Μεσογειακή διατροφή και σακχαρώδης διαβήτης

Η μεσογειακή διατροφή έχει συσχετιστεί με μειωμένο κίνδυνο σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2 (ΣΔ2), χωρίς να είναι εμφανείς οι βιολογικοί μηχανισμοί. Για να προσδιοριστούν οι βιοδείκτες στη μεσογειακή διατροφή που μειώνουν τον κίνδυνο για ΣΔ2 στον αμερικανικό πληθυσμό, διοργανώθηκε μία μελέτη που συμπεριέλαβε 25.317 υγιείς γυναίκες. Η πρώτη εκτίμηση των συμμετεχουσών έγινε μεταξύ Σεπτεμβρίου 1992 και Μαΐου 1995. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν από τον Νοέμβριο του 1992 έως και τον Δεκέμβριο του 2017.

Η μεσογειακή διατροφή στις γυναίκες που συμμετείχαν εκτιμήθηκε με βάση ένα σκορ που υπολογίστηκε σύμφωνα με τη διατροφή που ανέφεραν οι ίδιες. Οι γυναίκες που είχαν υψηλότερο σκορ μεσογειακής διατροφής κατανάλωναν περισσότερα φρούτα, όσπρια, λαχανικά, ξηρούς καρπούς, ψάρια, και μεγαλύτερο ποσοστό μονοακόρεστων σε σχέση με κορεσμένα λιπαρά, και λιγότερο αλκοόλ, κόκκινο ή επεξεργασμένο κρέας. Οι περιπτώσεις εμφάνισης ΣΔ2 προσδιορίστηκαν με βάση ετήσια ερωτηματολόγια και επιβεβαιώνονταν μέσω τηλεφωνικών συνεντεύξεων. Το μικρότερο ρίσκο ΣΔ2 εξηγήθηκε μέσω κλινικών παραγόντων κινδύνου και μία σειρά 40 βιοδεικτών από διαφορετικά παθοφυσιολογικά μονοπάτια. Ενδεικτικά, βιοδείκτες που μελετήθηκαν ήταν η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη HbA1c, η λιποπρωτεΐνη α (Lpa), τα λιπίδια όπως η ολική χοληστερόλη, η LDL, η HDL και τα τριγλυκερίδια, δείκτες φλεγμονής όπως η C αντιδρώσα πρωτεΐνη (hs-CRP) και το ινωδογόνο. Η μέση ηλικία των γυναικών ήταν τα 52,9 έτη και παρακολουθήθηκαν κατά μέσο όρο για 19,8 χρόνια. Η μεγαλύτερη μεσογειακή διατροφική πρόσληψη (σκορ >= 6 σε σχέση =<3) συσχετίστηκε με 30% λιγότερες περιπτώσεις σακχαρώδους διαβήτη, ακόμα και όταν προσαρμόστηκε με βάση την ηλικία, τις προσλαμβανόμενες θερμίδες και τον δείκτη μάζας σώματος. Ο χαμηλός γλυκαιμικός δείκτης της διατροφής αυτής πιθανά δικαιολογεί τη συσχέτιση αυτή.

Οι βιοδείκτες της αντίστασης στην ινσουλίνη έπαιξαν τον σημαντικότερο ρόλο στον μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης ΣΔ2 (65,5% της συσχέτισης μεσογειακής διατροφής και ΣΔ2), ακολουθούμενοι από τον δείκτη μάζας σώματος (55,5%), τα επίπεδα της HDL (53%), και τη συστηματική φλεγμονή (52,5%). Στις μετα-αναλύσεις η αντίστροφη συσχέτιση μεταξύ ΣΔ2 και μεσογειακής διατροφής παρατηρήθηκε μόνο στις γυναίκες με BMI>25 κατά την ένταξη στη μελέτη. Συμπερασματικά, η συσχέτιση της μεσογειακής διατροφής με χαμηλότερη επίπτωση εμφάνισης ΣΔ2, μπορεί να ερμηνευτεί μέσω της μειωμένης αντίστασης στην ινσουλίνη, του χαμηλότερου BMI, του ευνοϊκότερου λιπιδαιμικού προφίλ και μειωμένης φλεγμονής.

Ο Θάνος Δημόπουλος είναι καθηγητής Θεραπευτικής Αιματολογίας – Ογκολογίας, πρύτανης του ΕΚΠΑ