Εσείς θα κάνετε το εμβόλιο;

Στις 30 Αυγούστου, στο Βερολίνο η συγκέντρωση που έγινε ήταν ενδεικτική ενός ταραγμένου μέλλοντος. Εδώ δεν μαζεύτηκαν οι παραδοσιακές δυνάμεις της ανυπακοής για κάποιο συλλογικό αίτημα. Η κρίση του Covid- 19 έχει μεταβάλει τους όρους. Το ετερόκλητο πλήθος τα είχε όλα. Από στενά αρνητές του ιού, μέχρι καλοπροαίρετους σκεπτικιστές των περιοριστικών μέτρων.

Στο κέντρο του Βερολίνου κι ένα μέρος του αντιεμβολιαστικού κινήματος. Στη συζήτηση της επόμενης μέρας, το εν λόγω ρεύμα θα έχει την τιμητική του. Στο Βερολίνο, ένας διαπρεπής νομικός με όνομα βαρύ σαν Ιστορία, έκανε μια ομιλία εκείνη την ημέρα με αναθεωρητικά επιχειρήματα: Ο Μπομπ Κένεντι jr, ο ανιψιός του Τζον Κένεντι πολέμιος του Μπιλ Γκέιτς και της λεγόμενης BigPharma (των μεγάλων μπίζνες των φαρμακοβιομηχανιών). Η υπόθεση είναι σοβαρή, αφού ο εν λόγω μόνον γραφικός δεν είναι.

Καθώς καλπάζει το δεύτερο κύμα του Covid- 19 και μετά τις πρόσφατες ανακοινώσεις για τα εμβόλια, η συζήτηση αναζωπυρώθηκε. Και στη χώρα μας. Ο υπουργός Υγείας Βασίλης Κικίλιας, διεμήνυσε στη συνέντευξη Τύπου της εβδομάδας που μας πέρασε πως θα κάνει πρώτος το εμβόλιο και πως αυτό θα είναι προαιρετικό. Κοινό μυστικό είναι εξάλλου πως στο Μέγαρο Μαξίμου, ένας εκ των κεντρικών προβληματισμών για τις ημέρες που έρχονται είναι μια πιθανή πρόσκρουση στους λεγόμενους αντιεμβολιαστές. Η Ελλάδα, όπως λένε μετρ των κοινωνικών μετρήσεων, δεν έχει διακριτό τέτοιο ρεύμα. Ομάδες στο Facebook οριοθετούν μόνον τη νέα καχυποψία.

Αν και εδώ χρειάζεται διαχωρισμός. Δεν πρέπει να συγχέονται οι καλοπροαίρετα καχύποπτοι για τις παρενέργειες των εμβολίων με αυτούς που έχουν δομημένη συνωμοσιολογική άποψη. Η καχυποψία ή μια δεύτερη σκέψη φαίνεται πως διαπερνά εξάλλου όλο το κοινωνικό τόξο. Λογικό, μας λέει έμπειρος δημοσκόπος που αυτές τις ημέρες ολοκληρώνει μια νέα μέτρηση εν μέσω λοκντάουν (και αυτό διαφοροποιεί τις εκδηλούμενες τάσεις) έχοντας θέσει αμιγώς το ερώτημα: «θα κάνετε εμβόλιο;». Η Ελλάδα περισσότερο προς το παρόν καταγράφει μια τάση καχυποψίας, όχι ευτυχώς πλειοψηφική. Ο προβληματισμός που συνήθως τίθεται από τον απλό κόσμο έχει να κάνει με την επάρκεια του χρόνου παραγωγής του εμβολίου. Η κυβέρνηση αλλά και μια σειρά επιστημόνων της Υγείας θεωρούν πως αυτό μπορεί να αλλάξει, με καλή ενημέρωση. Εξάλλου από την πρώτη φάση της νέας πανδημίας, στο επίκεντρο πολιτικά τέθηκε μια νέα αντιπαράθεση ορθού και επιστημονικού λόγου και ανορθολογισμού.

Πολιτικός επιστήμονας σημειώνει πως ένα μόνον μικρό μέρος του κόσμου έχει συνωμοσιολογική θέση. «Υπάρχει μια παράλογη αφετηρία διαλόγου για την οποία ό,τι επιχείρημα κι αν παραθέσεις, είναι ανούσιο». Η νέα τάση του ψεκασμού βλέπει πίσω από το εμβόλιο τσιπάρισμα του κόσμου από σκοτεινές υπερδυνάμεις ή κατασκευή του ιού για γιγάντωση συμφερόντων (ότι όλος ο πλανήτης έχει ζημίες ανυπολόγιστες, μάλλον διαφεύγει στους φορείς της τάσης…).

«Οι αρνητές απλώς αρνούνται την πραγματικότητα», μας λέει πανεπιστημιακός. Μεγάλο ρόλο έχουν διαδραματίσει τα κοινωνικά δίκτυα όπου κυριαρχεί μια σχετικοποίηση των κινδύνων από τον νέο ιό. Αν και εδώ απαιτείται σαφής διαχωρισμός στους συνωμοσιολόγους και στις υπόλοιπες διαβαθμίσεις πρόσληψης του Covid-19 και των εμβολίων. Τηλεοπτικός συνάδελφος κάλυψε μια μικρή συγκέντρωση στο Σύνταγμα, την πρώτη ημέρα των νέων περιοριστικών μέτρων. Λιγοστοί – ακόμη πιο λίγοι οι αντιεμβολιαστές σε αυτό – απλώς ρωτούν και δεν τοποθετούνται στον διάλογο, μας λέει. Μια νέα μεθοδολογία των αρνητών που προσομοιάζει στον μαιευτικό τρόπο. Εκεί που συναντώνται ο ανορθολογισμός με την «καταγγελία» της Επιστήμης ως οργανικό μέρος των πολιτικών και επιχειρηματικών συμφερόντων, φτιάχνεται ένα νέο επικίνδυνο λίπασμα. «Οπλο μας στον ιό, είναι η συμπεριφορά και η πρόληψη», μας λέει γνωστός λοιμωξιολόγος. Τα δραματικά νέα στοιχεία και η αναζωπύρωση κυρίως στη Θεσσαλονίκη, απομειώνουν τα επιχειρήματα αρνητών για την «απλή γριπούλα» ή τη μη ύπαρξη του Covid-19. Η νέα συζήτηση για το εμβόλιο έχει επίσης πολλές παραμέτρους που πάντως μεταβάλλονται στον νέο χάρτη κρουσμάτων και θανάτων της χώρας. Ενα μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης το βλέπει ως δρόμο για την επάνοδο της κοινωνίας στην κανονικότητα. Ενα μικρότερο, με καχυποψία για τις παρενέργειες. Το αμιγώς αναθεωρητικό είναι πολύ μικρό. Η πρόθεση δημοσκοπικών εταιρειών ήταν πάντως από την αρχή της πανδημικής κρίσης να καταγράψουν τις νέες τάσεις.

Kατ’ αποκλειστικότητα «ΤΑ ΝΕΑ Σαββατοκύριακο» δημοσιεύουν σήμερα μια έρευνα του Ινστιτούτου Πολιτικής Υγείας (η συλλογή δεδομένων έγινε από την GPO) του 2ου 15ήμερου του Οκτωβρίου υπό την επιστημονική ευθύνη του καθηγητή Πολιτικής Υγείας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Κυριάκου Σουλιώτη. Στην έρευνα, συμμετείχε τυχαίο και αντιπροσωπευτικό δείγμα 1.000 ατόμων από όλη την επικράτεια. Στο ερώτημα αν «θα εμβολιαστείτε για τον κορωνοϊό μόλις εγκριθεί και διατεθεί το εμβόλιο στη χώρα μας;» απαντούν «όχι» και «μάλλον όχι» το 36,4%, ενώ δεν απαντά το 6,3%. Από αυτούς που απαντούν «όχι» και «μάλλον όχι», στο επιπλέον ερώτημα «Για ποιον λόγο δεν θα εμβολιαστείτε;», απαντούν: Εκτιμώ ότι επιταχύνθηκαν οι κλινικές δοκιμές και δεν νιώθω ασφαλής (58,5). Φοβάμαι για τις παρενέργειες (23,7). Πιστεύω ότι ο εμβολιασμός υπηρετεί άλλους σκοπούς (6,8). Δεν πιστεύω ότι θα είναι αποτελεσματικό (5,1). Δεν απαντώ (5,9). Οσον αφορά στον εμβολιασμό για τον κορωνοϊό, πρόθεση, μόλις κυκλοφορήσει το εμβόλιο, καταγράφεται στο 57,3% του πληθυσμού. Σημειώνεται ότι οι επιφυλάξεις ως προς την αποτελεσματικότητα των εμβολίων κυμαίνονται σε χαμηλά επίπεδα (5,1%). Μία έρευνα της Μetron Analysis για το «Βήμα» τον Σεπτέμβριο είχε ενδιαφέροντα ευρήματα. Στο ερώτημα που τέθηκε «αν υπήρχε ένα εγκεκριμένο και δωρεάν εμβόλιο από το κράτος για τον κορωνοϊό, εσείς θα θέλατε να το κάνετε ή όχι;», το 44% των ερωτηθέντων είχε απαντήσει «όχι». Σε μια μεταγενέστερη μέτρηση της About People που διενεργήθηκε από τις 31/10 ως τις 2/11 (news247), κι εδώ τέθηκε το ίδιο ερώτημα. Το 37,2 % απάντησε «όχι». Και στη μέτρηση που έκανε η GPO για τα Παραπολιτικά (Νοέμβριος) το 30,4% (προσθέτοντας το όχι και το μάλλον όχι) εµφανίζεται αρνητικό στον εμβολιασμό. Στο poll of polls η τάση είναι εδώ, πτωτική και άρα όχι με χαρακτηριστικά αμετακίνητου αντιεμβολιαστικού ρεύματος.