«Μ’ έναν πύραυλο Γκαγκάριν φτάσαμε ως το φεγγάρι…»

Ενα εγχώριο τηλεοπτικό προϊόν που απευθύνεται σε ένα διάσπαρτο κοινό, προσανατολισμένο και σταδιακά προσαρμοσμένο στην TV on demand και συνεπαρμένο από τη σαγήνη του Netflix, μπορεί να συναγωνιστεί σε τηλεθέαση διεθνείς παραγωγές και επιτυχημένες ξένες σειρές; Είναι σε θέση η επί δεκαετίες έμπειρη σε παραγωγή επιτυχημένων τηλεοπτικών σειρών δημόσια τηλεόραση, να επιστρέψει στις παλιές επιτυχίες της, απευθυνόμενη ξανά σε «εθνικό ακροατήριο», αλλά και να κερδίσει ταυτόχρονα το απαιτητικό και δυναμικό νεανικό κοινό; Πώς και πόσο «χωράει» μια αντιφατική, σκοτεινή και συνάμα φωτεινή, εποχή, που όμως έχει αφήσει έντονο, αρνητικό αποτύπωμα στην ιστορική μνήμη, στην τηλεοπτική οθόνη, όπως εγκιβωτίζει, συμβολικά, αλλά εξόχως παραστατικά, στο πρώτο κιόλας επεισόδιο, την πρώτη τηλεοπτική συσκευή που εισβάλλει στο αθηναϊκό, μικροαστικό σπίτι (όπως εισέβαλε κάποτε και στα σπίτια των γονιών μας, μέσα του ’60) ανήμερα μάλιστα της προσσελήνωσης του «Αετού»; Κι επί πλέον, νομιμοποιείται ένα σύγχρονο σίριαλ να διακωμωδήσει μία «μαύρη περίοδο», με κίνδυνο να εξιδανικεύσει, ήγουν να «αθωώσει» μια δύσκολη, ιδεολογικά φορτισμένη εποχή;

Η ΕΡΤ, η Ολγα Μαλέα, οι πρωταγωνιστές και οι συντελεστές του σίριαλ «Τα καλύτερά μας χρόνια» απέδειξαν πως «τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο».

Κατ’ αρχάς, οφείλουν φυσικά τα μέγιστα στον αμερικανικό «πρόδρομό» της, την εξαίρετη τηλεοπτική σειρά «The Wonder years», που προβλήθηκε στο ABC από το 1988 μέχρι το 1993, και την παρακολουθούσαμε ανελλιπώς στα «χρόνια της μαθητείας», στη Γερμανία, εκείνα τα χρόνια: τα 60s ιδωμένα μέσα από τα μάτια ενός πιτσιρικά στην ανέμελη, αλλά και διχασμένη Αμερική του «βρώμικου πολέμου», του flower power, αλλά και των κοινωνικών και φυλετικών συγκρούσεων, την ταραγμένη περίοδο 1968-1973.

Τα δικά μας «καλύτερά μας χρόνια» φυσικά δεν (θα) μπορούσαν, κι ούτε εκδήλωσαν τέτοια πρόθεση, να ανταγωνιστούν την αρτιότητα της αμερικανικής παραγωγής, όχι τόσο στα σκηνοθετικά ευρήματα (υποκριτικά τα πάνε εξαιρετικά, πάντως), αλλά κυρίως στην τεκμηρίωση της εποχής. Χαρακτηριστικό της εγγενούς αδυναμίας είναι το καθαρά τεχνικό πρόβλημα της αναπαραγωγής της αυθεντικής τηλεοπτικής εικόνας, ελλείψει σχετικού υλικού: έτσι, αυτό που βλέπουμε εμβόλιμα ως εκπομπές του ΕΙΡΤ και της ΥΕΝΕΔ, είναι κυρίως στιγμιότυπα από τα περίφημα «Επίκαιρα» που προβάλλονταν τότε ανελλιπώς στις κινηματογραφικές αίθουσες (τις προδίδει το σπικάζ). Εξού και δεν εμφανίζονται, ακόμα τουλάχιστον, οι κάθε άλλο παρά talking heads των εκπομπών εκείνων των χρόνων (Ελλη Ευαγγελίδου, Κέλλυ Σακάκου, Γιάννης Διακογιάννης, Κώστας Σισμάνης, Φρέντυ Γερμανός, Νίκος Μαστοράκης και πολλοί άλλοι).

Από την άλλη, η αποτύπωση της «επαράτου επταετίας» θα ενείχε ιδιαίτερες δυσκολίες, αν το σενάριο και η σκηνοθεσία έπεφταν στην παγίδα της «ιδεολογικής δραματοποίησης» και του «πολιτικού μελό»: το αντίθετο μάλιστα, η vintage εξεικόνιση της εποχής απελευθερώνει τον θεατή, ακόμα και εκείνον που έζησε εκείνα τα (καλύτερα; χειρότερα; ποιος θα το πει με σιγουριά;) χρόνια, από οποιεσδήποτε αγκυλώσεις και τυχόν ενοχές. Ο συνεπώνυμος του «δικτάτορα», με το αυτάρεσκο ύφος και τις πομφόλυγες, αλλά και με μια στοιχειώδη ανθρωπιά παρά τις εμμονές του, διακωμωδεί εξαίρετα την καραβανίστικη «Επανάστασιν» κι ο διάχυτος, με αδρές πινελιές μικροαστισμός μάς επαναφέρει στην εποχή του Παλιού Ελληνικού Κινηματογράφου. Η μουσική της εποχής (αναμένοντας και τους POLL, να υποθέσουμε;) σε «ταξιδεύει», οι ατάκες είναι συχνά εύστροφες, το γκροτέσκο δεν γλιστράει στη γελοιότητα, οι χαρακτήρες είναι αρκούντως γλαφυροί, ακόμα και στην υπερβολή τους (Groovy), και, φυσικά (όπως και στο πρωτότυπο), την παράσταση κλέβει ο πιτσιρικάς με την αθώα-πονηρή ματιά του στον κόσμο των μεγάλων και τις voice over σχόλια-απορίες, αλλά και η γιαγιά του.

«Τα καλύτερά μας χρόνια», φυσικά, δεν στερούνται κάποιων αδυναμιών. Είναι, όμως, μια σύγχρονη-παλιομοδίτικη τηλεοπτική ηθογραφία που μάς ταξιδεύει στο παρελθόν, και, σίγουρα, από τις ευτυχέστερες στιγμές της δημόσιας τηλεόρασης τα τελευταία χρόνια. Ο,τι καλύτερο μπορεί ο τηλεθεατής να απολαύσει ανέμελα στο τηλεοπτικό τοπίο, ειδικά υπό τις παρούσες, αντίξοες συνθήκες της πανδημίας: ίσως, η πιο επιτυχημένη σειρά στη δημόσια τηλεόραση – μέχρι την επόμενη φυσικά.

Ο Κώστας Θ. Καλφόπουλος είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος