Οι «γκρίζες ζώνες» των εμβολίων

Αύριο (καλώς εχόντων των πραγμάτων) ξεκινούν οι πρώτοι εμβολισμοί στο Ηνωμένο Βασίλειο. Οπως όλα δείχνουν η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα των εμβολίων δεν είναι το ζητούμενο, υπό την έννοια ότι τα υπάρχοντα δεδομένα φαίνεται να έχουν πείσει τους ειδικούς ανά τον κόσμο που χαιρετίζουν με ενθουσιασμό τις εξελίξεις στο κρίσιμο αυτό μέτωπο.

Ομως, ουδείς αμφισβητεί ότι υπάρχουν ακόμη σημαντικά ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν, καθώς θα καθορίσουν το πώς και πότε θα μπει οριστική τελεία στην εφιαλτική περίοδο της πανδημίας. Αυτές οι  «γκρίζες ζώνες» χαρτογραφούνται σε νέο άρθρο του επιστημονικού περιοδικού Nature, που αναλύει όσα ξέρουμε αλλά και εκείνα που δεν ξέρουμε σχετικά με τα πολυπόθητα εμβόλια.

Η μεταδοτικότητα. Είναι ενδεικτικό ότι για κανένα από τα προς έγκριση εμβόλια (και συγκεκριμένα των εταιρειών Pfizer/BioNTec, Moderna και AstraZeneca) δεν έχει διαπιστωθεί εάν αποτρέπουν τη λοίμωξη ή τη μετάδοση του ιού. Συνεπώς, ακόμη και όσοι εμβολιαστούν πιθανόν να παραμένουν ευαίσθητοι σε μία ασυμπτωματική λοίμωξη, συμβάλλοντας αθόρυβα στην αλυσίδα των μεταδόσεων.

«Σύμφωνα με το κακό σενάριο θα έχουμε ανθρώπους που θα κυκλοφορούν ελεύθερα, θα αισθάνονται καλά, όμως θα μεταδίδουν τον ιό» προειδοποιεί o Dr. Stephen Griffin, ιολόγος στο πανεπιστήμιο Leeds.

Στο πλαίσιο αυτό, οι επιστήμονες της Pfizer αναμένεται να μελετήσουν το «κενό» αυτό στο άμεσο μέλλον. Οι ειδικοί της Οξφόρδης, πάλι, φέρονται να έχουν συλλέξει σχετικά δεδομένα (που εντούτοις δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιηθεί σε επιστημονική επιθεώρηση), τα οποία δείχνουν μείωση στη συχνότητα ασυμπτωματικών λοιμώξεων και συνεπακόλουθα μεταδόσεων.

Η ανοσία. Επιπρόσθετα, ακόμη ένας άγνωστος παράγοντας είναι η… ημερομηνία λήξης της ανοσίας. Είναι γεγονός ότι έχουν καταγραφεί περιπτώσεις επαναμόλυνσης ανθρώπων που είχαν νοσήσει με Covid-19, υπάρχουν όμως και σαφείς ενδείξεις ότι ο οργανισμός άπαξ και προσβληθεί από τον ιό αποθηκεύει στην ανοσοποιητική… μνήμη του τον SARS-CoV-2.

Εν τω μεταξύ και όπως υπογραμμίζει ο Dr. Danny Altman, ανοσολόγος του Imperial College, τα εμβόλια είναι σκόπιμα σχεδιασμένα κατά τέτοιο τρόπο ώστε να προκαλούν ισχυρές αντιδράσεις από το ανοσοποιητικό. Παρ’ όλα αυτά, ο ίδιος επισημαίνει ότι θα πρέπει να δρομολογηθούν σχετικές μελέτες σε μεγάλο τμήμα του πληθυσμού που έχει εμβολιαστεί, ώστε να διαπιστωθεί η διάρκεια της ανοσίας.

Ο ειδικός, όμως, σημειώνει στο Nature, ότι μια τέτοια έρευνα θα έχει αρκετές προκλήσεις εξαιτίας της μεγάλης διακύμανσης στις ανασολογικές αντιδράσεις των ανθρώπων.

Η προστασία. Ενα ακόμη κρίσιμο ζήτημα είναι το ποσοστό προστασίας που προσφέρουν τα εμβόλια στους ηλικιωμένους ανθρώπους, δηλαδή στους πολίτες 65 ετών και άνω. Παρ’ όλα αυτά, οι επιστήμονες καταλήγουν ότι αυτό θα διαπιστωθεί όταν ξεκινήσει η μαζική διαδικασία των εμβολιασμών, καθώς εμπράκτως θα διαπιστωθεί ποια τμήματα του πληθυσμού δεν προστατεύονται επαρκώς.

Ο κίνδυνος. Τέλος και όπως σημειώνουν οι επιστήμονες στο περιοδικό Nature, ο SARS-CoV-2 θα πρέπει να παραμείνει υπό στενή παρακολούθηση καθώς οι μαζικοί εμβολιασμοί θα του ασκήσουν ασφυκτική πίεση για να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα. Συνεπώς, υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο των μεταλλάξεων.