Η συνταγματικότητα {LF}της απαγόρευσης των εκδηλώσεων για το Πολυτεχνείο

Το άρθρο 11 § 2 του Συντάγματος ορίζει ότι η κρατική εξουσία και ειδικότερα αποκλειστικά η Aστυνομία μπορεί να περιορίσει γενικά το δικαίωμα του συνέρχεσθαι, απαγορεύοντας τις δημόσιες υπαίθριες συναθροίσεις για λόγους δημόσιας ασφάλειας. Η έννοια της δημόσιας ασφάλειας περιλαμβάνει την προστασία θεμελιώδους σημασίας έννομων αγαθών, όπως η ιδιοκτησία ή η υγεία του ατόμου. Εξάλλου, και η ΕΣΔΑ καθιερώνει το δικαίωμα της συνάθροισης στο άρθρο 11 παρ. 2 ως qualified right, ως δικαίωμα δηλαδή που επιδέχεται περιορισμούς για λόγους δημόσιας ασφάλειας, εθνικής ασφάλειας, προστασίας της δημόσιας υγείας και γενικά προστασίας των δικαιωμάτων και των ελευθεριών άλλων, και το ίδιο προβλέπει ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ στο άρθρο 52 παρ. 1, το οποίο ορίζει ότι όλα τα δικαιώματα του Χάρτη, επομένως και το δικαίωμα του συνέρχεσθαι του άρθρου 12 § 1, υπόκεινται σε περιορισμούς που αποβλέπουν στην ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων και ελευθεριών των τρίτων.

Η απόφαση της απαγόρευσης, για να είναι σύμφωνη με το Σύνταγμα, πρέπει να πληροί ορισμένες προϋποθέσεις.

Πρώτον, να είναι ορισμένη χρονικά ή τοπικά. Εν προκειμένω, η απόφαση είναι σαφέστατα ορισμένη χρονικά. Η ίδια η διατύπωση του άρθρου 11 § 2 αντιδιαστέλλει τη γενική απαγόρευση για λόγους δημόσιας ασφάλειας με τη σε ορισμένη περιοχή απαγόρευση αν απειλείται σοβαρός κίνδυνος της κοινωνικοοικονομικής ζωής, επομένως είναι σαφές ότι η απαγόρευση για λόγους δημόσιας ασφάλειας μπορεί να ισχύει για όλη την επικράτεια. Η άποψη ότι η γενική απαγόρευση πρέπει να αφορά συγκεκριμένη συνάθροιση η οποία έχει εξαγγελθεί για ορισμένο τόπο και χρόνο με το ένα ή άλλο περιεχόμενο, ούτε από το γράμμα του Συντάγματος προκύπτει, ούτε φαίνεται πειστική, γιατί θα σήμαινε ότι αν οι συναθροίσεις δεν αναγγελθούν, ακυρώνεται το δικαίωμα (και η υποχρέωση) της κρατικής εξουσίας να προβεί σε προληπτική απαγόρευση και επομένως η δυνατότητα προστασίας θεμελιώδους σημασίας έννομων αγαθών και δικαιωμάτων και ελευθεριών άλλων, η οποία είναι και η ratio της διάταξης περί απαγόρευσης. Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 3 § 3 του ΠΔ 73/2020, δεν υπάρχει καν υποχρέωση αναγγελίας των συναθροίσεων για το Πολυτεχνείο, που σημαίνει ότι αν γινόταν δεκτή αυτή η άποψη, δεν θα υπήρχε καμιά δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 11 § 2 Σ.

Δεύτερον, πρέπει να είναι ειδικά αιτιολογημένη, υπό την έννοια ότι ο σοβαρός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια πρέπει να αποτελεί εσωτερικό στοιχείο της αιτιολογίας της απόφασης και να απαριθμούνται οι λόγοι για τους οποίους δεν επιλέχθηκαν ηπιότερα μέτρα. Θεωρώ ότι η αναφορά σε επιτακτικούς λόγους αντιμετώπισης σοβαρού κινδύνου για τη δημόσια υγεία με ρητή αναφορά στη διασπορά της συγκεκριμένης νόσου, σε συνδυασμό με την επίσης ρητή αναφορά στη γνώμη της Εθνικής Επιτροπής Προστασίας  Δημόσιας Υγείας έναντι του κορωνοϊού και στα ισχύοντα μέτρα που θεωρούν την απαγόρευση συναθροίσεων και συνωστισμού μεγάλου αριθμού ανθρώπων ως μόνο πρόσφορο αποτρεπτικό για τη διασπορά μέτρο, μη αντικαθιστάμενο από ηπιότερα, συνιστούν, οριακά έστω, επαρκή ειδική αιτιολογία, αν και θα μπορούσε (και θα έπρεπε) να είναι λεπτομερέστερη. Τέλος, δεν τίθεται θέμα αρμοδιότητας του Αρχηγού της ΕΛ.ΑΣ. να εκδώσει την απόφαση, η αρμοδιότητα της αστυνομικής Αρχής προκύπτει ευθέως εκ του Συντάγματος και είναι μάλιστα αποκλειστική.

Μ’ αυτές τις σκέψεις, η γνώμη μου είναι ότι η συγκεκριμένη απαγόρευση των εκδηλώσεων για το Πολυτεχνείο είναι συνταγματικά ανεκτή.

Ο Αντύπας Καρίπογλου είναι δικηγόρος