 2017, χαμηλότερο μερίδιο από οποιαδήποτε στιγμή από τα μέσα της δεκαετίας του 1950. Το προτεινόμενο πακέτο τόνωσης της Ευρωπαϊκής Ενωσης 1,8 τρισεκατομμυρίων ευρώ – που περιλαμβάνει τον νέο επταετή προϋπολογισμό 1,15 τρισεκατομμυρίων ευρώ και το ταμείο ανάκαμψης της ΕΕ επόμενης γενιάς 750 δισεκατομμυρίων ευρώ – έχει μια σημαντική συνιστώσα υποδομής, ιδιαίτερα προς όφελος των οικονομικά ασθενέστερων κρατών του νότου. Και ο υπουργός Οικονομικών της Βρετανίας Ρίσι Σουνάκ έχει εκπονήσει μια φιλόδοξη πρωτοβουλία υποδομής 100 δισεκατομμυρίων λιρών (133 δισεκατομμύρια δολάρια), συμπεριλαμβανομένης της ίδρυσης μιας νέας εθνικής τράπεζας υποδομής. Λαμβάνοντας υπόψη τη φθίνουσα υποδομή πολλών χωρών και το χαμηλό κόστος δανεισμού, όλα αυτά φαίνεται πολλά υποσχόμενα.

Η προσπάθεια για αύξηση των δαπανών για υποδομές στο σημερινό περιβάλλον χαμηλών επιτοκίων εξακολουθεί να είναι επιτακτική, αλλά θα χρειαστεί σημαντική τεχνοκρατική γνώση για τη σύγκριση των έργων και την πραγματοποίηση ρεαλιστικών εκτιμήσεων κόστους. Η δημιουργία μιας εθνικής τράπεζας υποδομής τύπου Βρετανίας, μια ιδέα που πρότεινε ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα, είναι μια λογική προσέγγιση. Ελλείψει αυτού, η πρόσφατη μεγάλη αύξηση στον ενθουσιασμό της πραγματοποίησης επενδύσεων για υποδομές είναι πιθανώς μια χαμένη ευκαιρία.

Ο Κένεθ Ρογκόφ είναι καθηγητής οικονομικών και δημόσιας πολιτικής στο Harvard University. Διετέλεσε επικεφαλής οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου από το 2001 έως το 2003.