Ο επαναπατρισμός της φρέσκιας γενιάς

Η  Ελλάδα έχει μπροστά της μία ακόμη οικονομική και κοινωνική πρόκληση, μία ακόμη μεγάλη ευκαιρία. Να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις και να επιστρέψουν στη χώρα μας οι 500 ή 400 χιλιάδες  έλληνες επιστήμονες, καθηγητές, στελέχη επιχειρήσεων και επαγγελματίες, κυρίως αυτοί οι νέοι κατά πλειοψηφία άνθρωποι, που μετανάστευσαν έπειτα από την κρίση που ξέσπασε το 2008-2010. Είναι ένα κομμάτι του ελληνικού ιστού κρίσιμο και ιδιαίτερα πολύτιμο στον δρόμο που διανοίγεται για την αναβάθμιση της οικονομίας μας, σε συνδυασμό με το Ταμείο Ανάκαμψης και τα άλλα ευρωπαϊκά πακέτα των δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ που θα εισρεύσουν στη χώρα τα προσεχή χρόνια.

Θα ήταν ευχής έργο οι Ελληνες αυτοί να επαναπατριστούν κατά το δυνατόν συντομότερα και να συμβάλουν στην ελπίδα που τρέφουμε όλοι, να γυρίσει ο τόπος σελίδα. Το θέμα δεν είναι απλώς και μόνον οικονομικό, ούτε σε σχέση με τα κίνητρα της επιστροφής, ούτε σε σχέση με τα αποτελέσματα που θα προκαλέσει. Κατά πρώτο λόγο, ο αριθμός αυτών των Ελλήνων αποτελεί ένα ικανό και υψηλού επιπέδου ειδίκευσης ανθρώπινο δυναμικό. Εχουν καινούργιες εμπειρίες και φρέσκες αντιλήψεις από τις αγορές του εξωτερικού. Δοκιμάστηκαν σε πολύ πιο ανταγωνιστικές συνθήκες και πέτυχαν. Αποτελούν λοιπόν όντως ένα καθοριστικό για την οικονομική ανάπτυξη μέγεθος. Κατά δεύτερο λόγο, όμως, ο αριθμός αυτών των Ελλήνων εργάζεται και συνεχίζει να δημιουργεί σε περιβάλλοντα με ισχυρότερη παραγωγική αντίληψη, με διαφορετική νοοτροπία για την εργασία, την έρευνα και την επιχειρηματικότητα. Με ένα σύστημα αξιολόγησης, πάνω από όλα, το οποίο στην Ελλάδα δεν υπάρχει. Οι άνθρωποι αυτοί μπολιάστηκαν και εξελίσσονται μέσα σε μία κουλτούρα αξιοκρατίας. Αυτό είναι το πιο γόνιμο και ελπιδοφόρο στοιχείο.

Είναι δυνάμει ένας θησαυρός που μπορεί να ανεβάσει επίπεδα ολόκληρη την ελληνική κοινωνία. Και είναι ταυτόχρονα η μεγάλη πρόκληση για την πολιτική και οικονομική ελίτ του τόπου. Να δημιουργήσει δομές αξιοκρατίας για την επιστροφή αυτού του πλούτου των ανθρώπων. Η αναξιοκρατία άλλωστε είναι αυτή η οποία δημιούργησε το πελατειακό κράτος, προκάλεσε την οικονομική χρεοκοπία το 2008 και οδήγησε στη μαζική φυγή τόσο καλού ανθρώπινου κεφαλαίου. Δεν είναι η επιστροφή ζήτημα φορολογικών ή άλλων οικονομικών κινήτρων. Είναι σαφέστερα ζήτημα αξιοκρατίας και ποιότητας του δημόσιου βίου, ζήτημα του τρόπου λειτουργίας και αναπαραγωγής ενός ολόκληρου οικονομικού συστήματος, του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα. Αυτό είναι το κλειδί, από ό,τι καλά γνωρίζουν όσοι διατηρούν επαφή με τους Ελληνες του εξωτερικού. Είναι θέμα αλλαγής του τρόπου λειτουργίας και αναπαραγωγής του αποτυχημένου έως σήμερα μοντέλου, αυτό είναι το ζητούμενο. Θα χρειαστεί λοιπόν πολλή δουλειά, εκ μέρους κυρίως της κυβέρνησης που έχει το γενικό πρόσταγμα. Οι μνήμες παραμένουν ζωντανές και οι πληγές της απογοήτευσης δεν έχουν ακόμη κλείσει. Η ανάληψη του ρίσκου της επιστροφής είναι προς το παρόν πρώιμη, μετά την ύφεση της πανδημίας, η οποία δεν διευκολύνει τα πράγματα. Θα χρειαστεί λοιπόν μεγάλη θεσμική προσπάθεια για να γυρίσουμε πίσω και σχετικά εγκαίρως αυτή τη γενιά των Ελλήνων, αλλά αξίζει περισσότερο από οτιδήποτε ίσως άλλο τον κόπο.