Η Ευρώπη πρέπει να αντισταθεί {LF}στην Ουγγαρία και την Πολωνία {CR}

H Oυγγαρία και η Πολωνία άσκησαν βέτο στον προτεινόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ των 1,15 τρισ. ευρώ και στο Ταμείο Ανάκαμψης των 750 δισ. ευρώ. Αν και οι δύο αυτές χώρες είναι εκείνες που ωφελούνται περισσότερο από τον προϋπολογισμό, οι κυβερνήσεις τους αντιτίθενται κατηγορηματικά στον όρο περί σεβασμού του κράτους δικαίου που υιοθέτησε η ΕΕ έπειτα από αίτημα του Ευρωκοινοβουλίου. Γνωρίζουν ότι παραβιάζουν το κράτος δικαίου με πολλούς τρόπους και δεν θέλουν να δεχτούν τις επιπτώσεις.

Για τους ηγέτες των δύο χωρών, τον ούγγρο πρωθυπουργό Βίκτορ Ορμπαν και τον ισχυρό άνδρα της Πολωνίας, τον Γιαροσλάβ Κατσίνσκι, το σημαντικό είναι να μην τεθεί ουσιαστικό όριο στην προσωπική και πολιτική διαφθορά. Το βέτο τους αποτελεί ένα απεγνωσμένο στοίχημα.

Ηταν μια κίνηση άνευ προηγουμένου, και μάλιστα σε μια στιγμή κατά την οποία η Ευρώπη υποφέρει από μεγάλη αύξηση των κρουσμάτων Covid-19. Και προκάλεσε αναταραχή στους εκπροσώπους των άλλων κρατών της ΕΕ. Ομως όταν επικράτησε η ψυχραιμία, βρέθηκε τρόπος να παρακαμφθεί το βέτο. Οι κανόνες για το κράτος δικαίου υιοθετήθηκαν. Σε περίπτωση που δεν υπάρξει συμφωνία για τον νέο προϋπολογισμό, ο παλιός προϋπολογισμός που λήγει στα τέλη του 2020 παρατείνεται για έναν χρόνο. Ουγγαρία και Πολωνία δεν θα έχουν πληρωμές σύμφωνα με αυτόν τον προϋπολογισμό επειδή οι κυβερνήσεις τους παραβιάζουν το κράτος δικαίου.

Παρομοίως, το Ταμείο Ανάκαμψης, που ονομάζεται Νέα Γενιά ΕΕ, θα εφαρμοστεί με μια διαδικασία ενισχυμένης συνεργασίας, όπως πρότεινε ο Γκι Φέρχοφστατ. Εάν η ΕΕ ακολουθήσει αυτόν τον δρόμο, το βέτο των Ορμπαν και Κατσίνσκι θα παρακαμφθεί. Το ερώτημα είναι εάν η ΕΕ, με τη γερμανίδα καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ ίσως να ηγείται, θα βρει την πολιτική βούληση.

Είμαι αφοσιωμένος υποστηρικτής της ΕΕ ως μοντέλου μιας ανοικτής κοινωνίας που οικοδομείται πάνω στο κράτος δικαίου. Εχοντας ουγγρική εβραϊκή καταγωγή, ανησυχώ ιδιαίτερα για την κατάσταση στην Ουγγαρία, όπου κάνω φιλανθρωπικό έργο εδώ και 30 χρόνια. Ο Ορμπαν έχει διαμορφώσει ένα ευρύ σύστημα κλεπτοκρατίας για να κλέβει τη χώρα, πλουτίζοντας την οικογένεια και τους φίλους του. Τώρα χρησιμοποιεί το νέο κύμα Covid-19 για να τροποποιήσει το Σύνταγμα της χώρας και τον εκλογικό νόμο (για άλλη μία φορά) και να παραμείνει πρωθυπουργός διά βίου. Μια τραγωδία για τον ουγγρικό λαό.

Θα δώσω μερικά παραδείγματα κλοπής του Ορμπαν. Εχει μεταφέρει τεράστια κρατικά ποσά σε αρκετά ιδιωτικά ινστιτούτα που ελέγχει εμμέσως. Με ένα έξυπνο συνταγματικό τρικ, αφαιρεί μονίμως αυτούς τους θεσμούς από τον κρατικό έλεγχο. Χρειάζονται τα 2/3 των βουλευτών για να επιστραφούν όλα αυτά στον ουγγρικό λαό. Το συνολικό ποσό ξεπερνά τα 2,8 δισ. δολάρια.

Σε μια σειρά από αδιαφανείς συναλλαγές, εταιρείες που έχουν δεσμούς με τον Ορμπαν αγόρασαν έναντι 1 δισ. δολαρίων, για λογαριασμό της χώρας, περισσότερους από 16.000 αναπνευστήρες – πολύ περισσότερους δηλαδή από τις κλίνες Εντατικής ή το ιατρικό προσωπικό που μπορεί να τους λειτουργήσει. Οσο για την τιμή του κάθε αναπνευστήρα, ήταν 50 φορές μεγαλύτερη απ’ όσα πλήρωσε η Γερμανία.

Την ίδια στιγμή ο Ορμπαν προσπαθεί να αποφύγει την ανάληψη οποιασδήποτε ευθύνης για αυτές τις πράξεις και παίρνει μέτρα για να αποφύγει την επανάληψη των τοπικών εκλογών του 2019 όταν το κόμμα του Fidesz είχε τον έλεγχο της Βουδαπέστης και άλλων μεγάλων πόλεων. Στερεί κεφάλαια από τον Δήμο της Βουδαπέστης και δεν επιτρέπει ούτε τον δανεισμό της πόλης από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, προκειμένου να αγοραστούν νέα μέσα μαζικής μεταφοράς ώστε να μην υπάρχει συνωστισμός.

Οι προσπάθειες της αντιπολίτευσης βρίσκουν εμπόδια στην ικανότητά του να μανιπουλάρει τους νόμους. Μόνο η ΕΕ μπορεί να βοηθήσει. Τα κεφάλαια της ΕΕ, για παράδειγμα, θα πρέπει να δίνονται στις τοπικές Αρχές, όπου ακόμα η δημοκρατία λειτουργεί στην Ουγγαρία, σε αντίθεση με το εθνικό επίπεδο. Η ΕΕ δεν αντέχει να συμβιβαστεί στο θέμα των κανόνων για το κράτος δικαίου. Το πώς θα αντιδράσει στην πρόκληση που αποτελούν ο Ορμπαν και ο Κατσίνσκι θα είναι καθοριστικό για το εάν θα επιβιώσουμε ως ανοικτή κοινωνία που θα σέβεται τις αξίες πάνω στις οποίες οικοδομήθηκε.

Ο Τζορτζ Σόρος είναι πρόεδρος του Soros Fund Management και του Ινστιτούτου Ανοιχτής Κοινωνίας. Πρωτοπόρος στον κόσμο των επενδύσεων, είναι συγγραφέας πολλών βιβλίων, ανάμεσα στα οποία και «Η οικονομική κρίση του 2008 και η σημασία της» (εκδ. Λιβάνη, 2008)