Ισορροπίες αναζητεί η Μέρκελ

Η κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο που προκαλεί η τουρκική παραβατικότητα στην περιοχή προστέθηκε στο βαρύ πρόγραμμα της γερμανικής προεδρίας στην ΕΕ που ολοκληρώνεται στο τέλος του μήνα. Η καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ ανέλαβε και προσωπικά τη μεσολάβηση για να αποκλιμακωθούν οι εντάσεις. Επέλεξε τον ρόλο του «έντιμου μεσολαβητή», ακολουθώντας στην αρχή ίσες αποστάσεις από Αθήνα και Αγκυρα. Η Μέρκελ είναι άλλωστε η μόνη ηγέτις της Ευρώπης που μπορεί να σηκώσει το ακουστικό και να τηλεφωνήσει στον Ερντογάν. Και το έκανε αρκετές φορές από το καλοκαίρι. Αυτό εξηγεί εν μέρει και τα εύσημα που της απένειμε ο τούρκος υπουργός Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου στην προχθεσινή διάσκεψη του ΝΑΤΟ.

Εξι μήνες αργότερα, η Μέρκελ διαπιστώνει ότι τα αποτελέσματα της μεσολάβησής της δεν είναι αυτά που ήλπιζε. «Δυστυχώς δεν υπήρξαν τα βήματα προόδου τα οποία θα επιθυμούσα», παραδέχτηκε μιλώντας τη Δευτέρα στους βουλευτές των Κοινοβουλευτικών Επιτροπών Ευρωπαϊκών Υποθέσεων των εθνικών κοινοβουλίων. Απέδωσε την ευθύνη στον «επιθετικό, προκλητικό χαρακτήρα» των τουρκικών ενεργειών τόσο έναντι της Ελλάδας όσο και έναντι της Κύπρου. Ποτέ μέχρι τώρα η καγκελάριος δεν χρησιμοποίησε τόσο καθαρή γλώσσα για να χαρακτηρίσει τις ενέργειες της Αγκυρας.

Ηδη από το φθινόπωρο οι τόνοι του Βερολίνου έναντι της Αγκυρας πέρασαν σε φάση κλιμάκωσης. Ο υπουργός Εξωτερικών Χάικο Μάας ακύρωσε την τελευταία στιγμή επίσκεψή του στην Αγκυρα στα μέσα Οκτωβρίου, όταν επισκέφθηκε μόνο τη Λευκωσία και την Αθήνα, από όπου κάλεσε επιτακτικά την τουρκική κυβέρνηση να τερματίσει τις προκλήσεις. Στην κρίση στην Ανατολική Μεσόγειο προστίθεται και το αγκάθι καταπάτησης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία, η οποία στιγματίζεται στη χθεσινή έκθεση του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών που ενέκρινε το υπουργικό συμβούλιο στο Βερολίνο.

ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΟ. Με τον Ερντογάν η Ανγκελα Μέρκελ δεν τα πήγε ποτέ καλά, πολιτικά τους χωρίζει άβυσσος. Είχε δεχτεί παλαιότερα τις ύβρεις που ο Ερντογάν απευθύνει σήμερα στον Μακρόν. Αλλά τη Μέρκελ δεν την ενδιαφέρει ο Ερντογάν. Την ενδιαφέρει η Τουρκία, ως στρατηγικός εταίρος της Ευρώπης, π.χ. στο Προσφυγικό – Μεταναστευτικό. Η συμφωνία του 2016 μεταξύ ΕΕ – Τουρκίας για το Προσφυγικό είναι έργο της Μέρκελ. Ο Ερντογάν εργαλειοποίησε κατά το δοκούν τους πρόσφυγες, όπως τον περασμένο Φεβρουάριο που τους έστειλε με λεωφορεία στον Εβρο. Αλλά στο αποκορύφωμα της ελληνοτουρκικής κρίσης το καλοκαίρι και το φθινόπωρο τήρησε τη συμφωνία για το Προσφυγικό, δεν υπήρξε αύξηση των ροών προς τα ελληνικά νησιά.

Η συμφωνία για το Προσφυγικό χρειάζεται επικαιροποίηση. Αποτελεί συστατικό στοιχείο των ευρωτουρκικών σχέσεων που θα εξεταστούν στο επικείμενο Συμβούλιο Κορυφής. Παρά την αποστροφή της για τον Ερντογάν, η Μέρκελ δύσκολα θα συναινούσε σε κυρώσεις στην Τουρκία. Αλλά η περίοδος αναμονής τελειώνει. Και για τη Μέρκελ. Ο κατάλογος Μπορέλ με τα μέτρα για την Τουρκία αποφασίστηκε με συναίνεση του Βερολίνου και είναι στο τραπέζι ως οδικός χάρτης για το κρίσιμο Συμβούλιο της επόμενης εβδομάδας. «Θα επανεξετάσουμε το ζήτημα και θα σκεφτούμε πώς θα αντιδράσουμε», είπε συγκρατημένα η Μέρκελ.

ΕΣΩΤΕΡΙΚΕΣ ΠΙΕΣΕΙΣ. Πιέσεις δέχεται η Μέρκελ και από το δικό της στρατόπεδο. Ο Μάνφρεντ Βέμπερ, πρόεδρος της ομάδας των ευρωβουλευτών του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ), σε συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» κάλεσε την ΕΕ «να περάσει από τα λόγια στις πράξεις». Το επανέλαβε και χθες μιλώντας στους ξένους ανταποκριτές στο Βερολίνο (VAP). Η Τουρκία, σημείωσε, παραβιάζει ανοιχτά το διεθνές δίκαιο στα Βαρώσια, ενώ στη διένεξη με την Ελλάδα ακολουθεί την τακτική πριν από μια σύνοδο κορυφής να αποσύρει τα πλοία, που αμέσως μετά επιστρέφουν.

«Η λίστα των προκλήσεων είναι πολύ μεγάλη. Εχουμε ανταλλάξει πολλές κουβέντες, έχει εκφραστεί αρκετά η ανησυχία, τώρα είναι ώρα για πράξεις. Αυτό περιμένω και υποστηρίζω πλήρως τις κυπριακές και τις ελληνικές θέσεις», είπε ο Βέμπερ. «Το Συμβούλιο του Οκτωβρίου είχε απειλήσει με κυρώσεις εάν η Τουρκία δεν συνεργαστεί αξιόπιστα», τόνισε ο Χριστιανοδημοκράτης πολιτικός, «έχουμε ένα πακέτο μέτρων, προσωπικών και οικονομικών, και είναι πλέον η ώρα να σκεφτούμε τις κυρώσεις στην Τουρκία».