Κραυγές για εκδίκηση

Εν μέσω οργής για το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, το Ιράν προετοιμάζεται για την κηδεία σήμερα του επικεφαλής του πυρηνικού της προγράμματος Μοχσέν Φαχριζαντέχ, ο οποίος δολοφονήθηκε την Παρασκευή στην Τεχεράνη. Το φέρετρό του καλυμμένο από την ιρανική σημαία μεταφέρθηκε από το τέμενος της Κομ στο μνημείο του ιμάμη Χομεϊνί στην Τεχεράνη, σύμφωνα με το υπουργείο Αμυνας.

Ο Φαχριζαντέχ δολοφονήθηκε το απόγευμα της Παρασκευής σε λεωφόρο κοντά στην ιρανική πρωτεύουσα. Πρώτα εξερράγη βόμβα που ήταν τοποθετημένη σε φορτηγό με ξυλεία και κατόπιν έξι άτομα βγήκαν από ένα φορτηγάκι και γάζωσαν το αυτοκίνητό του, με αποτέλεσμα ένας σωματοφύλακάς του να σκοτωθεί ακαριαία και ο πυρηνικός επιστήμονας να εκπνεύσει στον δρόμο προς το νοσοκομείο.

Η δολοφονία του Φαχριζαντέχ μπορεί να προκαλέσει σύγκρουση ανάμεσα στο Ιράν και τους αντιπάλους του στη διάρκεια των τελευταίων εβδομάδων της προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ, ενώ περιπλέκει τις όποιες προσπάθειες του νεοεκλεγμένου προέδρου Τζο Μπάιντεν να επαναφέρει την ύφεση που είχε επέλθει στις σχέσεις με το Ιράν επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα.

Η κυβέρνηση της Τεχεράνης κατηγόρησε ευθέως το Ισραήλ από την πρώτη στιγμή και με επιστολή στον Γενικό Γραμματέα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες και στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ τονίζει πως επιφυλάσσεται του δικαιώματός της να αμυνθεί. Ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ έκανε λόγο για «βέβαιη τιμωρία των δραστών και εκείνων που έδωσαν εντολή για τη δολοφονία». Σε άρθρο του στην εφημερίδα «Kayhan» ο ιρανός αναλυτής Σαντολάχ Ζαρέι προτείνει να καταστραφούν με επίθεση εγκαταστάσεις στη Χάιφα, λιμάνι στο Βόρειο Ισραήλ. Από την πλευρά του, το Ισραήλ έθεσε σε κατάσταση ύψιστου συναγερμού τις πρεσβείες του σε όλον τον κόσμο, μετά τις απειλές του Ιράν για αντίποινα.

Οι αναλυτές θυμίζουν ότι έχει περάσει σχεδόν ένας χρόνος από την αμερικανική αεροπορική επίθεση που είχε ως αποτέλεσμα τη δολοφονία του στρατηγού Κασέμ Σολεϊμανί, διοικητή των ιρανικών δυνάμεων στη Βαγδάτη. Οι επιπτώσεις εκείνης της δολοφονίας, σημειώνουν, θα πρέπει να μας κάνουν προσεκτικούς στην αξιολόγηση των επιπτώσεων της δολοφονίας του Φαχριζαντέχ. Πριν από έναν χρόνο «γεράκια» της Ουάσιγκτον όπως ο τότε σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του Τραμπ, Τζον Μπόλτον, είχαν εκφράσει την ελπίδα ότι ο θάνατος του Σολεϊμανί θα ανάγκαζε το Ιράν να περιορίσει την επιθετικότητά του στην περιοχή και θα μπορούσε να ξεκινήσει «αλλαγές στο καθεστώς της Τεχεράνης». Πολλοί επικριτές της κυβέρνησης Τραμπ, από την άλλη, είχαν εκφράσει φόβους ότι η δολοφονία θα βύθιζε όλη την περιοχή σε πόλεμο.

Καμία πρόβλεψη τότε δεν υλοποιήθηκε. Η απάντηση του Ιράν στη δολοφονία Σολεϊμανί περιορίστηκε στην εκτόξευση μερικών δεκάδων πυραύλων εναντίον δύο αμερικανικών βάσεων στο Ιράκ, από τις οποίες – είτε τυχαία είτε επίτηδες – δεν σκοτώθηκε κάποιος. Αυτό ικανοποίησε την Τεχεράνη, τουλάχιστον προς το παρόν, και έδωσε και στις δύο πλευρές μια διέξοδο από την περαιτέρω κλιμάκωση, παρατηρεί ο Μαξ Μπουτ, στην «Washington Post».

Η απώλεια του Σολεϊμανί δεν επηρέασε τα περιφερειακά σχέδια του Ιράν, διότι αντικαταστάθηκε από τον υπαρχηγό του στρατηγό Ισμαήλ Κάνι και οι Φρουροί της Επανάστασης συνέχισαν αυτά που έκαναν σε Λίβανο, Συρία, Ιράκ και Υεμένη, όπου η παρουσία τους είναι ισχυρή.

Παρά τις κραυγές για εκδίκηση στο Ιράν, το ίδιο είναι πιθανό να συμβεί και μετά τη δολοφονία Φαχριζαντέχ. Ο πρόεδρος Τραμπ έσπευσε να αναπαραγάγει το tweet του βετεράνου ισραηλινού δημοσιογράφου Γιόσι Μέλμαν ότι ο θάνατος του Φαχριζαντέχ αποτελεί «μεγάλο ψυχολογικό πλήγμα για το Ιράν». Εάν όμως είχε μπει στον κόπο να διαβάσει όλο το άρθρο στην ισραηλινή εφημερίδα «Χααρέτζ», θα διαπίστωνε ότι το βασικό επιχείρημα του Μέλμαν είναι πως «παρά το ηθικό πλήγμα, το Ιράν θα βρει έναν άλλο πυρηνικό επιστήμονα, τόσο ταλαντούχο όσο ο δολοφονηθείς, για να επιβλέψει το πυρηνικό του πρόγραμμα».