Το οικονομικό αντίστοιχο του εμβολίου

Ενώ οι ανεπτυγμένες οικονομίες μπορούν να βασίζονται στις κεντρικές τους τράπεζες για να υποστηρίξουν τεράστια δημοσιονομική ώθηση ως απάντηση στην κρίση COVID-19, τα χέρια πολλών αναπτυσσόμενων χωρών είναι δεμένα από το υψηλότερο κόστος δανεισμού. Αυτό είναι άδικο και μη βιώσιμο, επισημαίνοντας την ανάγκη για έναν νέο, πραγματικά παγκόσμιο νομισματικό μηχανισμό.

Για τις φτωχές χώρες, οι δημοσιονομικοί περιορισμοί για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της τρέχουσας κρίσης είναι ακόμη πιο προφανείς και επισημαίνουν την ανάγκη για ένα διεθνές πρόγραμμα για την αναστολή της εξυπηρέτησης του χρέους. Τέτοιες χώρες έχουν ξοδέψει μόλις το 2% του ΑΕΠ για την αντιμετώπιση του COVID-19, σε σύγκριση με το 15%-20% που έχουν ξοδέψει πλούσιες χώρες. Οχι μόνο οι φτωχότερες χώρες είναι απίθανο να λάβουν άφθονα εμβόλια COVID-19 σύντομα, επίσης δεν μπορούν να πάρουν το οικονομικό ισοδύναμο αυτού του εμβολίου.

Μια προφανής λύση θα ήταν να εκδοθεί ένα διεθνές νόμισμα ικανό να προσφέρει στις χώρες που αντιμετωπίζουν δυσκολίες το ίδιο είδος υποστήριξης που απολαμβάνουν από τις δραστηριότητες των κεντρικών τους τραπεζών οι ανεπτυγμένες οικονομίες.

Στην εποχή του COVID-19, το πείραμα του ευρώ φαίνεται να έχει αποδώσει. Η Ελλάδα και η Ιταλία, κάποτε στο επίκεντρο μιας μακροχρόνιας κρίσης χρέους, μπορούν τώρα να δανείζονται φθηνότερα από ό,τι οι ΗΠΑ. Πριν από δέκα χρόνια, πολλοί σχολιαστές πρότειναν ότι η Ιταλία θα ήταν καλύτερα αν ακολουθούσε ένα νομισματικό καθεστώς όπως αυτό της Αργεντινής, το οποίο επιτρέπει την υποτίμηση. Είναι ασφαλές να υποθέσουμε ότι κανείς δεν θα έκανε αυτή την υπόθεση σήμερα. Αλλά η Ευρώπη αναγνωρίζει αργά μόνο ποια στοιχεία χρειάζονται για να καταστήσει τη νομισματική της ένωση βιώσιμη μακροπρόθεσμα. Υπάρχει σαφής ανάγκη για περισσότερη δημοσιονομική ένωση και αμοιβαιοποίηση και περισσότερη ασφάλιση, αλλά η διαδικασία παραμένει αμφισβητούμενη. Το αν ένα παρόμοιο πείραμα θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε παγκόσμιο επίπεδο είναι μια ανοιχτή ερώτηση. Αλλά είναι καιρός να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε έναν νομισματικό μηχανισμό ικανό να διατηρεί τη συνοχή όχι μόνο στις εθνικές ενότητες αλλά και σε ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία.

Ο Χάρολντ Τζέιμς είναι καθηγητής Ιστορίας και Διεθνών Σχέσεων στο Princeton University και εταίρος του Center for International Governance Innovation. Είναι ειδικός στην οικονομική ιστορία της Γερμανίας και στην παγκοσμιοποίηση.